การพัฒนาการคิดวิเคราะห์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e297447คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น, การคิดวิเคราะห์, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ในศตวรรษที่ 21 มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีทักษะการคิดวิเคราะห์และการสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง โดยเฉพาะในเนื้อหาที่มีความซับซ้อนอย่างเรื่องเซลล์และการทำงานของเซลล์ ผู้วิจัยจึงได้นำกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) มาใช้เพื่อพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ด้วยกระบวนการสืบเสาะ 7 ขั้น หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 75/75 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น ระหว่างก่อนเรียนและหลังเรียน 3) เปรียบเทียบการคิดวิเคราะห์ โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น ระหว่างก่อนเรียนและหลังเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในงานวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนสตรีชัยภูมิ จังหวัดชัยภูมิ ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 40 คน ที่ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) หน่วยการเรียนรู้ เซลล์และการทำงานของเซลล์ มีค่าเฉลี่ยระหว่าง 4.86 - 4.91 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานระหว่าง 0.16 - 0.24 ค่าเฉลี่ยรวมเท่ากับ4.88 และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 0.21 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.33 – 0.53 และความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.84 3) แบบทดสอบวัดการคิดวิเคราะห์ มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ระหว่าง 0.40 – 0.60 และความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.88 และ 3) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบที (t-test Dependent Samples)
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกลุ่มเดียววัดก่อนเรียนและหลังเรียน (One Group Pretest - Posttest Design) โดยเก็บรวบรวมข้อมูล โดยกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/10 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนสตรีชัยภูมิ จำนวน 1 ห้องเรียน จำนวน 40 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบกลุ่ม (cluster random sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ จำนวน 4 แผน เวลาเรียน 12 ชั่วโมง 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาชีววิทยา หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ เรื่อง การหายใจระดับเซลล์ ชนิดเลือกตอบ 5 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ 3) แบบทดสอบวัดการคิดวิเคราะห์ ชนิดเลือกตอบ 5 ตัวเลือก จำนวน 20 ข้อ
ผลการวิจัย: 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) หน่วยการเรียนรู้เซลล์และการทำงานของเซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่สร้างขึ้นมีประสิทธิภาพ เท่ากับ 78.36/76.25 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ 75/75 ที่ตั้งไว้ 2) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) หน่วยการเรียนรู้ เซลล์และการทำงานของเซลล์ มีคะแนนผลสัมฤทธิ์หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้โดยใช้การสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น (7E) มีคะแนนการคิดวิเคราะห์ หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
สรุปผล: จากผลการวิจัยพบว่า แผนการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น ที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพเท่ากับ 78.36/76.25 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้คือ 75/75 ในส่วนของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนพบว่า คะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ทั้งสองด้าน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะ 7 ขั้น มีคุณภาพและประสิทธิภาพเหมาะสมในการนำไปใช้พัฒนาการจัดการเรียนรู้วิชาวิทยาศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
ทิศนา แขมมณี. (2548). รูปแบบการเรียนการสอนทางเลือกที่หลากหลาย (พิมพ์ครั้งที่ 3). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันทิพัฒน์ มโนรัตน์, นฤมล ภูสิงห์, สิริศักดิ์ อาจวิชัย, & สิรินาถ จงกลกลาง. (2563). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหน่วยการเรียนรู้ เรื่อง โลกและการเปลี่ยนแปลง และจิตวิทยาศาสตร์โดยการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ, 2(2), 13–26.
ปรางค์ทิพย์ หมั่นกิจ, ดวงเดือน สุวรรณจินดา, & ทวีศักดิ์ จินดานุรักษ์. (2564). ผลการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น ร่วมกับผังกราฟิกและการสนทนาออนไลน์ ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ เรื่อง พันธุกรรม และความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนวัดทางกลาง (ประชาสามัคคีอุปถัมภ์) จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 11(3), 104–119.
ปานทิพย์ กองคำ, & เนตรชนก จันทร์สว่าง. (2566). การคิดวิเคราะห์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาชีววิทยา เรื่อง โครโมโซมและสารพันธุกรรม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือรูปแบบ STAD ร่วมกับผังมโนทัศน์. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(5), 497–510.
พิชิต ฤทธิ์จรูญ. (2552). หลักการวัดและประเมินผลการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). เฮ้าส์ออฟเคอร์มิสท์.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2545). พฤติกรรมการสอนวิทยาศาสตร์. สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.).
ไพฑูรย์ สินลารัตน์, กันตาภา สุทธิอาจ, สุภลักษณ์ ระงับภัย, อนุศักดิ์ จินดา, กาญจนา วุฒิศักดิ์, & ธนภัทร จันทร์เจริญ. (2557). คิดนอกกรอบ: สอนและสร้างได้อย่างไร. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
โรงเรียนสตรีชัยภูมิ. (2567). รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (Self-Assessment Report: SAR) ปีการศึกษา 2567.
วรรณพร ยิ้มฉาย, นพมณี เชื้อวัชรินทร์, & เชษฐ์ ศิริสวัสดิ์. (2560). การศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาชีววิทยาและทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้รูปแบบวัฏจักรการเรียนรู้ 7 ขั้น (7E) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(2), 95–107.
วีณา ประชากูล, & ประสาท เนืองเฉลิม. (2553). รูปแบบการเรียนการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 1). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ศศิวัฒน์ เดชะ, ชนวัฒน์ ตันติวรานุรักษ์, & เชษฐ์ ศิริสวัสดิ์. (2562). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์และการคิดวิเคราะห์ในวิชาชีววิทยา เรื่อง เซลล์ของสิ่งมีชีวิต ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 7 ขั้น โดยเน้นระดับของการสืบเสาะ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(3), 271–284.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2553). คู่มือครูรายวิชาเพิ่มเติม ชีววิทยา เล่ม 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4–6 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์. โรงพิมพ์ สกสค. ลาดพร้าว.
สิริรัตน์ บุญนิรันดร์, เจริญวิชญ์ สมพงษ์ธรรม, สมหมาย สร้อยนาคพงษ์, & พรรณี สุวัตถี. (2564). การพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่อง ปิโตรเลียม โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้แบบ 7E ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิชาการนอร์ทเทิร์น, 8(2), 70–80.
Bloom, B. S. (1961). Taxonomy of educational objectives: Handbook I, cognitive domain. David McKay.
Eisenkraft, A. (2003). Expanding the 5E model: A proposed 7E model emphasizes transfer of learning and the importance of eliciting prior understanding. The Science Teacher, 70(6), 56–59.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ






