การพัฒนาการคิดวิเคราะห์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น

ผู้แต่ง

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e297447

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น, การคิดวิเคราะห์, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีทักษะการคิดวิเคราะห์และการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง โดยเฉพาะในเนื้อหาที่มีความซับซ้อนอย่างเรื่องเซลล์และการทำงานของเซลล์ ผู้วิจัยจึงได้นำกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) มาใช้เพื่อพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการสืบเสาะ 7 ขั้น หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 75/75 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น ระหว่างก่อนเรียนและหลังเรียน 3) เปรียบเทียบการคิดวิเคราะห์ โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น ระหว่างก่อนเรียนและหลังเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในงานวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนสตรีชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 40 คน ที่ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) หน่วยการเรียนรู้ เซลล์และการทำงานของเซลล์ มีค่าเฉลี่ยระหว่าง 4.86 - 4.91 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานระหว่าง 0.16 - 0.24 ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ4.88 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.21 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.33 – 0.53 และความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.84 3) แบบทดสอบวัดการคิดวิเคราะห์ มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.40 – 0.60 และความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.88 และ 3) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบที (t-test Dependent Samples)

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกลุ่มเดียววัดก่อนเรียนและหลังเรียน (One Group Pretest - Posttest Design) โดยเก็บรวบรวมข้อมูล โดยกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/10 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนสตรีชัยภูมิ จำนวน 1 ห้องเรียน จำนวน 40 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม (cluster random sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ จำนวน 4 แผน เวลาเรียน 12 ชั่วโมง 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาชีววิทยา หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ เรื่อง การหายใจระดับเซลล์ ชนิดเลือกตอบ 5 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ 3) แบบทดสอบวัดการคิดวิเคราะห์ ชนิดเลือกตอบ 5 ตัวเลือก จำนวน 20 ข้อ

ผลการวิจัย: 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่สร้างขึ้นมีประสิทธิภาพ เท่ากับ 78.36/76.25 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ 75/75 ที่ตั้งไว้ 2) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) หน่วยการเรียนรู้ เซลล์และการทำงานของเซลล์ มีคะแนนผลสัมฤทธิ์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) มีคะแนนการคิดวิเคราะห์ หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

สรุปผล: จากผลการวิจัยพบว่า แผนการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น ที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพเท่ากับ 78.36/76.25 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้คือ 75/75 ในส่วนของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนพบว่า คะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ทั้งสองด้าน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น มีคุณภาพและประสิทธิภาพเหมาะสมในการนำไปใช้พัฒนาการจัดการเรียนรู้วิชาวิทยาศาสตร์

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

ทิศนา แขมมณี. (2548). รูปแบบการเรียนการสอนทางเลือกที่หลากหลาย (พิมพ์ครั้งที่ 3). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นันทิพัฒน์ มโนรัตน์, นฤมล ภูสิงห์, สิริศักดิ์ อาจวิชัย, & สิรินาถ จงกลกลาง. (2563). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหน่วยการเรียนรู้ เรื่อง โลกและการเปลี่ยนแปลง และจิตวิทยาศาสตร์โดยการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ, 2(2), 13–26.

ปรางค์ทิพย์ หมั่นกิจ, ดวงเดือน สุวรรณจินดา, & ทวีศักดิ์ จินดานุรักษ์. (2564). ผลการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น ร่วมกับผังกราฟิกและการสนทนาออนไลน์ ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ เรื่อง พันธุกรรม และความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนวัดทางกลาง (ประชาสามัคคีอุปถัมภ์) จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 11(3), 104–119.

ปานทิพย์ กองคำ, & เนตรชนก จันทร์สว่าง. (2566). การคิดวิเคราะห์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาชีววิทยา เรื่อง โครโมโซมและสารพันธุกรรม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือรูปแบบ STAD ร่วมกับผังมโนทัศน์. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(5), 497–510.

พิชิต ฤทธิ์จรูญ. (2552). หลักการวัดและประเมินผลการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). เฮ้าส์ออฟเคอร์มิสท์.

พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2545). พฤติกรรมการสอนวิทยาศาสตร์. สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.).

ไพฑูรย์ สินลารัตน์, กันตาภา สุทธิอาจ, สุภลักษณ์ ระงับภัย, อนุศักดิ์ จินดา, กาญจนา วุฒิศักดิ์, & ธนภัทร จันทร์เจริญ. (2557). คิดนอกกรอบ: สอนและสร้างได้อย่างไร. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

โรงเรียนสตรีชัยภูมิ. (2567). รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (Self-Assessment Report: SAR) ปีการศึกษา 2567.

วรรณพร ยิ้มฉาย, นพมณี เชื้อวัชรินทร์, & เชษฐ์ ศิริสวัสดิ์. (2560). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาชีววิทยาและทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้รูปแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้น (7E) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(2), 95–107.

วีณา ประชากูล, & ประสาท เนืองเฉลิม. (2553). รูปแบบการเรียนการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 1). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ศศิวัฒน์ เดชะ, ชนวัฒน์ ตันติวรานุรักษ์, & เชษฐ์ ศิริสวัสดิ์. (2562). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์และการคิดวิเคราะห์ในวิชาชีววิทยา เรื่อง เซลล์ของสิ่งมีชีวิต ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น โดยเน้นระดับของการสืบเสาะ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(3), 271–284.

สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2553). คู่มือครูรายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา เล่ม 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4–6 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์. โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว.

สิริรัตน์ บุญนิรันดร์, เจริญวิชญ์ สมพงษ์ธรรม, สมหมาย สร้อยนาคพงษ์, & พรรณี สุวัตถี. (2564). การพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่อง ปิโตรเลียม โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้แบบ 7E ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิชาการนอร์ทเทิร์น, 8(2), 70–80.

Bloom, B. S. (1961). Taxonomy of educational objectives: Handbook I, cognitive domain. David McKay.

Eisenkraft, A. (2003). Expanding the 5E model: A proposed 7E model emphasizes transfer of learning and the importance of eliciting prior understanding. The Science Teacher, 70(6), 56–59.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-11-15

รูปแบบการอ้างอิง

ศรีทุมมา น., & วรรณวัลย์ เ. (2026). การพัฒนาการคิดวิเคราะห์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น. Interdisciplinary Academic and Research Journal , 6(6), e297447. https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e297447

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ