การประพันธ์เพลงโหมโรงนครศรีธรรมราช

Main Article Content

ธนาธิป คำทอง
สุรสิทธิ์ ศรีสมุทร
ปาหนัน กฤษณรมย์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ประพันธ์เพลงโหมโรงนครศรีธรรมราชจากอัตลักษณ์นครสามธรรมเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากเอกสาร ทฤษฎีแนวคิดการประพันธ์ และบริบทท้องถิ่นในการสร้างสรรค์ บทเพลง ผลการวิจัยพบว่า การประพันธ์เพลงโหมโรงนครศรีธรรมราชจากอัตลักษณ์นครสามธรรม แบ่งเป็น 3 ส่วน ได้แก่ สารัตถะเมืองนครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นจังหวัดที่มีความหลากหลายทางมรดกและวัฒนธรรม มีภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ เป็นเมืองศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชนในภาคใต้ และมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ จึงได้รับขนานนามว่า “นครสามธรรม” ได้แก่ นครแห่งธรรมะ นครแห่งธรรมชาติ และนครแห่งศิลปวัฒนธรรม การประพันธ์เพลงโหมโรงนครศรีธรรมราช ได้แบ่งเป็น 3 ส่วน ได้แก่ 1) แนวคิดการประพันธ์ มี 3 ด้าน ดังนี้ ด้านธรรมะ ด้านธรรมชาติ และด้านศิลปวัฒนธรรม ใช้แนวคิดการตีความ และสร้างทำนอง เพื่อสะท้อนอัตลักษณ์ของจังหวัดนครศรีธรรมราช 2) โครงสร้างทำนองและวิธีการประพันธ์ ได้แบ่งเป็น 3 ท่อน 4 ขั้นตอน ได้แก่ ท่อน 1 มี 5 ช่วง ว่าด้วย นครแห่งธรรมะ ท่อน 2 ว่าด้วยนครแห่งธรรมชาติ มี 3 ช่วง และท่อน 3 ว่าด้วยนครแห่งศิลปวัฒนธรรม มี 3 ช่วง และมี 4 ขั้นตอน ได้แก่ วิธีการประพันธ์ โน้ตทำนองหลัก การดำเนินทำนอง และหน้าทับ และต่อท้ายด้วยเพลงมาร์ชนครศรีธรรมราช จบด้วยลงวา และ 3) การประมวลผลภาพสะท้อนที่มีต่อเพลงโหมโรงนครศรีธรรมราช เป็นเพลงที่สะท้อนอัตลักษณ์นครสามธรรมของจังหวัดนครศรีธรรมราช ทำนองเพลงแต่ละส่วนไม่ยาวมากนักและมีการวางลำดับทางสุนทรียะให้เพลงเริ่มต้นจากทำนองเรียบง่ายไปสู่ลีลาที่โลดโผน โดยมีการสอดแทรกดนตรีพื้นบ้านเข้ามาเป็นระยะทำให้มีลีลาที่แปลกใหม่ เป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดจิตวิญญาณของนครศรีธรรมราชได้อย่างสมบูรณ์

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
คำทอง ธ. ., ศรีสมุทร ส. ., & กฤษณรมย์ ป. . (2025). การประพันธ์เพลงโหมโรงนครศรีธรรมราช. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 12(6), 34–45. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/289094
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กฤษฏิ์ โพชนุกูล. (2554). วิเคราะห์ผลงานการประพันธ์เพลงประเภทโหมโรงครูมนตรี ตราโมท. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาดุริยางค์ไทย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จังหวัดนครศรีธรรมราช. (2523). เดือนสิบ 23. กรุงเทพมหานคร: กรุงสยามการพิมพ์.

ถนอม พูลวงศ์. (2550). ประวัติศาสตร์เมืองนครศรีธรรมราช. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์.

ปราชญา สายสุข. (2565). การสร้างสรรค์ผลงานการประพันธ์เพลงโหมโรงพริบพรี. วารสารอินทนินทักษิณ, 17(2), 107-117.

ราชบัณฑิตสถาน. (2540). สารานุกรมศัพท์ดนตรีไทย ภาคคีตะ - ดุริยางค์. กรุงเทพมหานคร: อรุณการพิมพ์.

วีระศักดิ์ กลั่นรอด. (2561). เพลงโหมโรงพุทธชยันตี. วารสารพัฒศิลป์วิชาการ, 1(2), 113-126.

สมนึก แสงอรุณ. (2562). สาระการประพันธ์เพลงไทยตามแนวทางของพันโทเสนาะ หลวงสุนทร (ศิลปินแห่งชาติ). วารสารอิเล็กทรอนิกส์ทางการศึกษา, 14(2), 1-12.

สุวิวรรธ์น ลิมปชัย และขำคม พรประสิทธิ์. (2565). ลักษณะการดำเนินทำนองเพลงไทยที่เกี่ยวกับน้ำ. วารสารดนตรีบ้านสมเด็จฯ, 4(2), 31-48.

เสาวภาคย์ อุดมชัยวัฒน์. (2561). แนวคิดในการประพันธ์เพลงไทยของครูสำราญ เกิดผล (ศิลปินแห่งชาติ). วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ, 20(2), 52-66.

อรอนงค์ อิงค์ชำนิ และคณะ. (2566). การตีความและการสื่อความหมายในบทเพลงไทย. วารสาร Roi Kaensarn Academi, 8(11), 363-380.