ศาสตร์พระราชา ศาสตร์แห่งแผ่นดิน ศาสตร์แห่งการก่อเกิด “การพัฒนาชุมชน”

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีปฏิบัติการที่เป็นเลิศ (Best Practice) ของการจัดการเรียนรู้ในการจัดการตนเองตามศาสตร์พระราชา ศาสตร์แห่งแผ่นดินในการพัฒนาชุมชน เป็นวิธีวิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาเอกสาร และสัมภาษณ์เชิงลึก โดยเป็นตัวแทนของชุมชนเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง แบ่งเป็น 5 กลุ่ม ผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ 1) ผู้นำชุมชน 2) ผู้นำศูนย์การเรียนรู้ 3) เกษตรกรดีเด่น 4) ปราชญ์ชุมชน และ 5) ประชาชนทั่วไป จำนวนทั้งหมด 10 คน โดยนำมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและสรุปผลเป็นภาพรวม ผลการวิจัยพบว่า วิธีปฏิบัติการที่เป็นเลิศของการจัดการเรียนรู้ในการจัดการตนเอง ประกอบด้วย 1) ด้านแผนแม่บทชุมชน               เป็นกลไกลหลักในการขับเคลื่อนการจัดการตนเองของชุมชนในการแก้ไขปัญหา 2) ด้านการบริหารจัดการ เป็นการจัดระเบียบชีวิตและเศรษฐกิจของชุมชนดำเนินการแบบบูรณาการเชื่อมโยงกิจกรรมอย่างสร้างสรรค์ 3) ด้านการมีส่วนร่วม หน่วยงานเข้ามาสนับสนุนเรื่องความรู้และงบประมาณ 4) ด้านเครือข่าย ร่วมในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ในฐานะของ “ผู้สนับสนุน” หรือ “พี่เลี้ยง” ให้คำปรึกษาและส่งเสริม 5) ด้านกิจกรรม เน้นการผลิตสิ่งที่จำเป็นตอบสนองความต้องการของชุมชนยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 6) ด้านปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การพัฒนาตนเองและชุมชน การดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้คนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น 7) ด้านภูมิปัญญา การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นนำมาผสมผสานกับเทคโนโลยีสมัยใหม่มาประกอบในการจัดการเรียนรู้ 8) ด้านเทคโนโลยี ช่วยอำนวยความสะดวกในด้านการเกษตรและการพัฒนาความรู้อย่างต่อเนื่อง 9) ด้านบทบาทผู้นำ เป็นนักคิด นักวิเคราะห์ มีทักษะในการตัดสินใจและมีการจัดการที่ดี และ 10) ด้านองค์ความรู้ การพัฒนาให้เป็นองค์การแห่งการเรียนรู้