Guideline for Developing Supervisory Skills of School Administrators under the Kalasin Provincial Office of Learning Encouragement

จิตติมา   หลักคำ; พิมพ์พร  จารุจิตร์

doi:10.60027/iarj.2026.e299739

ผู้แต่ง

จิตติมา หลักคำ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี https://orcid.org/0009-0000-7190-6780
พิมพ์พร จารุจิตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี https://orcid.org/0009-0005-3387-5211

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e299739

คำสำคัญ:

ทักษะการนิเทศ, นิเทศการศึกษา, ส่งเสริมการเรียนรู้

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ 2) เพื่อหาแนวทางการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ และ 3) เพื่อประเมินแนวทางการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์

ระเบียบวิธีการวิจัย: แบ่งการวิจัยออกเป็น 3 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ เป็นผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 196 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา (IOC) ระหว่าง 0.6 – 1.00 สภาพปัจจุบัน มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.83 และสภาพที่พึงประสงค์ มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.81 ระยะที่ 2 หาแนวทางการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา ใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง จำนวน 5 คน ได้แก่ ผู้บริหารการศึกษา 1 คน ศึกษานิเทศก์ 1 คน และผู้บริหารสถานศึกษา 3 คน ระยะที่ 3 ประเมินแนวทางการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา ใช้เครื่องมือเป็นแบบประเมินแนวทางแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ด้านความเหมาะ โดยกลุ่มผู้ใช้แนวทาง จำนวน 6 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัย: ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพปัจจุบันของทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง สภาพที่พึงประสงค์ในการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ค่าความต้องการจำเป็นจัดเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย ดังนี้ (1) ทักษะด้านเทคนิควิธี (2) ทักษะด้านการสอนแนะ (3) ทักษะด้านการประเมินผล (4) ทักษะด้านความเป็นผู้นำ (5) ทักษะด้านการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ และ(6) ทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์ ตามลำดับ 2) แนวทางการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ ที่ได้จากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิและผ่านการยืนยันผล มีทั้งสิ้น 38 แนวทาง ครอบคลุมทักษะการนิเทศทั้ง 6 ด้าน ประกอบด้วย ทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์ จำนวน 5 แนวทาง ทักษะด้านการประเมินผล จำนวน 7 แนวทาง ทักษะด้านความเป็นผู้นำ จำนวน 7 แนวทาง ทักษะด้านการสอนแนะ จำนวน 8 แนวทาง ทักษะด้านเทคนิควิธี จำนวน 7 แนวทาง และทักษะด้านการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ จำนวน 4 แนวทาง โดยผู้ทรงคุณวุฒิทุกท่านยืนยันให้ใช้ได้ทุกแนวทาง 3) ผลการประเมินความเหมาะสมของแนวทางการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ โดยกลุ่มผู้ใช้แนวทาง จำนวน 6 คน พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

สรุปผล: แนวทางการพัฒนาทักษะการนิเทศของผู้บริหารสถานศึกษา มุ่งเสริมสร้างศักยภาพในการบริหารและกำกับการจัดการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพครอบคลุมทักษะสำคัญ 6 ด้าน ได้แก่ เทคนิควิธี การสอนแนะ การประเมินผล ความเป็นผู้นำ การสื่อสาร และมนุษยสัมพันธ์เน้นการพัฒนาอย่างเป็นระบบตามความต้องการจำเป็น เพื่อยกระดับคุณภาพการนิเทศในสถานศึกษาส่งผลให้การบริหารจัดการศึกษาเกิดประสิทธิผลสูงสุดและสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2561). แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561–2580). กระทรวงศึกษาธิการ. https://reo1.moe.go.th/wp-content/uploads/2023/06/manual_moe2561-2580.pdf

กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566. กระทรวงศึกษาธิการ. https://ops.moe.go.th/wp-content/uploads/2023/04/พ.ร.บ.ส่งเสริมการเรียนรู้-พ.ศ.-2566.pdf?utm_source=chatgpt.com

กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). นโยบายและจุดเน้นการดำเนินงานของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. กระทรวงศึกษาธิการ. https://www.moe.go.th/360policy-and-focus-moe-fiscal-year-2024/

กำชัย ยุกติชาติ. (2564). การดำเนินการนิเทศภายในโดยใช้ห้องเรียนเป็นฐานของโรงเรียนอนุบาลวัดลูกแก ประชาชนูทิศ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 2 [การค้นคว้าอิสระปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].

ขวัญจิรา เจ็กภูเขียว. (2561). การบริหารจัดการระบบการนิเทศการศึกษาของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].

ฉวีวรรณ คำสี. (2560). ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะการนิเทศการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษากับสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน โรงเรียนมัธยมศึกษาอำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 7 [งานนิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

โชคระวี เจียมพุก. (2563). กระบวนการนิเทศของผู้บริหารโรงเรียนอนุบาลนครปฐม [วิทยานิพนธ์/สารนิพนธ์บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร].

นฤมล อึ้งเจริญ. (2564). ทักษะการนิเทศของผู้บริหารที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการสอนของครูในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรสาคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม].

นิตยาพร แซ่ตั้ง. (2564). ชุดนิเทศฝึกปฏิบัติการเพื่อส่งเสริมความสามารถในการพัฒนานวัตกรรมการจัดประสบการณ์เรียนรู้ของครูปฐมวัยในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (COVID-19) สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 1. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการ เขต 1.

นิภาวรรณ เดชบุญ. (2564). การพัฒนาตัวบ่งชี้สมรรถนะการนิเทศของศึกษานิเทศก์ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

บุญชม ศรีสะอาด. (2554). หลักการวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 9). สุวีริยาสาส์น.

พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้. (2566). พระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566. กระทรวงศึกษาธิการ.

ภรณี ศิริวิศาลสุวรรณ. (2559). ทักษะในการนิเทศการศึกษาที่สำคัญต่อการพัฒนาวิชาชีพ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 14(2), 37–44. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/suedujournal/article/view/92245/72307

สมชาย วงษ์วัฒนกุล. (2565). การนิเทศการศึกษาเชิงระบบ. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). แนวทางการนิเทศการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์. (2568). รายงานการนิเทศและการพัฒนาการจัดการศึกษาในสถานศึกษา. สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์.

Alfonso, R. J., Firth, G. R., & Neville, R. F. (1981). Instructional supervision: A behavior system (2nd ed.). Allyn and Bacon.

Glickman, C. D., Gordon, S. P., & Ross-Gordon, J. M. (2018). SuperVision and instructional leadership: A developmental approach (10th ed.). Pearson. https://books.google.com/books?id=w3ucDgAAQBAJ

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Pelling, N. (2008). The relationship of supervisory experience, counseling experience, and training in supervision to supervisory identity development. International Journal for the Advancement of Counselling, 30(4), 235–248. https://doi.org/10.1007/s10447-008-9060-2

Sergiovanni, T. J., & Starratt, R. J. (2007). Supervision: A redefinition (8th ed.). McGraw-Hill.

Zepeda, S. J. (2017). Instructional supervision: Applying tools and concepts (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315625874