นวัตกรรมการจัดการชุมชนพึ่งตนเอง บ้านเคี่ยมเพาะ ตำบลปากฉลุย อำเภอท่าฉาง จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทเกี่ยวกับการจัดการชุมชนพึ่งตนเองบ้านเคี่ยมเพาะ และ 2) ศึกษากลยุทธ์ทางเลือกในการสร้างนวัตกรรมการจัดการชุมชนพึ่งตนเองบ้านเคี่ยมเพาะ ตำบลปากฉลุย อำเภอท่าฉาง จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสาร เครื่องมือเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม โดยเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ 1) ผู้นำชุมชน 2) หน่วยงานภาครัฐ 3) อสม. 4) ปราชญ์ชาวบ้าน และ 5) ประชาชน จำนวนทั้งสิ้น 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและสรุปภาพรวม ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทบ้านเคี่ยมเพาะ เกิดจากการแยกตัวของหมู่บ้านมาจาก หมู่ที่ 4 บ้านหน้า ตำบลปากฉลุย อำเภอท่าฉาง มีการประกอบอาชีพทางการเกษตร และการเลี้ยงสัตว์ ซึ่งมีการอพยบมาจากทั่วทุกอำเภอ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งนับถือศาสนาพุทธ และศาสนาคริสต์ มีประเพณีและวัฒนธรรม คือ สงกรานต์ สารทเดือนสิบ และการจัดการชุมชนพึ่งตนเอง ได้แก่ ด้านเทคโนโลยี ด้านเศรษฐกิจ ด้านทรัพยากรธรรมชาติ ด้านจิตใจ ด้านสังคมและวัฒนธรรม และ 2) กลยุทธ์ทางเลือกในการสร้างนวัตกรรมการจัดการชุมชนพึ่งตนเอง ได้แก่ กลยุทธ์เชิงรุก (SO) คือ ส่งเสริมการจัดการอบรมการซื้อขายสินค้าออนไลน์ การจัดตั้งวิสาหกิจชุมชน และส่งเสริมการลดใช้สารเคมี กลยุทธ์เชิงแก้ไข (WO) คือ สร้างความร่วมมือจากภาครัฐด้านอาชีพ และสร้างจุดขนส่งสินค้า/กระจายสินค้าในชุมชนโดยไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง กลยุทธ์เชิงป้องกัน (ST) คือ ส่งเสริมการเพาะปลูกพืชที่หลากหลายเก็บเกี่ยวได้ทุกฤดูกาล และสมุนไพรเพื่อรักษาโรค และกลยุทธ์แก้วิกฤต (WT) คือ จัดตั้งหน่วยงานอนามัยโดยนำความรู้จากสมุนไพรมาใช้ในการรักษา และขอใช้งบประมาณสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชน