การดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต 1

ไกรภพ ชูชื่น; ศิลป์ชัย  สุวรรณมณี

doi:10.60027/iarj.2026.e296909

ผู้แต่ง

ไกรภพ ชูชื่น คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ https://orcid.org/0009-0000-3429-798X
ศิลป์ชัย สุวรรณมณี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ https://orcid.org/0009-0007-3031-3277

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e296909

คำสำคัญ:

การดำเนินงาน, การเสริมสร้างวินัยนักเรียน, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การเสริมสร้างวินัยนักเรียนเป็นภารกิจสำคัญของสถานศึกษาในการพัฒนาผู้เรียนให้มีพฤติกรรมที่เหมาะสม มีความรับผิดชอบ และสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข การดำเนินงานด้านวินัยจึงต้องอาศัยความร่วมมือของผู้บริหาร ครู และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อปลูกฝังคุณลักษณะอันพึงประสงค์อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษา 2) เพื่อเปรียบเทียบการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษา โดยจำแนกตามตัวแปร อายุ เพศ ประสบการณ์ในการทำงาน และขนาดสถานศึกษา 3) เพื่อประมวลข้อเสนอแนะการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ข้าราชการครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 305 คน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามขนาดสถานศึกษา จากนั้นสุ่มอย่างง่ายโดยวิธีการจับสลาก เครื่องมือการวิจัย เป็นแบบสอบถามประมาณค่า 5 ระดับ ค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามเกี่ยวกับการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษา เท่ากับ .981 สถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที การทดสอบค่าเอฟ

ผลการวิจัย: พบว่า 1) การศึกษาการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษา ในภาพรวมและรายด้านอยู่ในระดับมากที่สุด 2) การเปรียบเทียบการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษา โดยจำแนกตามตัวแปรเพศ อายุ วุฒิการศึกษา ประสบการณ์ในการทำงาน และขนาดสถานศึกษา พบว่า ครูที่มีเพศ วุฒิการศึกษา ประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน และปฏิบัติงานในสถานศึกษาที่มีขนาดต่างกัน มีความคิดเห็นต่อการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษาในภาพรวมไม่แตกต่างกัน ครูที่มีอายุต่างกัน มีความคิดเห็นต่อการดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษา โดยภาพรวม พบว่า ไม่แตกต่างกัน และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3) ผลการประมวลข้อเสนอแนะ พบว่า ผู้บริหารควรให้ความสำคัญต่อการปลูกฝังมารยาทและการประพฤติปฏิบัติที่เหมาะสมแก่นักเรียน โดยให้สถานศึกษาจัดกิจกรรมอบรมฝึกปฏิบัติ เพื่อพัฒนาทักษะทางสังคมและการอยู่ร่วมกันอย่างเหมาะสม ตลอดจนบูรณาการเนื้อหาด้านมารยาทในรายวิชาและกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน อีกทั้งควรยกย่องเชิดชูนักเรียนที่มีมารยาทดี เพื่อสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติตนให้ถูกต้องตามกาลเทศะอย่างยั่งยืน

สรุปผล: การดำเนินงานการเสริมสร้างวินัยนักเรียนของสถานศึกษาโดยภาพรวมและรายด้านอยู่ในระดับมากที่สุด การเปรียบเทียบตามเพศ วุฒิการศึกษา ประสบการณ์ในการทำงาน และขนาดสถานศึกษา ไม่พบความแตกต่างของความคิดเห็นในภาพรวม ขณะที่อายุไม่ส่งผลให้ความคิดเห็นแตกต่างในภาพรวม แต่แตกต่างกันในรายด้านอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 นอกจากนี้ ข้อเสนอแนะชี้ให้เห็นว่าผู้บริหารควรให้ความสำคัญกับการปลูกฝังมารยาทและพฤติกรรมที่เหมาะสม ผ่านการจัดกิจกรรมฝึกปฏิบัติ การบูรณาการในรายวิชาและกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน รวมถึงการยกย่องเชิดชูนักเรียนที่มีมารยาทดี เพื่อส่งเสริมวินัยอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กระทรวงศึกษาธิการ. https://neqmap.bangkok.unesco.org/wp-content/uploads/2019/06/Basic-Education-CoreCurriculum.pdf

จุฑาทิพย์ วิศิษฐ์พลชัย, และคณะ. (2567). พฤติกรรมการมีวินัยในตนเองของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนสุเหร่าลําแขก. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, 11(3), 408–419.

จุรีรัตน์ ภูมิฉายา. (2560). แนวทางการพัฒนาการบริหารจัดการเพื่อเสริมสร้างวินัยนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช).

ชนาธิป ทัฬหกิจ, โสภณ เพ็ชรพวง, & นัฏจรี เจริญสุข. (2563). การพัฒนาวินัยของนักเรียนโรงเรียนบ้านไทรงาม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 2 (การค้นคว้าอิสระครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษธานี).

ชภาภัทร กิตติอัครโภคิน, เสกสรรค์ ทองคําบรรจง, & วรากร ทรัพย์วิระปกรณ์. (2568). การตรวจสอบความตรงของโมเดลการวัดจิตแห่งความเคารพ สำหรับนักศึกษาวิชาชีพครู ระดับปริญญาตรีในภาคตะวันออก. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา, 20(2), 41–53.

ณัฐกมล ภพฤกษ์, & ประชบ ขวัญมั่น. (2568). แนวทางการพัฒนาการส่งเสริมคุณธรรมและจริยธรรมของนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 2. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(2), 40–52.

ณัฐปภัสร์ ผดุงกิจ, และคณะ. (2568). การพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้านวินัยของนักเรียนตามหลักไตรสิกขา โรงเรียนสาธิตเทศบาลวัดเพชรจริก สังกัดเทศบาลนครนครศรีธรรมราช. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, 12(1), 144–157.

ทรงพล นุ่นทองหอม, สรรเสริญ หุ่นแสน, & กัญภร เอี่ยมพญา. (2568). ทักษะการบริหารในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 2. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 21(2), 13–27.

นิสัลมียะห์ อิสาเฮาะ. (2562). บทบาทของผู้บริหารในการพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมตามความคิดเห็นของครู สังกัดสำนักงานการศึกษาเอกชนในจังหวัดชายแดน (สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยทักษิณ).

บุปผา สุคันธา. (2567). แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะความเป็นพลเมืองที่ดีของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นในโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 2. วารสารวิชาการและวิจัยสหวิทยาการ, 4(6), 847–862.

เบญจมาศ ยศเสนา, เนตรนภา เขี้ยวแก้ว, & เบญจวรรณ ยศเสนา. (2568). กลยุทธ์การพัฒนาคุณธรรมและจริยธรรมของนักศึกษามหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ. วารสารวิจัยวิชาการ, 8(3), 305–320.

เปรมวิทย์ ทองเชื้อ, ธินกร เชี่ยวพงษ์, & พภณศัน พธิพิทักษ์. (2564). ปัญหาการบริหารงานกิจการนักเรียนในสถานศึกษา สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดนครสวรรค์ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์).

พรทิพย์ โกกิลารัตน์. (2561). การพัฒนาวินัยนักเรียนโรงเรียนบ้านหนองแปน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 2 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร).

พรทิพย์ หรรษาพนาดร. (2565). แนวทางการเสริมสร้างคุณธรรมและจริยธรรมของนักเรียนในโรงเรียนขนาดกลาง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1. วารสารการบริหารจัดการและนวัตกรรมท้องถิ่น, 4(3), 120–121.

พิไลลักษณ์ กาญจนวัฒน์, และคณะ. (2563). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคประเทศไทย 4.0 ในการส่งเสริมคุณธรรมและจริยธรรมของนักเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 3. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตอุบลราชธานี, 5(2), 295–310.

ยาใจ เดชขันธ์, และคณะ. (2556). ปัจจัยพหุระดับที่มีอิทธิพลต่อคุณธรรมของนักเรียนโรงเรียนประถมศึกษาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 36(2), 94–170.

วลัยลักษณ์ สุขาทิพย์ พระครูพิจิตรศุภการ และ มะลิวัลย์ โยธารักษ์ (2568). การพัฒนาวินัยนักเรียนตามหลักสัปปุริสธรรม 7 ของโรงเรียนบ้านห้วยมุด สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 3. วารสารการจัดการองค์กรและการพัฒนาสังคม, 5(1), 205–218.

ศรชัย เกษมสุข. (2564). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างวินัยในตนเองของนักเรียนโรงเรียนบางเลนวิทยา (การศึกษาค้นคว้าอิสระระดับปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยคริสเตียน).

ศิวะ รักษ์ศรีศาลา. (2561). การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้านวินัยนักเรียนในโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 4. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 15(69), 130–140.

ศุภชัย หนูกึง, & รัตนา กาญจนพันธ์. (2567). การส่งเสริมคุณธรรมและจริยธรรมของนักเรียนของผู้บริหารสถานศึกษา ตามการรับรู้ของครู สังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ, 11(2), 111–124.

สัตยา ไชยเชษฐ. (2564). สภาพปัญหาและแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานเสริมสร้างวินัยนักเรียนในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร).

สายพิณ ทวรรณา. (2560). การส่งเสริมวินัยเชิงคุณธรรมของนักเรียนระดับประถมศึกษาในเครือข่ายสถานศึกษาที่ 57 สังกัดสำนักงานเขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย).

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต 1. (2568). แผนปฏิบัติการประจำปี 2568. https://drive.google.com/file/d/1eYcMz0tPnSMxzQcRC55UrArbQCv_W8ps/view

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560–2564). http://www.nesdb.go.th/Portals/0/news/plan/p12/plan12.pdf

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). คู่มือการเสริมสร้างวินัยนักเรียนในสถานศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สิริพร ปันตะ, & ชณัฐ พรหมศรี. (2568). การส่งเสริมคุณธรรมของนักเรียนโดยผู้บริหารโรงเรียนเอกชนอิสลาม จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระสังฆวิทยากร, 8(3), 384–398.

สุกาญดา เทนอิสสระ. (2567). การส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมนักเรียนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2. วารสารโพธิศาสตร์ปริทรรศน์, 4(2), 21–32.

สุภาพร ขยันเยี่ยม. (2561). การพัฒนาแนวปฏิบัติในการเสริมสร้างวินัยในตนเองของนักเรียน โรงเรียนบ้านน้ำคุ้นโนนพงาม อำเภอน้ำโสม จังหวัดอุดรธานี (การศึกษาค้นคว้าอิสระระดับปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม).

สุมิตรา ผลทิพย์. (2564). บทบาทของผู้บริหารในการส่งเสริมจริยธรรมในสถานศึกษา กลุ่มกรุงเทพมหานครตอนเหนือ สังกัดกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี).

โสมวลี ชยามฤต. (2563). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เพื่อรองรับยุคดิจิทัลขององค์การภาครัฐและเอกชน. Journal of Multidisciplinary in Humanities and Social Sciences, 4(1), 38–50.

อมรรัตน์ ปากครอง . (2568). แนวทางการเสริมสร้างวินัยนักเรียนตามหลักสติปัฏฐาน 4 ของนักเรียนในเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพ กลุ่มที่ 4 จังหวัดปทุมธานี. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 30(1), 106–123.

Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing (5th ed.). Harper & Row.

Kohlberg, L. (1964). Development of moral character and moral ideology. In M. L. Hoffman & L. W. Hoffman (Eds.), Review of child development research (Vol. 1, pp. 383–431). https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1178158

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Maruyama, H. (2012). Basics of structural equation modeling (2nd ed.). Guilford Press.