องค์ประกอบทักษะทางปัญญาในการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบของทักษะทางปัญญาในการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ เป็นวิจัยเชิงสำรวจ กรอบแนวคิดการวิจัยใช้แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับผู้สูงอายุ การดูแลแบบองค์รวม การดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ และแนวคิดทักษะทางปัญญาของผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร จำนวน 421 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามทักษะทางปัญญาในการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ เป็นมาตรประมาณค่า 5 ระดับ ที่ผ่านการหาคุณภาพของเครื่องมือ มีค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่าง 0.6 - 1.00 ค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.97 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหา ความถี่ ร้อยละ และวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจด้วยวิธีสกัดองค์ประกอบหลักแบบออโธโกนอลด้วยวิธีแวริแมกซ์ ผลการศึกษาพบว่า องค์ประกอบของทักษะทางปัญญาในการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุมี 6 องค์ประกอบ บรรยายด้วย ตัวแปร 40 ตัวแปร มีค่าน้ำหนักตัวประกอบระหว่าง .455 - .817 สามารถอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 69.41 ชื่อองค์ประกอบ ได้แก่ 1) การคิดแก้ปัญหาการดูแลสุขภาพ มี 14 ตัวแปร ค่าน้ำหนักองค์ประกอบตั้งแต่ .455 - .817 2) การคิดวิเคราะห์ภาวะสุขภาพ มี 6 ตัวแปร ค่าน้ำหนักองค์ประกอบตั้งแต่ .602 - .800 3) ความสามารถจำแนกวิธีการดูแลสุขภาพของตนเอง มี 7 ตัวแปร ค่าน้ำหนักองค์ประกอบตั้งแต่ .506 - .763 4) การคิดวิเคราะห์ปัญหาและสาเหตุการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม มี 5 ตัวแปร ค่าน้ำหนักองค์ประกอบตั้งแต่ .555 - .695 5) การคิดอย่างมีวิจารณญาณทางสังคม มี 4 ตัวแปร ค่าน้ำหนักองค์ประกอบตั้งแต่ .483 - .681 และ 6) การคิดอย่างมีวิจารณญาณทางสุขภาพร่างกายและจิตใจ มี 4 ตัวแปร ค่าน้ำหนักองค์ประกอบตั้งแต่ .546 - .791
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2558). คู่มือความสุข 5 มิติสำหรับผู้สูงอายุ (ฉบับปรับปรุง). (พิมพ์ครั้งที่ 6). นนทบุรี: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กรุงเทพมหานคร. (2566). ข้อมูลชมรมผู้สูงอายุในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ปีงบประมาณ 2566. เรียกใช้เมื่อ 23 เมษายน 2568 จาก https://webportal.bangkok.go.th/public/user_files_editor/103/3Sor/Chomrom2566.pdf
กิตติ์ธเนศ สว่างวรนาถ และชมสุภัค ครุฑกะ. (2562). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมทักษะทางปัญญาของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลทหารบก, 20(1), 207-215.
ฆนัท ธาตุทอง. (2555). สบายตา โมเดล รูปแบบการสอนเพื่อพัฒนาทักษะทางปัญญา. นครปฐม: เพชรเกษมการพิมพ์.
จินตนา ทองเพชร และคณะ. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. วารสารพยาบาลทหารบก, 22(2), 57-64.
ฐิวรา โรจนสกุลเกตุ. (2568). การบูรณาการกุญแจแห่งปัญญาของสถาบันพลังจิตธรรมะจักรวาล (PDJ Institute) กับนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพ: แนวทางการส่งเสริมทักษะและสุขภาวะผู้สูงอายุผ่านหลักภาวนา 4. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(1), 106-114.
ณัฏฐ์ฐิตตา เทวาเลิศสกุล และคณะ. (2559). แนวทางการพัฒนาผู้สูงอายุจากภาระให้เป็นพลัง กรณีศึกษาเทศบาลนครรังสิต. Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 9(1), 529-545.
ทิศนา แขมมณี. (2555). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญใจ ศรีสถิตย์นรากูร. (2550). ระเบียบวิธีการวิจัยทางพยาบาลศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภัคจิรา ภูสมศรี และสาธุกานต์ กาบคำ. (2564). การดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์น เอเชียฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 15(2), 102-115.
ภัชราภรณ์ วงศ์อาสา และคณะ. (2565). ประสบการณ์ชีวิตของผู้สูงอายุที่มีภาวะการรู้คิดบกพร่องเล็กน้อย: การสังเคราะห์อภิมานงานวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารสภาการพยาบาล, 37(2), 30-45.
ภัทร์ธนิตา ศรีแสง และวราภรณ์ ดีน้ำจืด. (2562). ความรอบรู้ทางสุขภาพในการดูแลตนเองให้มีสุขภาพดีของผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร: การพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพของแบบวัด. วารสารพยาบาลทหารบก, 20(2), 340-350.
รจนา อยู่สุข และรินทร์หทัย กิตติ์ธนารุจน์. (2568). ปัจจัยทำนายสุขภาวะองค์รวมของผู้สูงอายุในอำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 15(1), 147-159.
ลภณ จิรโศภิน. (2562). วิเคราะห์ศาสตร์การบริหารจัดการผ่านทักษะทางปัญญา 11 ประการของหมากล้อม. สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, 25(2), 78-93.
วิไลวรรณ อิศรเดช. (2565). ผู้สูงอายุกับการดูแลสุขภาวะแบบองค์รวม. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(12), 147-161.
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2561). แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี ด้านสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2561. นนทบุรี: ปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กองบริหารการสาธารณสุข. (2565). แผนปฏิบัติราชการแผนการบูรณาการเพื่อการพัฒนาสุขภาพผู้สูงอายุ (พ.ศ. 2566 - 2570). นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
สุรศักดิ์ อมรรัตนศักดิ์ และคณะ. (2559). ระเบียบวิธีวิจัยทางการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ศูนย์ส่งเสริมวิชาการ.
อาชัญญา รัตนอุบล. (2559). การเรียนรู้ของผู้ใหญ่และผู้สูงอายุในสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Caroline, N. et al. (2013). Normal Cognitive Aging. Clinics in Geriatric Medicine, 29(4), 737-752.
Cronbach, L. J. (1970). Essentials of psychological testing. (3rd ed.). New York: Harper & Row.
Fritsch, T. et al. (2007). Cognitive Functioning in Healthy Aging: The Role of Reserve and Lifestyle Factors Early in Life. The Gerontologist, 47(3), 307-322.
Hanushek, E. A. & Woessmann, L. (2008). The Role of Cognitive Skills in Economic Development. Journal of Economic Literature, 46(3), 607-668.
Lai, E. R. (2011). Critical Thinking: A Literature Review Research Report. London: Parsons Publishing.
Peretti, C. et al. (2002). Cognitive skill learning and aging A component process analysis. Archives of Clinical Neuropsychology, 17(5), 445-459.
Rahman, M. (2019). 21st Century Skill “Problem Solving”: Defining the Concept. Asian Journal of Interdisciplinary Research, 2(1), 64-74.
Uchmanowicz, I. et al. (2017). Cognitive deficits and self-care behaviors in elderly adults with heart failure. Clinical Interventions in Aging, 12, 1565-1572 https://doi.org/10.2147/CIA.S140309
