ธรรมาภิบาลข้ามภาคส่วนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน: การสังเคราะห์เชิงสถาบัน ช่องว่างระหว่างนโยบายกับการปฏิบัติและนวัตกรรมการกำกับดูแล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สังเคราะห์และวิพากษ์องค์ความรู้เกี่ยวกับช่องว่างระหว่างนโยบายกับการปฏิบัติในบริบทข้ามภาคส่วน 2) พัฒนากรอบแนวคิดที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างแรงกดดันเชิงสถาบัน ช่องว่างระหว่างนโยบายกับการปฏิบัติ นวัตกรรมการกำกับดูแล และผลลัพธ์การพัฒนาที่ยั่งยืน และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนากรอบดังกล่าวไปสู่การประเมินตนเองเบื้องต้นสำหรับองค์กรภาครัฐและภาคเอกชน ซึ่งใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมเชิงบูรณาการ สืบค้นผลงานที่ตีพิมพ์ระหว่างปี ค.ศ. 2015 - 2026 จากฐานข้อมูล ScienceDirect และ Thai JO ร่วมกับ Google Scholar งานทฤษฎีพื้นฐาน และการสืบค้นแบบลูกโซ่ ผลการสังเคราะห์พบประเด็นที่ยังไม่มีข้อยุติ 3 ประการ ได้แก่ ช่องว่างดังกล่าวเกิดจากการจัดการเชิงสัญลักษณ์หรือข้อจำกัดเชิงโครงสร้างแรงกดดันเชิงสถาบันประเภทใดขับเคลื่อนการปฏิบัติจริง และธรรมาภิบาลข้ามภาคส่วนช่วยลดช่องว่างหรือเพิ่มความซับซ้อนในการประสานงาน ข้อสังเคราะห์ชี้ว่าการแยกส่วนสัมพันธ์กับขีดความสามารถขององค์กรกลไกความรับผิดรับชอบ ความขัดแย้งของแรงกดดัน และข้อจำกัดในการประสานงาน มิใช่การตอบสนองเชิงสัญลักษณ์เพียงอย่างเดียว กรอบแนวคิดที่เสนอ ประกอบด้วย แรงกดดันเชิงสถาบันซึ่งจำแนกเป็นแรงกดดันเชิงบังคับเชิงบรรทัดฐาน และเชิงเลียนแบบ การรับเอานโยบายความยั่งยืน ช่องว่างระหว่างนโยบายกับการปฏิบัติ นวัตกรรมการกำกับดูแล ผลลัพธ์การพัฒนาที่ยั่งยืน และปัจจัยเชิงบริบท โดยวางนวัตกรรมการกำกับดูแลเป็นกลไกเชื่อมโยงที่ทำงานผ่านการกำหนดบทบาทและความรับผิดชอบรับชอบ ระบบข้อมูลและตัวชี้วัดร่วม การจัดสรรทรัพยากร และพื้นที่ตัดสินใจร่วม ทั้งนี้ กรอบและข้อเสนอยังไม่ได้รับการทดสอบเชิงประจักษ์ จึงควรพัฒนาตัวชี้วัดและตรวจสอบความตรงกับองค์กรจริงก่อนนำไปใช้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ก้องกิดากร หทัยวิวัฒน์กุล. (2568). ภาคีภิบาล: การพัฒนาเมืองอัจฉริยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่ความยั่งยืน. วารสารสันติสุขปริทรรศน์, 6(1), 309-323.
จิรารัช พิพัฒน์นราพงศ์ และคณะ. (2568). บทบาทของกลไกการกำกับดูแลกิจการในการกำกับความสัมพันธ์ระหว่างการจัดการกำไรกับผลการดำเนินงานด้าน ESG. วารสารวิชาชีพบัญชี, 21(72), 56-90.
ปุณยพัฒน์ อัศวศิริสุข และชนิสรา แก้วสวรรค์. (2565). แนวทางการใช้หลักธรรมาภิบาลในการบริหารจัดการหินเพื่ออุตสาหกรรมก่อสร้างของประเทศไทยเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน. วารสารศิลปศาสตร์และอุตสาหกรรมบริการ, 5(1), 57-68.
พรชัย ชุณหจินดา. (2565). การบูรณาการ การกำกับดูแลกิจการที่ดี การบริหารความเสี่ยงและการปฏิบัติตามระเบียบและกฎเกณฑ์ เพื่อความยั่งยืนขององค์กรธุรกิจไทย. วารสารเกษมบัณฑิต, 23(2), 99-114.
พระครูปลัดธวัชชัย ธวชฺชยเมธี (มั่งมีเพชร). (2566). ธรรมาภิบาล: พัฒนาสังคมไทยอย่างไรให้ยั่งยืน. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(2), 25-43.
Aguilera, R. V. et al. (2019). International corporate governance: A review and opportunities for future research. Journal of International Business Studies, 50(4), 457-498.
Ansell, C. & Gash, A. (2008). Collaborative Governance in Theory and Practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543-571.
Ashraf, N. et al. (2017). From Animosity to Affinity: The Interplay of Competing Logics and Interdependence in Cross-Sector Partnerships. Journal of Management Studies, 54(6), 793-822.
Barbera, C. et al. (2025). Governance and Accountability in Reshaping Public Services: Open Challenges and Wicked Problems of the 21st Century. Public Administration, 103(3), 677-692.
Bromley, P. & Powell, W. W. (2012). From Smoke and Mirrors to Walking the Talk: Decoupling in the Contemporary World. Academy of Management Annals, 6(1), 483-530.
Bryson, J. M. et al. (2015). Designing and Implementing Cross-Sector Collaborations: Needed and Challenging. Public Administration Review, 75(5), 647-663.
Chullasutthi, N. et al. (2025). Integrated Public Sector Management to Impact Sustainability in High-Potential Organizations: A Study of Sub-district Administrative Organizations in Chiang Rai Province, Thailand. International Journal of Sociologies and Anthropologies Science Reviews, 5(5), 1003-1016.
DiMaggio, P. J. & Powell, W. W. (1983). The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizational Fields. American Sociological Review, 48(2), 147-160.
Elkington, J. (1998). Cannibals with Forks: The Triple Bottom Line of 21st Century Business. Oxford: New Society.
Emerson, K. et al. (2012). An Integrative Framework for Collaborative Governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(1), 1-29.
Freeman, R. E. (1984). Strategic Management: A Stakeholder Approach. Boston: Pitman.
George, G. et al. (2016). Understanding and tackling societal grand challenges through management research. The Academy of Management Journal, 59(6), 1880-1895.
Gillan, S. L. et al. (2021). Firms and social responsibility: A review of ESG and CSR research in corporate finance. Journal of Corporate Finance, 66, 1-16. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2021.101889
Hawn, O. & Ioannou, I. (2016). Mind the gap: The interplay between external and internal actions in the case of corporate social responsibility. Strategic Management Journal, 37(13), 2569-2588.
Jensen, M. C. & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360.
Latorcai, C. J. et al. (2025). Impact of institutional change programs on digital and sustainable public sector governance. International Journal of Public Sector Management, 38(5), 610-626.
Loko, A. G. S. & Schiehll, E. (2025). ESG Policy-Practice Decoupling: A Measurement Framework and Empirical Validation. Sustainability, 17(3), 1-26.
Meyer, J. W. & Rowan, B. (1977). Institutionalized Organizations: Formal Structure as Myth and Ceremony. American Journal of Sociology, 83(2), 340-363.
OECD. (2023). G20/OECD Principles of Corporate Governance 2023. Paris: OECD Publishing.
Oliver, C. (1991). Strategic Responses to Institutional Processes. Academy of Management Review, 16(1), 145-179.
Porter, M. E. & Kramer, M. R. (2011). Creating Shared Value. Harvard Business Review, 89(1-2), 62-77.
Pressman, J. L. & Wildavsky, A. (1984). Implementation: How Great Expectations in Washington Are Dashed in Oakland. (3rd ed.). Berkeley: University of California Press.
Provan, K. G. & Kenis, P. (2008). Modes of Network Governance: Structure, Management, and Effectiveness. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(2), 229-252.
Schiehll, E. et al. (2025). Competing Voices, Persistent Gaps: Shareholder Proposal Activism and ESG Decoupling. Business & Society, 65(6), 1643-1681.
Scott, W. R. (2014). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities. (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publishing.
Ştefănescu, C. A. & Suciu, A. L. (2026). Symbolic Versus Substantive ESG Practices: A Systematic Review and Integrative Framework. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 1-28. https://doi.org/10.1002/csr.70722
Suchman, M. C. (1995). Managing Legitimacy: Strategic and Institutional Approaches. Academy of Management Review, 20(3), 571-610.
Thornton, P. H. et al. (2015). The Institutional Logics Perspective. Emerging Trends in the Social and Behavioral Sciences: An Interdisciplinary, Searchable, and Linkable Resource, https://doi.org/10.1002/9781118900772.etrds0187