รูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดัน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3

ผู้แต่ง

  • ภัทราวดี อุปทุม โรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดัน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 https://orcid.org/0009-0008-5776-0111

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e298063

คำสำคัญ:

การพัฒนา, การบริหารเชิงกลยุทธ์, ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน, ทักษะชีวิต

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้เกิดจากการสำรวจสภาพการดำเนินงานของสถานศึกษา พบว่าโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดันเป็นโรงเรียนขยายโอกาสขนาดกลาง ได้รับคัดเลือกเป็นโรงเรียนคุณภาพของชุมชนและเป็นโรงเรียนต้นแบบด้านระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน แม้การดำเนินงานช่วยลดจำนวนนักเรียนกลุ่มเสี่ยงและกลุ่มมีปัญหาได้ แต่ยังมีข้อจำกัดด้านการบริหารเชิงกลยุทธ์บางประเด็น จึงพัฒนารูปแบบการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและยกระดับคุณภาพผู้เรียนอย่างยั่งยืน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษา และสังเคราะห์องค์ประกอบการบริหารเชิงกลยุทธ์ 2) สร้างและพัฒนารูปแบบ 3) ทดลองใช้รูปแบบ และ 4) ศึกษาความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ระเบียบวิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยและพัฒนาแบบผสมผสาน ดำเนินการ 4 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาสภาพและองค์ประกอบจากเอกสาร และโรงเรียนต้นแบบในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 2) สร้างและพัฒนารูปแบบด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน กลุ่มตัวอย่าง 21 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูล 384 คน เครื่องมือเป็นแบบสอบถามที่มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.41 – 0.94 และค่าความเชื่อมั่น 0.98 ร่วมกับการสนทนากลุ่มและการประชาพิจารณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา 3) ทดลองใช้รูปแบบในโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดันและประเมินผลตามรูปแบบ CIPP และ4) ประเมินความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ผลการวิจัย: องค์ประกอบการบริหารเชิงกลยุทธ์มี 4 ด้าน ได้แก่ การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม การกำหนด กลยุทธ์ การปฏิบัติตามกลยุทธ์ และการประเมินควบคุมกลยุทธ์ ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนมี 5 ด้าน คือ การรู้จักนักเรียนเป็นรายบุคคล การคัดกรอง การส่งเสริมและพัฒนา การป้องกันและแก้ไขปัญหา และการส่งต่อ ทักษะชีวิตมี 4 ด้าน ได้แก่ การตระหนักรู้และเห็นคุณค่าในตนเองและผู้อื่น การคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ และการแก้ปัญหา การจัดการอารมณ์และความเครียด และการสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น รูปแบบที่พัฒนาประกอบด้วย ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลผลิต ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (CFI=0.991, RMSEA=0.020) การประชาพิจารณ์ยืนยันองค์ประกอบ 5 ด้าน และได้นวัตกรรม SLiC–SMART Model เป็นรูปแบบการบริหารเชิงกลยุทธ์บนฐานแนวคิดเชิงระบบ ที่บูรณาการกระบวนการบริหารเชิงกลยุทธ์เข้ากับการดำเนินงานของระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน อย่างเป็นองค์รวม เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาทักษะชีวิตของผู้เรียนให้เกิดผลลัพธ์เชิงประจักษ์และยั่งยืน ผลการทดลองใช้ ปีการศึกษา 2566 และ 2567 มีค่าเฉลี่ย 4.54 และ 4.65 ตามลำดับ อยู่ในระดับมากที่สุด และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด

เอกสารอ้างอิง

กฤษติญา มูลศรี. (2563). แนวทางพัฒนาการบริหารวิชาการของโรงเรียนกวดวิชาในกรุงเทพมหานครตามแนวคิดการศึกษาแบบเรียนรวม [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

ณัฐภัทร จินาสุย, & ทวีศิลป์ กุลนภาดล. (2567). การศึกษาแนวทางการบริหารสถานศึกษาเพื่อเสริมสร้างคุณธรรมและความโปร่งใสตามกรอบการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใส ระดับ AA สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 2. บริหารการศึกษา มศว, 21(40), 172–192.

ถิรนันท์ ผิวผา. (2560). ผลของโปรแกรมการฝึกทักษะชีวิตต่อภาวะซึมเศร้าในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].

นันทรัตน์ เกื้อหนุน. (2566). การประเมินโครงการระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนบ้านทองมงคล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 1. บริหารการศึกษา มศว, 20(38), 1–7.

ปริยวิศว์ วงษ์จันทร์. (2565). รายงานการประเมินโครงการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน โรงเรียนขลุงรัชดาภิเษก สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรี ตราด. วิชาการไทยและการจัดการ, 3(3), 1–30.

ภูริณัฐฎ์ เนียมพันธ์. (2566). การบริหารจัดการระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระแก้ว เขต 1. สหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(2), 241–254. https://doi.org/10.14456/iarj.2023.67

มนตรี สังข์ชุม. (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนด้านระบบฐานข้อมูลนักเรียนรายบุคคลของโรงเรียนอนุบาลระนอง. วิจัยเพื่อการปฏิรูปการเรียนรู้, 5(1), 17–33.

มานัส เวียงวิเศษ. (2564). การพัฒนารูปแบบระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนด้านการส่งเสริมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียนโรงเรียนบัวหลวงวิทยาคม. นวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 5(2), 252–263.

ศดานันท์ กันทะมา, ไพรวัลย์ โคตรรตะ, & ชวนคิด มะเสนะ. (2565). บทบาทผู้บริหารสถานศึกษาในการบริหารหลักสูตรสถานศึกษาระดับปฐมวัยของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 2. การบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 14(53), 117–127.

ศิริลักษณ์ ทิพม่อม. (2559). การพัฒนารูปแบบการบริหารเชิงกลยุทธ์ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดกลางในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2559). คู่มือการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2559). ข้อเสนอการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ. 2552–2561). สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2560). มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สุปราณี จิราณรงค์. (2558). ครูประจำชั้นมืออาชีพ. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุภาพร แสงสมาน. (2564). อนาคตภาพการบริหารทรัพยากรบุคคลของโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

Anderson, A. R., & Gaddefors, J. (2016). Entrepreneurship as a community phenomenon: Reconnecting meanings and place. International Journal of Entrepreneurship and Small Business, 28(4), 504–518.

Davies, B., & Davies, B. J. (2005). Strategic leadership. In B. Davies (Ed.), Essentials of school leadership. Paul Chapman Publishing.

Hamid, J. A. (2008). Knowledge strategies of school administrators and teachers. International Journal of Educational Management, 22(3), 259–268. https://doi.org/10.1108/09513540810861806

Hardwicke, S. B. (2006). An analysis of student assistance program outcome [Doctoral dissertation, Virginia Polytechnic Institute and State University].

Nelson-Jones, R. (1997). Life skills helping: A textbook of practical counseling and helping skills (3rd ed.). Holt, Rinehart.

Punsa-ard, O. (2014). Problems and guided development of the student caring system of Kratumpaewwittaya School under the Secondary Educational Service Area Office 7 [Master’s dissertation, Burapha University].

Rajanukul Institute. (2008). Teacher’s guide student assistance system for the secondary level (2nd ed.). The Agricultural Co-operative Federation of Thailand.

Senkaew, S. (2012). The administration of the student-care taking system in welfare schools, Group 1, under the Bureau of Special Education Administration [Master’s dissertation, Kanchanaburi Rajabhat University].

Sharon, J. K., Manglallan, S., & Raskauskas, J. (2003). Building life skills through after-school participation in experimental and cooperative learning. Child Study Journal, 33(3), 74–165.

Spillane, J. P., & Kenney, A. W. (2012). School administration in a changing education sector: The US experience. Journal of Educational Administration, 50(5), 541.

Thasanon, B. (2014). States and problems of the operation of the student caring and supporting system of schools under the Secondary Educational Service Area Office Sixth, Samutprakan Province. OJED, 9(3), 522–536.

Thompson, A. A., Jr., & Strickland, A. J. (2003). Strategic management: Concepts and cases (13th ed.). McGraw-Hill/Irwin.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-11-12

รูปแบบการอ้างอิง

อุปทุม ภ. (2026). รูปแบบการพัฒนาการบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตของนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองท่มท่ากระดัน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3. Interdisciplinary Academic and Research Journal , 6(6), e298063. https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e298063

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ