เครือข่ายการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควัน ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูผาม่าน อำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ความรู้ความเข้าใจในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควัน 2) การมีส่วนร่วมของเครือข่ายการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควันในอุทยานแห่งชาติภูผาม่าน และ 3) ปัญหาและแนวทางพัฒนาการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควัน เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง/ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ สมาชิกของเครือข่ายแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควันในอุทยานแห่งชาติภูผาม่านจังหวัดขอนแก่น จำนวน 40 คน เก็บเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ในส่วนของข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการตีความ และจัดหมวดหมู่และวิเคราะห์เนื้อหาสาระ ผลการวิจัยพบว่า 1) ความรู้ความเข้าใจในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควัน เมื่อจำแนกตามลักษณะส่วนบุคคล ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุ 31 - 40 ปี มีระดับการศึกษามัธยมศึกษาตอนปลาย ประกอบอาชีพค้าขาย มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือนมากกว่า 15,000 บาท และส่วนใหญ่มีระยะเวลาในการอาศัยอยู่ในชุมชนมากกว่า 15 ปี มีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับมาก มีการตอบคำถามมากที่สุด ได้แก่ ไฟป่าทำลายถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า ส่วนไฟป่าเกิดได้ตลอดทั้งปีตอบผิดมากที่สุด ยังเข้าใจว่า สาเหตุของไฟป่าส่วนใหญ่เกิดจากธรรมชาติ ทั้งที่ไฟป่าเกิดจากสามารถมนุษย์หรือไฟฟ้าก็ได้ 2) การมีส่วนร่วมของเครือข่ายในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควัน ในอุทยานแห่งชาติภูผาม่าน มีส่วนร่วมค่อนข้างมาก เครือข่ายแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควันมีส่วนร่วมมากที่สุด ได้แก่ การเข้าร่วมกิจกรรมควบคุมไฟป่าที่หน่วยงานจัดขึ้น และในการดำเนินงานของชุมชนเครือข่าย และ 3) ปัญหาและแนวทางพัฒนาการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควันในพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูผาม่าน ปัญหา ได้แก่ การประชาสัมพันธ์น้อย ขาดอัตรากำลังเจ้าหน้าที่ในการดับไฟป่า ประชาชนในพื้นที่และชุมชนรอบข้างขาดความรู้ความเข้าใจในการดับไฟป่า ขาดความร่วมมือจากชุมชน ส่วนแนวทางพัฒนาการมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาไฟป่าและหมอกควัน ได้แก่ ควรมีการเพิ่มและขยายจำนวนเครือข่ายให้มากขึ้น และควรให้สมาชิกหรือตัวแทนเครือข่ายได้เข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมและกระบวนการต่าง ๆ