พุทธบูรณาการกับการพัฒนาทักษะมนุษยสัมพันธ์เพื่อความพร้อมสู่ตลาดแรงงานของผู้เรียนอาชีวะ

จื่อผิง   ลิ้มทรงพรต

ผู้แต่ง

จื่อผิง ลิ้มทรงพรต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย https://orcid.org/0009-0009-7017-8297

คำสำคัญ:

พุทธบูรณาการ, ทักษะมนุษยสัมพันธ์, อาชีวศึกษา, ความพร้อมสู่ตลาดแรงงาน, ทักษะอ่อน (Soft Skills)

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ตลาดแรงงานในศตวรรษที่ 21 ให้ความสำคัญกับทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์และสมรรถนะทางวิชาชีพอย่างเท่าเทียมกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับนักเรียนอาชีวะที่เข้าสู่โลกการทำงานจริง แม้จะมีทักษะความรู้ทางเทคนิคที่เพียงพอ นักเรียนอาชีวะในประเทศไทยจำนวนมากยังคงประสบปัญหาในการปรับตัวเข้ากับที่ทำงานเนื่องจากขาดทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์ เช่น การสื่อสาร การทำงานเป็นทีม การควบคุมอารมณ์ และความเข้าใจผู้อื่น ข้อจำกัดเหล่านี้เป็นความท้าทายอย่างมากสำหรับนายจ้างที่ต้องการแรงงานที่มีความสามารถในการทำงานร่วมกัน มีระเบียบวินัย และมีทัศนคติที่ดีควบคู่ไปกับความเชี่ยวชาญทางเทคนิค บทความวิชาการนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่ออธิบายความสำคัญของทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์ในการเสริมสร้างความพร้อมของนักเรียนอาชีวะสำหรับการจ้างงาน และเพื่อสำรวจศักยภาพของการบูรณาการหลักธรรมพุทธศาสนาเป็นกรอบในการพัฒนาทักษะที่จำเป็นเหล่านี้

ระเบียบวิธีการศึกษา: การศึกษาใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงแนวคิดและเชิงเอกสาร โดยบูรณาการทฤษฎีความสัมพันธ์ของมนุษย์และข้อกำหนดด้านทักษะของตลาดแรงงานเข้ากับหลักการทางพุทธศาสนา หลักคำสอนสำคัญ ได้แก่ สังฆวัตถิภาวะ 4 พรหมวิหาร สติ และโยนิโสมณสิการ ได้รับการตรวจสอบและเชื่อมโยงกับกระบวนการเรียนรู้ด้านอาชีวศึกษา เช่น การไตร่ตรอง กิจกรรมกลุ่ม การฝึกอบรมด้านคุณธรรม และสถานการณ์จำลองในสถานที่ทำงาน

ผลการศึกษา: การวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่าการบูรณาการหลักธรรมทางพุทธศาสนาเข้ากับการศึกษาด้านอาชีวศึกษาช่วยสนับสนุนการพัฒนาผู้เรียนทั้งภายในและภายนอกได้อย่างมีประสิทธิภาพ หลักการเหล่านี้ส่งเสริมพฤติกรรมทางสังคมที่ดี ความเห็นอกเห็นใจ การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ การควบคุมอารมณ์ตนเอง และการตัดสินใจอย่างรอบคอบ ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักของความฉลาดทางอารมณ์ที่จำเป็นในสถานที่ทำงานสมัยใหม่ ส่งผลให้ผู้เรียนแสดงให้เห็นถึงทักษะการสื่อสาร การทำงานเป็นทีม ความรับผิดชอบ และทัศนคติที่ดีต่อการทำงานร่วมกันที่ดีขึ้น

สรุปผล: การบูรณาการพุทธศาสนาเป็นแนวทางที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูงในการพัฒนาทักษะระหว่างบุคคลในหมู่นักเรียนอาชีวศึกษา ด้วยการส่งเสริมความสามารถทางวิชาชีพควบคู่ไปกับคุณธรรม ความฉลาดทางอารมณ์ และปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคลที่มีคุณภาพ แนวทางนี้จะช่วยเพิ่มความพร้อมของผู้เรียนสำหรับตลาดแรงงานและเป็นรากฐานที่แข็งแกร่งสำหรับการจ้างงานที่ยั่งยืนในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

จื่อผิง, ลิ้มทรงพรต. (2568). บทบาทของมนุษยสัมพันธ์ในการสร้างความสัมพันธ์เชิงบวกในที่ทำงาน. วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี, 3(1), 57–66.

ชัญญา, ลี้ศัตรูพ่าย. (2560). การพัฒนาชุดฝึกอบรมทักษะการสื่อสารแบบกัลยาณสนทนาในการพัฒนามนุษยสัมพันธ์ การเห็นคุณค่าในตนเอง และลดเจตคติการชื่นชอบหรือรังเกียจกลุ่มของวัยรุ่นตอนปลายในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารพฤติกรรมศาสตร์, 23(1), 21–40.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2545). การศึกษาฉบับง่าย (พิมพ์ครั้งที่ 3). มูลนิธิพุทธธรรม.

พระมหารักศักดิ์ ปญฺญาวุฑฺโฒ (บุญชัย). (2566). แนวทางการส่งเสริมการครองคนตามหลักพรหมวิหาร 4 สำหรับผู้บริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5(3), 100–117.

พระอธิการสุวิส ธีรวํโส (จันครา). (2565). สังคหวัตถุ 4: พุทธธรรมส่งเสริมขวัญและกำลังใจ. วารสารนิตยสารเสียงธรรมจากมหายาน, 8(2), 36–50.

ภารดี, พูลประภาเอี่ยมเจริญ. (2560). กระบวนการเพิ่มคุณค่าในตนเองโดยใช้พุทธวิธีบูรณาการ. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 6(ฉบับพิเศษ), 350–360.

มณรัตน์, นิ่มสกุล. (2561). พุทธจิตวิทยาบูรณาการเพื่อดุลยภาพองค์รวมผู้สูงอายุด้วยกระบวนการโยคะ [Doctoral dissertation, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย].

สุรินทร์, สำลี. (2562). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะทางสาขาวิชาชีพของนักเรียนมัธยมศึกษา [Master’s thesis, มหาวิทยาลัยศิลปากร].

สุวรรณา, เปี่ยมมนัส. (2567). แนวทางการสร้างมนุษยสัมพันธ์ของผู้บริหารสถานศึกษาของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครสวรรค์ เขต 2 ตามหลักทุติยปาปณิกธรรม 3. บัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 12(2), 37–50.

อรอุมา, นาทสีทา. (2568). บทบาทอาชีวศึกษาต่อการพัฒนาประเทศ. วารสารนวัตกรรมการวิจัยเพื่อสังคม, 1(4), 39–52.

อรุณเดช, มารัตน์. (2566). การพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อยกระดับฝีมือแรงงานไทยในศตวรรษที่ 21. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 25(2), 252–264.

Chula University. (2567). วิจัยจุฬาฯ เผยแรงงานอาชีวะไทยโดดเด่น นำเศรษฐกิจชาติพ้นกับดักรายได้ปานกลาง หากร่วมมือช่วยพัฒนา. Retrieved August 29, 2025, from https://www.chula.ac.th/highlight/148530/

Policy Watch. (2025). อาชีวะไทย แรงงานทักษะฝีมือดี เนื้อหอมในตลาดโลก. Retrieved August 25, 2025, from https://policywatch.thaipbs.or.th/article/economy-17

Roeser, R. W. (2012). Mindfulness training and teachers’ professional development. Child Development Perspectives, 6(2), 167–173. https://doi.org/10.1111/j.1750-8606.2012.00238.x

Tushar, et al. (2023). Global employability skills in the 21st century workplace: A semi-systematic literature review. Heliyon, 9(11), e21023. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e21023

World Economic Forum. (2023). The Future of Jobs Report 2023. Retrieved August 30, 2025, from https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2023/