ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์กับการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศของ ผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2

ณัฐพล ปราบพาล; อำนวย  ทองโปร่ง

doi:10.60027/iarj.2026.e296555

ผู้แต่ง

ณัฐพล ปราบพาล คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0009-0621-517X
อำนวย ทองโปร่ง คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0003-1977-9894

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e296555

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์, การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศ, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ภายใต้ภาวะความผันผวนและการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลกในศตวรรษที่ 21 การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (OBECQA) จำเป็นต้องอาศัยกลไกการบริหารที่ก้าวข้ามกรอบระเบียบแบบแผนดั้งเดิมไปสู่การใช้นวัตกรรมนำการพัฒนา โดยเฉพาะในบริบทของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2 ซึ่งเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ที่มีความพร้อมสูงแต่ยังเผชิญความท้าทายด้านการดึงศักยภาพเชิงสร้างสรรค์มาใช้ในการแก้ปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม "ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์" จึงเป็นสมรรถนะสำคัญที่ต้องเร่งศึกษาและส่งเสริม การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ 2) ศึกษาระดับการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศ และ 3) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรทั้งสอง ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างคือข้าราชการครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 375 คน ได้มาโดยการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน

ผลการวิจัย: 1) ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านการมีวิสัยทัศน์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ในขณะที่ด้านจินตนาการเป็นด้านที่ควรได้รับการส่งเสริมเพิ่มเติมเนื่องจากมีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด 2) การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านผลลัพธ์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ในขณะที่ด้านการพัฒนาบุคลากรมีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด 3) ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์มีความสัมพันธ์ทางบวกกับการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศในระดับสูงมาก (r_xy = .920) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01

สรุปผล: จากการศึกษาแสดงให้เห็นว่าภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์เป็นตัวแปรสำคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพสถานศึกษา อย่างไรก็ตาม ผู้บริหารควรให้ความสำคัญกับการยกระดับทักษะด้านจินตนาการและการวางแผนพัฒนาบุคลากรให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น เพื่อปิดช่องว่างด้านการจัดการนวัตกรรม ทั้งนี้ การประเมินผลอิงตามการรับรู้ของข้าราชการครูเป็นหลัก การนำผลไปใช้จึงควรพิจารณาข้อมูลจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกลุ่มอื่นประกอบด้วย

เอกสารอ้างอิง

กัลยดา พงศ์ศิริ. (2567). รูปแบบภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ตามทฤษฎีของ Jeanette Plauche Parker and Lucy Gremillion Begnaud ของผู้บริหารสถานศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2 [การค้นคว้าอิสระครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา].

จินตนา ดีดวงพันธ์. (2565). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามุกดาหาร [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

ชนิดา ปากหวาน. (2565). การพัฒนาแนวทางการบริหารสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามุกดาหาร [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

ณัฎฐ์ณิชา ชัยนนถี. (2564). การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดเชียงราย [การค้นคว้าอิสระการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา].

ณัฎฐณิชา พลศรีดา. (2564). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของหัวหน้าศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่ส่งผลต่อการดำเนินงานศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในจังหวัดนครพนม [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

ธัญติญา ชอบประกอบกิจ. (2566). รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 1 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช].

นคร ชูสอนสาย. (2565). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ในยุคชีวิตวิถีใหม่ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 [วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์].

ปาณิสรา อะทะโน. (2566). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเลย หนองบัวลำภู [การค้นคว้าอิสระการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].

ผะกานาจ สุคนธรัตน์. (2566). รูปแบบการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจังหวัดสงขลา [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยหาดใหญ่].

พรทวีคุณ ศิริคุณ. (2568). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3. วารสารศึกษาศาสตร์, 26(1), 70–88.

พระมหาสุพิชฐพล ชิตวิริโย (เชื้อกุล). (2564). การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศตามหลักอิทธิบาท 4 ของผู้บริหารโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดขอนแก่น [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย].

พัชราภรณ์ ลัมพ์คิน. (2564). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์สำหรับผู้บริหารโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

มนัสนันท์ เกิดเอี่ยม. (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารคุณภาพการศึกษาสู่ความเป็นเลิศของกลุ่มโรงเรียนไทยรัฐวิทยา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

รณชัย ปังอุทา. (2568). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสกลนคร [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].

รัตนา แปโค. (2567). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการจัดการเรียนรู้ของครูในยุคดิจิทัล โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 1. วารสารครุศาสตร์, 48(12), 248–258.

รุ่งนภา ดอนเงิน. (2567). การศึกษาการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา].

ละอองดาว เชาว์ชอบ. (2566). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารที่ส่งผลต่อความเป็นโรงเรียนสมรรถนะสูง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 2 [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม].

วรัญญา ห่อทอง. (2567). การบริหารแบบมีส่วนร่วมที่ส่งผลต่อการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม].

ศรรัก ผลาเมธากูล. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาแพร่ [การค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

สนธยา สมลิคุณ. (2566). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 [การค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย].

สมปราชญ์ วุฒิจันทร์. (2563). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมการจัดการนวัตกรรมในสถานศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี.

สาลีวรรณ จุติโชติ. (2566). การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนเอกชนในจังหวัดนครศรีธรรมราช [ดุษฎีนิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย].

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. (2568). รายงานข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษา ปีการศึกษา 2568. กลุ่มนโยบายและแผน.

สุนิสา เทศเขียว. (2565). การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศในวิถีฐานใหม่ของสถานศึกษาเอกชน [วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ].

สุภีร์ สีพาย. (2564). การพัฒนากลยุทธ์การบริหารสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

เสาวนีย์ เกียรติพรศักดา. (2566). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 [การค้นคว้าอิสระการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา].

อิบตีซาม เจะหะ. (2564). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2 [การค้นคว้าอิสระครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา].

Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing (5th ed.). Harper & Row.

Danner, S. E. (2008). Creative leadership in art education: Perspectives of an art educator [Master’s thesis, Ohio University].

Harris, A. (2009). Creative leadership. Management in Education, 23(1), 9–11.

Puccio, G. J., Murdock, M. C., & Mance, M. (2007). Creative leadership: Skills that drive change. SAGE Publications.

Robinson, K. (2007). The principles of creative leadership. McGraw-Hill.

Stoll, L., & Temperley, J. (2009). Creative leadership teams. Management in Education, 23(1), 12–18.

Ubben, G. C., Hughes, L. W., & Norris, C. J. (2011). The principal: Creative leadership for excellence in schools (7th ed.). Pearson.

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.