ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อคุณลักษณะของโรงเรียนอัจฉริยะในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2

กฤษณา   ชำนาญ; ผุสดี  กลิ่นเกษร

doi:10.60027/iarj.2026.e296310

ผู้แต่ง

กฤษณา ชำนาญ มหาวิทยาลัยศรีปทุม https://orcid.org/0009-0006-3493-1155
ผุสดี กลิ่นเกษร มหาวิทยาลัยศรีปทุม https://orcid.org/0009-0008-6682-9440

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e296310

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม, คุณลักษณะของโรงเรียนอัจฉริยะ, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลในระบบการศึกษาได้เพิ่มความสำคัญของภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมในฐานะปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนสถานศึกษาไปสู่ความเป็นโรงเรียนอัจฉริยะ การวิจัยเชิงปริมาณแบบสำรวจนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษาคุณลักษณะของโรงเรียนอัจฉริยะ และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรทั้งสองในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างเป็นครูจำนวน 361 คน จากโรงเรียนมัธยมศึกษา ใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามขนาดโรงเรียน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ

ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า ผู้บริหารสถานศึกษามีภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมที่สะท้อนถึงวิสัยทัศน์ ความคิดสร้างสรรค์ และการสนับสนุนการสร้างนวัตกรรม ขณะที่โรงเรียนมีคุณลักษณะของโรงเรียนอัจฉริยะเด่นชัด โดยเฉพาะด้านสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ดิจิทัลและการพัฒนาผู้เรียน นอกจากนี้ ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมมีความสัมพันธ์ทางบวกกับคุณลักษณะของโรงเรียนอัจฉริยะอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.72, p < 0.001) และสามารถพยากรณ์คุณลักษณะของโรงเรียนอัจฉริยะได้คิดเป็นร้อยละ 59.8 (R² = 0.598)

สรุปผล: ผลการวิจัยยืนยันว่าภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคุณลักษณะของโรงเรียนอัจฉริยะ ผู้บริหารที่มีวิสัยทัศน์และมุ่งเน้นนวัตกรรมมีบทบาทสำคัญในการยกระดับการจัดการเรียนรู้ สภาพแวดล้อมดิจิทัล และสมรรถนะผู้เรียนที่สอดคล้องกับการศึกษาในศตวรรษที่ 21

เอกสารอ้างอิง

กีรติญา กันแคล้ว. (2567). รูปแบบโรงเรียนอัจฉริยะเพื่อพัฒนาผู้เรียนในยุคดิจิทัล. สำนักพิมพ์การศึกษาทันสมัย.

จิติมา วรรณศรี. (2564). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล. วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยวิทยาเชิงพุทธ, 6(10), 458–472.

ณิรดา เวชญาลักษณ์ (2564).ความสัมพันธ์ภาวะผู้นำพหุปัญญาของผู้บริหารสถานศึกษากับประสิทธิภาพการบริหารจัดการสถานศึกษา. วารสารวิจยวิชาการ, 6(1), 131–144. https://doi.org/10.14456/jra.2023.11

ทรงวุฒิ บุตรดี. (2564). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมที่ส่งผลต่อทักษะการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาหนองคาย [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].

ธัญญาภรณ์ นาจำปา. (2564). การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล สำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ].

ยงยุทธ ยะบุญธง. (2560). คู่มือการจัดกิจกรรมเชิงบูรณาการการเรียนรู้กับการทำงาน (WIL) เพื่อเสริมความเป็นผู้บริหารทางการศึกษา สำหรับนักศึกษา สาขาวิชาการศึกษา วิชาเอกการบริหารการศึกษา. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2566). ภาวะผู้นำ: ทฤษฎี การวิจัย และแนวทางสู่การพัฒนา. ภาควิชาจิตวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน และการประกันคุณภาพภายในของสถานศึกษา. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565). สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุพัตรา รังคะวงษ์. (2565). ภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 2 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหามงกุฏราชวิทยาลัย].

สุรศักดิ์ ปาเฮ. (2565). การศึกษาจิตอัจฉริยะ: ทฤษฎีและการวิจัยเชิงการปฏิบัติ. ห้างหุ้นส่วนจำกัดเมืองแพร่.

อาฟานดี คลอออลแซ, & อิบรอฮิม สารีมะแซ. (2566). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในการทำงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานราธิวาส. วารสารสหวิทยาการการวิจัยและวิชาการ, 3(4), 65–76. https://doi.org/10.14456/iarj.2023.177

Amabile, T. M. (1996). Creativity in context: Update to the social psychology of creativity. Westview Press.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Mumford, M. D. (2002). Social innovation: Ten cases from Benjamin Franklin. Creativity Research Journal, 14(2), 253–266. https://doi.org/10.1207/S15326934CRJ1402_11

Zhu, Z.-T., Yu, M.-H., & Riezebos, P. (2016). A research framework of smart education. Smart Learning Environments, 3(1), 1–17. https://doi.org/10.1186/s40561-016-0026-2