มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการผันตัวผู้เสพยาเสพติด ออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญา

บทคัดย่อ

            บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาถึงแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับมาตรการผันตัวผู้เสพยาเสพติดออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญา 2) ศึกษาถึงกฎหมายยาเสพติดต่างประเทศและกฎหมายยาเสพติดของประเทศไทยที่เกี่ยวกับการผันตัวผู้เสพยาเสพติดออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญา และ 3) ศึกษาถึงแนวทางการปรับปรุง แก้ไข หรือยกเลิกกฎหมายยาเสพติดที่เกี่ยวข้องกับการผันตัวผู้เสพยาเสพติดออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แบบสัมภาษณ์และสนทนากลุ่ม เลือกตัวอย่างแบบเจาะจง แบ่งเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ 1) นักวิชาการ 2) อัยการ 3) พนักงานสอบสวน 4) ทนายความ และ 5) ตุลาการศาล จำนวน 10 คน วิเคราะห์เชิงเนื้อหาและสรุปเป็นภาพรวม ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ยาเสพติด หลักการลงโทษที่ไม่ได้สัดส่วนและไม่เหมาะสม มาตรการทางเลือกอื่นแทนการลงโทษทางอาญา การหันเหทางคดีและหลักการผันตัวผู้ที่เกี่ยวข้องคดียาเสพติด หลักการลดอันตรายจากการใช้ยาเสพติด รูปแบบการบำบัดรักษาผู้เสพยาเสพติด การปฏิบัติต่อผู้กระทำความผิดโดยไม่ใช้เรือนจำ นโยบายการผันตัวผู้เสพยาเสพติดของต่างประเทศ นิติเศรษฐศาสตร์และอุปทาน - อุปสงค์ และมายาคติทางสังคม 2) มาตรการกฎหมายยาเสพติดที่เกี่ยวกับการผันตัวผู้เสพยาเสพติด มี 3 ประเภท ได้แก่ 2.1) กฎหมายยาเสพติดระหว่างประเทศ 2.2) กฎหมายต่างประเทศ และ 2.3) กฎหมายยาเสพติดของประเทศไทย และ 3) แนวทางการปรับปรุงคือ ควรมีการปรับปรุงและแก้ไขกฎหมายยาเสพติดเพื่อให้ผู้เสพยาเสพติดสามารถนำไปปฏิบัติและบังคับใช้อย่างมีประสิทธิภาพและกลับคืนสู่สังคม