กระบวนการสร้างอัตลักษณ์ของแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธในเชียงราย

บทคัดย่อ

          บทความฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของดุษฎีนิพนธ์ เรื่องวิเคราะห์กระบวนการสร้างอัตลักษณ์ของแหล่งเรียนรู้พุทธศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธในจังหวัดเชียงรายมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กระบวนการสร้างอัตลักษณ์ของแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธในจังหวัดเชียงรายโดยศึกษาจากแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธ 10 แหล่ง ได้แก่ วัดร่องขุ่น วัดห้วยปลากั้งวัดแสงแก้วโพธิญาณ วัดพระธาตุผาเงา วัดร่องเสือเต้น ศูนย์วิปัสสนาสากลไร่เชิญตะวัน วัดพระธาตุดอยตุง วัดพระสิงห์วัดพระแก้ว และวัดเชียงยืนการศึกษาใช้วิธีการลงพื้นที่สำรวจและเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลักรวมจำนวน 130 รูป/คน แบ่งออกเป็นเจ้าอาวาสวัดหรือพระภิกษุหรือบุคลากรฆราวาสในวัด 30 รูป/คน และนักท่องเที่ยวอีก 100 คน จากนั้นจึงนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ถึงแนวคิดการสร้างอัตลักษณ์ของแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธของกลุ่มตัวอย่างทั้ง 10 แหล่ง ผลการวิจัยพบว่า แหล่งเรียนรู้ทางพุทธศาสนาในจังหวัดเชียงราย มีกระบวนการสร้างอัตลักษณ์ 2 ลักษณะ คือ 1) แหล่งเรียนรู้ที่มีสิ่งสำคัญภายในวัดอยู่ก่อนที่จะมีการพัฒนาวัดให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว มีแนวคิดในการสร้างวัดให้เป็นของชุมชนอย่างแนวคิดการสร้างวัดในอดีต สอดคล้องกับการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ที่เน้นการบอกต่อ ในลักษณะปากต่อปาก และสอดคล้องกับการดูแลรักษาที่เน้นใช้พระสงฆ์สามเณรร่วมกับคนในชุมชน 2) แหล่งเรียนรู้ที่สร้างขึ้นมาใหม่ในสมัยที่มีการพัฒนาวัดให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวมีแนวคิดการสร้างวัดให้มีความเป็นระดับสากล เป็นที่ชุมชนของผู้คนจากหลายหลายประเทศ สอดคล้องกับการเผยแพร่ที่เน้นสื่อเทคโนโลยีเป็นหลัก และสอดคล้องกับการดูแลรักษาที่เน้นการจ้างงานในลักษณะมูลนิธิหรือบริษัท