การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล

สิตานัน  อนุสาร; เชาวนี  แก้วมโน

doi:10.60027/iarj.2026.e295801

ผู้แต่ง

สิตานัน อนุสาร มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ https://orcid.org/0009-0003-5933-1410
เชาวนี แก้วมโน มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ https://orcid.org/0009-0004-3273-8031

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e295801

คำสำคัญ:

การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การบริหารงานวิชาการเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาคุณภาพการศึกษาในระดับมัธยมศึกษา โดยเฉพาะในเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูลซึ่งมีบริบทที่หลากหลาย จำเป็นต้องมีการประเมินระดับการดำเนินงานอย่างเป็นระบบเพื่อระบุจุดแข็งและจุดที่ควรพัฒนา ข้อมูลที่ได้จะช่วยกำหนดแนวทางเสริมสร้างประสิทธิภาพการบริหารงานวิชาการให้เหมาะสมกับบริบทของสถานศึกษา และนำไปสู่การยกระดับผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนและการพัฒนาวิชาชีพครู การวิจัยมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล 2) เพื่อเปรียบเทียบการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล จำแนกตามระดับการศึกษา เพศ อายุ และขนาดของสถานศึกษา 3) เพื่อศึกษา ข้อเสนอแนะ การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล

ระเบียบวิธีการวิจัย: เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล ปีการศึกษา 2567 กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยตารางของเครจชี่และมอร์แกน ได้จำนวน 99 คน เครื่องมือที่ใช้ใน การวิจัย คือ แบบสอบถามชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และแบบปลายเปิดเกี่ยวกับข้อเสนอแนะในการบริหารงานวิชาการ ซึ่งมีค่าความตรงตามเนื้อหาระหว่าง 0.67-1.00 ค่าความเชื่อมั่น เท่ากับ .980 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทำการทดสอบสมมติฐาน โดยใช้การทดสอบค่าที (t-test) การทดสอบค่าเอฟ (F-test) และแบบวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One - Way ANOVA) และการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)

ผลการวิจัย: ผลวิจัย พบว่า 1) ระดับการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (\bar{x} = 4.59, SD = 0.46) 2) การเปรียบเทียบการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยม ศึกษาสงขลา สตูล ในภาพรวม และรายด้านพบว่าระดับการศึกษา อายุ ของผู้บริหารสถานศึกษา และขนาดของสถานศึกษาที่แตกต่างกัน การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ส่วนเพศของผู้บริหารสถานศึกษาที่แตกต่างกัน การบริหารสถานศึกษาไม่แตกต่างกัน 3) ข้อเสนอแนะในการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล 3.1) การพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอน เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ใช้ Active Learning ควบคู่กับการพัฒนาครูและทักษะการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียน 3.2) การพัฒนาหลักสูตรและการนำไปใช้ปรับหลักสูตรให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสังคมและอาชีพ เสริมทักษะชีวิต เทคโนโลยี และภาษา 3.3) การวัดและประเมินผล มุ่งประเมินสมรรถนะจริงของผู้เรียน ลดการพึ่งพาข้อสอบปรนัย เพิ่มการประเมินเชิงพฤติกรรมและแฟ้มสะสมงาน 3.4) การพัฒนาสื่อนวัตกรรม สนับสนุนการสร้างสื่อการเรียนรู้ใหม่ พัฒนาทักษะดิจิทัลของครู และจัดสรรงบประมาณสำหรับสื่อดิจิทัล 3.5) การนิเทศการศึกษา เน้นการนิเทศเชิงให้คำปรึกษาอย่างต่อเนื่อง ใช้รูปแบบ Peer Coaching และผลการนิเทศเพื่อพัฒนาครูรายบุคคล

สรุปผล: ผลการวิจัยพบว่า การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา–สตูล อยู่ในระดับมากที่สุด (เฉลี่ย 4.59) สะท้อนถึงการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพสูง เมื่อเปรียบเทียบความคิดเห็นของผู้บริหาร พบว่าปัจจัยด้านระดับการศึกษา อายุ และขนาดของสถานศึกษามีผลต่อมุมมองในการบริหารงานวิชาการ ขณะที่เพศไม่มีผลต่อความแตกต่างของความคิดเห็น จากผลดังกล่าวเสนอให้พัฒนาการจัดการเรียนการสอนโดยเน้น Active Learning ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียน ปรับหลักสูตรให้ทันสมัยและสอดคล้องกับทักษะชีวิตและเทคโนโลยี พัฒนาระบบประเมินผลให้วัดสมรรถนะจริง เพิ่มการใช้แฟ้มสะสมงาน สนับสนุนสื่อนวัตกรรมและทักษะดิจิทัลของครู และพัฒนาระบบนิเทศแบบให้คำปรึกษาและ Peer Coaching เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กระทรวงศึกษาธิการ.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

จุฑารัตน์ วรรณศรียพงษ์. (2567). การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพัทลุง เขต 2 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยหาดใหญ่).

ชนกานต์ เอี่ยมสะอาด. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนมัธยมศึกษา (การค้นคว้าอิสระการศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).

ชลนที กาศมณี. (2563). การศึกษาสภาพการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา: กรณีศึกษาโรงเรียนองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา).

ธีระ รุญเจริญ. (2558). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา. ข้าวฟ่าง.

นพดล สมทรัพย์. (2564). การศึกษาสภาพและปัญหาการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดน่าน สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา).

นันธวัช นุนารถ, & ฐิตินันท์ ด้วงสุวรรณ. (2563). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1. (ไม่ปรากฏสำนักพิมพ์)

นารี ปราถนาม. (2566). การบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย).

ประวินา ราชแสง. (2565). การบริหารวิชาการในโรงเรียนขนาดเล็กสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 2 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย).

พิรญาณ์ แร่ทอง. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา).

รุ่ง แก้วแดง. (2559). ปฏิวัติการศึกษาไทย. มติชน.

วริทธิ์สิน ไชยอัษฎาพร. (2565). การบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต 3 (สารนิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยหาดใหญ่).

วีรพงษ์ ชม้ายเมียง. (2565). การบริหารงานวิชาการที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตราด (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ).

ศศินามณี สารักษ์. (2565). ปัญหาและแนวทางการพัฒนาการบริหารงานวิชาการของกลุ่มโรงเรียนปลวกแดง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1 (สารนิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา).

ศิวพร ละหารเพชร. (2562). ประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการสถานศึกษาขนาดเล็กตามความคิดเห็นของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 2 (วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี).

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสงขลา สตูล.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2563). แนวทางการบริหารจัดการเขตพื้นที่การศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2545). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. ผู้แต่ง.

อานันทชัย มานะดี. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างสมรรถนะของผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา ตามทัศนะของครูและบุคลากรทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา).

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.