การพัฒนาโมเดลสมการโครงสร้างของความเป็นนวัตกรสำหรับครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่มัธยมศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอง
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e298642คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม, ระบบนิเวศนวัตกรรม, นวัตกรครูบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) มุ่งพัฒนาทรัพยากรมนุษย์สมรรถนะสูงรองรับเศรษฐกิจอนาคต สถานศึกษาในพื้นที่จึงต้องเร่งพัฒนา "ครูนวัตกร" เพื่อสร้างสรรค์การจัดการเรียนรู้ที่ทันต่อการเปลี่ยนแปลง การที่ครูต้องมีความเป็นนวัตกรเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วของโลกในยุคผันผวน โดยมีผู้บริหารที่มีภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมเป็นหลักในการขับเคลื่อนกลยุทธ์และสร้างแรงบันดาลใจให้บุคลากรเกิดความคิดสร้างสรรค์ แต่งานวิจัยด้านความเป็นนวัตกรของครูในบริบทไทยยังขาดการศึกษาที่มุ่งเน้นความสัมพันธ์ ผู้วิจัยจึงศึกษาพัฒนาและตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลสมการโครงสร้าง (SEM) เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลทางตรงและทางอ้อมของภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมและระบบนิเวศนวัตกรรมที่มีต่อความเป็นนวัตกรของครู เพื่อให้ผู้อำนวยการสถานศึกษาตระหนักและเห็นความสำคัญของการมีภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมอันส่งผลต่อความเป็นนวัตกรสำหรับครู งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา ระดับระบบนิเวศนวัตกรรม และระดับความเป็นนวัตกรของครู 2) เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันของภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม ระบบนิเวศนวัตกรรม และความเป็นนวัตกรของครู และ 3) เพื่อพัฒนาและตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลสมการโครงสร้างความเป็นนวัตกรของครู จากภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา
ระเบียบวิธีการวิจัย: งานวิจัยได้ดำเนินการตามระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ โดยมีประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ข้าราชการครูที่ปฏิบัติการสอนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอง จำนวน 51 สถานศึกษา รวมทั้งสิ้น 3,900 คน มีขนาดกลุ่มตัวอย่างจำนวน 260 คน ผู้วิจัยสร้างแบบสอบถามจากการสังเคราะห์เอกสารและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง แบ่งโครงสร้างออกเป็น 4 ตอน ได้แก่ ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม และตอนที่ 2 ถึงตอนที่ 4 เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ครอบคลุมตัวแปรหลัก 3 ด้าน คือ 1. ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม ได้แก่ ด้านการมีวิสัยทัศน์การเปลี่ยนแปลง ด้านการทำงานเป็นทีมและมีส่วนร่วมด้านความกล้าเผชิญความเสี่ยง และด้านการคิดสร้างสรรค์ 2. ระบบนิเวศนวัตกรรม ได้แก่ ด้านความร่วมมือของบุคลากร ด้านโครงสร้างพื้นฐานทางเทคโนโลยี ด้านวัฒนธรรมนวัตกรรม และด้านนโยบายและการสนับสนุน และ 3. ความเป็นนวัตกรของครู ได้แก่ ทักษะการเชื่อมโยง ทักษะการตั้งคำถาม ทักษะการสังเกต ทักษะการทดลอง และทักษะการคิดสร้างสรรค์ จากนั้นได้สร้างและหาคุณภาพเครื่องมือในการพัฒนาเครื่องมือ ผู้วิจัยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลภายหลังจากได้รับการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ เมื่อได้รับข้อมูลครบถ้วน ผู้วิจัยจึงดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา
ผลการวิจัย: ผลการศึกษาพบว่า 1) ระดับภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม ระดับระบบนิเวศนวัตกรรม และระดับความเป็นนวัตกรของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอง มีผลการวิเคราะห์ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก 2) องค์ประกอบของภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม ระบบนิเวศนวัตกรรม และความเป็นนวัตกรของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอง มีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ โดยตัวแปรสังเกตได้สามารถอธิบายองค์ประกอบนั้นได้จริง 3) ผลการพัฒนาและตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลสมการโครงสร้างความเป็นนวัตกรสำหรับครู จากภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม และระบบนิเวศนวัตกรรม ผลการวิเคราะห์เส้นทางของภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม พบว่า ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมส่งผลทางตรงและทางอ้อมเชิงบวกต่อความเป็นนวัตกรสำหรับครู โดยผ่านระบบนิเวศนวัตกรรม โดยมีค่า Relative Chi-Square (Chi-Square / df) เท่ากับ 1.972 ค่า SRMR เท่ากับ 0.028 ค่า RMSEA เท่ากับ 0.061 ค่า CFI เท่ากับ 0.981 และค่า TLI เท่ากับ 0.976 และโมเดลสมมติฐานมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์
สรุปผล: ระดับภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม ระดับระบบนิเวศนวัตกรรม และระดับความเป็นนวัตกรสำหรับครู มีผลการวิเคราะห์ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก องค์ประกอบของภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม ระบบนิเวศนวัตกรรม และความเป็นนวัตกรสำหรับครู มีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ โดยตัวแปรสังเกตได้สามารถอธิบายองค์ประกอบนั้นได้จริง และผลการพัฒนาและตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลสมการโครงสร้างความเป็นนวัตกรสำหรับครู จากภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม และระบบนิเวศนวัตกรรม โมเดลสมมติฐานมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์
เอกสารอ้างอิง
กฤติกา บุรีเพีย & รอง ปัญสังกา. (2567). องค์ประกอบเชิงยืนยันภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 10(2), 22–31.
โกศล ภูศรี. (2564). กลยุทธ์การพัฒนาความเป็นนวัตกรของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา, คณะศึกษาศาสตร์, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).
ชนกชนม์ ชนะสงคราม, ทิพมาศ เศวตวรโชติ, & สุภัทรา ภูษิตรัตนาวลี. (2567). ภาวะผู้นําเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความเป็นนวัตกรของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพัทลุง. วารสารมณีเชษฐาราม, 7(3), 201–215.
นวพร ชลารักษ์. (2564). องค์ประกอบความเป็นครูนักนวัตกรในการศึกษายุคดิจิทัลเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ปิยโชติ รอดหลง. (2565). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารกับประสิทธิผลของโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดชัยนาท (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
มารุต พัฒผล. (2560). กระบวนทัศน์การโค้ชเพื่อเสริมสร้างทักษะการสร้างสรรค์และนวัตกรรม. จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์.
รัตนภรณ์ กัญญาคำ, สมใจ ภูมิพันธ์, & โกวัฒน์ เทศบุตร. (2565). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษาในยุคการศึกษาไทย 4.0. วารสารรัชต์ภาคย์, 16(46), 530–543.
วิชุฎา ไชยสำแดง. (2566). การศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 11(44), 124–134.
วิวัฒน์ มีสุวรรณ์. (2560). ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณลักษณะของครูนวัตกรด้านเทคโนโลยีการศึกษาในสถานศึกษาสำหรับปฏิบัติการสอน เครือข่ายมหาวิทยาลัยนเรศวร. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(3), 50–62.
สกาวเดือน เพ็งวัน, นิษรา พรสุริวงษ์, อมรรัตน์ ประวัติรุ่งเรือง, & ธารากร วุฒิสถิรกูล. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมกับการเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียน กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายที่ 15 สังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(5), 166–176.
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. (2562). ส่องนโยบายหลักรัฐบาล “มุ่งพัฒนากำลังคนให้มีศักยภาพครบเครื่อง” ตอบโจทย์ EEC และเป็นรากฐานการพัฒนาเศรษฐกิจที่แข็งแกร่ง. https://www.eeco.or.th/
สุกัญญา แช่มช้อย. (2563). นวัตกรรมบริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาเพื่อสร้างนวัตกร. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 22(2), 193–213.
สุทธิวิทย์ อานุภาพเสถียร. (2566). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์ของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาตรัง กระบี่ (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช).
สุรัตน์ ตันประเสริฐกุล และคณะ, ทวีศิลป์ กุลนภาดล, & สมบูรณ์ บูรศิริรักษ์. (2565). ระบบนิเวศนวัตกรรมในโรงเรียนที่มุ่งพัฒนาผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมในนักเรียน. วารสารรัชต์ภาคย์, 16(46), 147–161.
สุรัตน์ แท่นประเสริฐกุล. (2564). ระบบนิเวศนวัตกรรมในโรงเรียนที่มุ่งพัฒนานักเรียนนวัตกร (ปริญญานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ).
อนวัช นันทะเสน. (2567). แนวทางการพัฒนาระบบนิเวศนวัตกรรมของสถานศึกษาระดับประถมศึกษา (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่).
Adner, R. (2013). The wide lens: What successful innovators see that others miss. Penguin.
Dyer, J. H., Gregersen, H. B., & Christensen, C. M. (2011). The innovator’s DNA: Mastering the five skills of disruptive innovators. Harvard Business Review Press.
Gkontelos, A., Vaiopoulou, J., & Stamovlasis, D. (2023). Teachers’ innovative work behavior as a function of self-efficacy, burnout, and irrational beliefs: A structural equation model. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(2), 403–418. https://doi.org/10.3390/ejihpe13020030
Hunter, S. T., & Cushenbery, L. (2011). Leading for innovation: Direct and indirect influences. Advances in Developing Human Resources, 13(3), 248–265. https://doi.org/10.1177/1523422311424263
Javanmardi, S. (2022). Identifying factors influencing the Iranian innovation ecosystem and determining their links. Sustainable Futures, 4, Article 100081. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2022.100081
Lindeman, R. H., Merenda, P. F., & Gold, R. Z. (1980). Introduction to bivariate and multivariate analysis. Scott, Foresman.
Purwanto, A., Sulaiman, A., & Fahmi, K. (2023). The role of buzz and viral marketing on SMEs' online shop marketing performance: CB-SEM AMOS analysis. International Journal of Social and Management Studies, 4(3), 1–7. https://doi.org/10.5555/ijosmas.v4i3.292
Shaw, D. R., & Allen, T. (2018). Studying innovation ecosystems using ecology theory. Technological Forecasting and Social Change, 136, 88–102. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2017.11.009
Tahir, N., Ibrahim, A., Hamzah, S. S., Jusoh, M. J., & Chik, Z. (2025). Confirmatory factor analysis for servant leadership, headteacher motivation, and innovative teachers of Terengganu National Schools. ICRRD Journal, 6(4), 118–133. https://doi.org/10.53272/icrrd.v6i4.2
Wagner, T. (2012). Creating innovators: The making of young people who will change the world. Scribner.
Zhao, Y., & Frank, K. A. (2003). Factors affecting technology uses in schools: An ecological perspective. American Educational Research Journal, 40(4), 807–840. https://doi.org/10.3102/00028312040004807
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ






