การมีส่วนร่วมของชุมชนในการสำรวจแผนที่เดินดิน: ชุมชนมอญ บ้านเสากระโดง อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการสำรวจแผนที่เดินดิน ของชุมชนมอญบ้านเสากระโดง อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเน้นการวิจัยภาคสนามเชิงสำรวจกายภาพชุมชน ใช้กระบวนการ วิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ให้ชุมชนเป็นผู้ร่วมสร้างแผนที่เดินดินด้วยตนเอง ของชุมชนมอญบ้านเสากระโดง หมู่ที่ 4 และหมู่ที่ 5 ตำบลขนอนหลวง อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เพื่อนำเสนอผลการวิจัยด้วยชิ้นงานแผนที่เดินดินชุมชนฉบับสมบูรณ์พร้อมข้อมูลกายภาพของชุมชนบ้านเสากระโดง โดยใช้เครื่องมือการสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์ และการศึกษาชุมชนภาคสนาม ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนมอญบ้านเสากระโดง เป็นชุมชนมอญ ที่เก่าแก่ที่สุดในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา การสำรวจแผนที่เดินดินชุมชนนั้น เป็นการกระตุ้นให้ชาวบ้านในชุมชนตระหนักถึงความสำคัญในการพัฒนาชุมชนของตนเองโดยใช้แผนที่เดินดินชุมชน ซึ่งแผนที่เดินดินนี้ถูกแขวนติดไว้ที่ชุมชนเป็นแผ่นรูปภาพไวนิลขนาดใหญ่ เพื่อให้ชาวบ้านในชุมชนหรือบุคคลภายนอกได้ศึกษาเรียนรู้ หรือใช้เป็นข้อมูลเริ่มต้นทางกายภาพในการพัฒนาชุมชนด้านอื่นต่อไป การตั้งบ้านเรือนของชุมชนอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านหน้าของชุมชนติดกับถนนบางปะอิน - อยุธยา ส่วนด้านหลังของชุมชนติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา แผนที่เดินดินชุมชนอาจมีการเปลี่ยนแปลงเรื่อย ๆ ขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ทางสังคมของคนในชุมชนการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ หรือเหตุปัจจัยอื่น ๆ ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงต้องอัพเดทข้อมูลอย่างต่อเนื่อง เพื่อทำให้แผนที่เดินดินเป็นปัจจุบัน และเชื่อมโยงแผนที่การเดินทางท่องเที่ยวในแหล่งชุมชนแก่นักท่องเที่ยวภายนอกจะเกิดประโยชน์ทางเศรษฐกิจภายในชุมชนมากขึ้น
Article Details
เอกสารอ้างอิง
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์. (2545). วิถีชุมชน : คู่มือการเรียนรู้ที่ทำให้ชุมชนง่าย ได้ผล และสนุก. กรุงเทพมหานคร: บริษัทดีไซส์ จำกัด.
คมสัน ศรีบุญเรือง และ ณรงค์ พันธุ์คง. (2563). การจัดทำแผนที่ออนไลน์เชิงประวัติศาสตร์ชุมชนปากแพรก อำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ด้วยระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์อย่างมีส่วนร่วม สู่การเป็นแผนที่ชุมชนอัจฉริยะ. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 40(1), 1-15.
เครือข่ายจิตอาสา. (2563). แผนที่เดินดิน. เรียกใช้เมื่อ 20 กันยายน 2563 จาก https://www.volunteerspirit.org
จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร. (2563). ทำงานชุมชนแต่ไม่รู้จักชุมชน ได้ยังไง. เรียกใช้เมื่อ 20 กันยายน 2563 จาก https://www.www.scbfoundation.com
นฤมล อนุสนธิ์พัฒน์ และพรศักดิ์ ทรัพย์สมบัติ. (2562). ชุมชนบ้านลาวผ่านเครื่องมือการศึกษาชุมชน : แผนที่เดินดิน. รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ “ราชภัฏกรุงเก่า” ประจำปี พ.ศ. 2562 วันที่ 12 – 13 ธันวาคม พ.ศ. 2562 (หน้า 216 – 222). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.
น้ำเงิน จันทรมณี. (2551). แผนที่เดินดิน : เครื่องมือสำคัญในการจัดการสิ่งแวดล้อมชุมชน. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 2(5),39-42.
พระครูอาทรพิพัฒนโกศล. เจ้าอาวาสวัดทองบ่อ. (24 กันยายน 2561). ประวัติศาสตร์ชุมชนมอญบ้านเสากระโดง. (เอนก รักเงิน, ผู้สัมภาษณ์)
มูลนิธิสยามกัมมาจล. (2560). แผนที่เดินดิน. เรียกใช้เมื่อ 2563 ธันวาคม 20 จาก https://www.facebook.com/SCBFOUNDATION
ยุพิน สุขประเสริฐ. ผู้ใหญ่บ้าน. (15 กันยายน 2561). ชุมชนมอญบ้านเสากระโดง. (เอนก รักเงิน, ผู้สัมภาษณ์)
เรวดี อุลิต และ อรอนงค์ พลอยวิเลิศ. (2554). ผังตำบล : ผังชีวิต - ผังชุมชน สู่การจัดการตนเอง. กรุงเทพมหานคร: มิสเตอร์ก็อปปี้.
สถาบันพระปกเกล้า. (2563). แผนที่เดินดิน. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.
สำนักนายกรัฐมนตรี. (2563). สรุปสาระสำคัญแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่สิบสอง พ.ศ. 2560 – 2564. กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
สุกัญญา ดวงอุปมา และคณะ. (2559). การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพอย่างยั่งยืนของครัวเรือนเกษตรกรตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง : กรณีศึกษาบ้านโนนสง่า ตำบลหนองกุง อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 4(2), 212-223.
