การพัฒนาการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิดหน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e295781คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน, การคิดวิเคราะห์บทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ปัญหาในเรื่องของความรู้เพศศึกษา นั้นส่งผลกระทบต่อพฤติกรรม ความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติ ที่ถูกต้อง เกี่ยวกับสุขภาพ การดำรงชีวิต อาจเนื่องจากขาดความรู้ความเข้าใจ สังคม สภาพแวดล้อมสังคมในยุคปัจจุบัน การวิจัยในครั้งนี้ผู้วิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด หน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา ของนักเรียนมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 ให้มีประสิทธิภาพ 75/75 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา ของนักเรียนมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 ที่เรียนโดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด หลังเรียนเทียบกับเกณฑ์ร้อยละ 75 และ 3) เปรียบเทียบการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด ระหว่างก่อนและหลังเรียน
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง ดำเนินการวิจัยตามแผนการทดลองแบบกลุ่มที่ศึกษาเพียงกลุ่มเดียวและมีการทดสอบก่อนการทดลองและการทดสอบหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1/11 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนสตรีชัยภูมิ จำนวน 39 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม โดยใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยในการสุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด หน่วยการเรียนรู้เพศศึกษา จำนวน 5 แผน รวมทั้งหมด 13 ชั่วโมง จากการประเมินความเหมาะสมของแผนการจัดการเรียนรู้ พบว่ามีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.73 อยู่ในระดับเหมาะสมมากที่สุด แบบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้เพศศึกษา ค่าดัชนีความสอดคล้องอยู่ที่ 1.00 จำนวน 40 ข้อ โดยคัดเลือกข้อสอบที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 25 ข้อ ซึ่งมีค่าความยากอยู่ระหว่าง 0.30-0.78 และค่าอำนาจจำแนกระหว่าง 0.20-0.55 ทั้งนี้แบบทดสอบมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.86และแบบวัดการคิดวิเคราะห์ ค่าดัชนีความสอดคล้องอยู่ระหว่าง 0.50-1.00 จำนวน 30 ข้อ โดยคัดเลือกข้อสอบที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 15 ข้อ ซึ่งมีค่าความยากอยู่ระหว่าง 0.33-0.78 และค่าอำนาจจำแนกระหว่าง 0.20-0.55 ทั้งนี้แบบทดสอบมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.83 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละและ สถิติที่ใช้ทดสอบสมมติฐานใช้ One-sample t-test และ Dependent-sample t-test
ผลการวิจัย: ประสิทธิภาพแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด หน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา ของนักเรียนมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 มีประสิทธิภาพ 79.38/76.31 มีคุณภาพเหมาะสม ในระดับมากที่สุด (\bar{x}= 4.73 – 4.85, S.D. = 0.27 – 0.40) ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ 75/75 ที่กำหนดไว้, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 หลังการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิดกับเกณฑ์ร้อยละ 75 ไม่สูงกว่าเกณฑ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05
(\bar{x}= 19.08, S.D. = 2.22, t = .217, p = .83) และผลการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 หลังการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิดหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยก่อนเรียนคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 7.79 คะแนน ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 2.08 หลังเรียนเท่ากับ 12.23 คะแนน ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 2.17 จากคะแนนเต็ม 15 คะแนน (t = 12.60, p = .00*)
สรุปผล: ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด หน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา ซึ่งประกอบไปด้วย 6 ขั้นตอน ดังนี้ 1) ขั้นกำหนดปัญหา 2) ขั้นการวิเคราะห์ปัญหา ขั้นนี้จะมีการนำแผนผังความคิดเข้ามาร่วมในกระบวนการ 3) ขั้นการวางแผนการศึกษาและค้นคว้าข้อมูล 4) ขั้นสังเคราะห์ข้อมูล 5) ขั้นสรุปผล ขั้นนี้จะมีการนำแผนผังความคิดเข้ามาร่วมในกระบวนการ และ 6) ขั้นนำเสนอและประเมินผลงาน ประสิทธิภาพของแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิด หน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา มีประสิทธิภาพเท่ากับ 79.38/76.31 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ 75/75 ที่กำหนดไว้ คะแนนเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ เพศศึกษา ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 หลังเรียนเทียบกับเกณฑ์ร้อยละ 75 (19.08 คะแนน) ไม่สูงกว่าเกณฑ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ทั้งนี้เนื่องมาจากปัจจัย ในด้านสิ่งแวดล้อม เช่น วันหยุดนักขัตฤกษ์ กิจกรรมภายในโรงเรียน ฯลฯ มีผลต่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ของผู้เรียนซึ่งส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ในส่วนของคะแนนเฉลี่ยผลการคิดวิเคราะห์ หลังเรียน (12.23 คะแนน) สูงกว่าก่อนเรียน (7.79 คะแนน) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 แสดงให้เห็นว่าสดงให้เห็นว่า การจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานร่วมกับแผนผังความคิดในหน่วยการเรียนรู้เพศศึกษา สามารถพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2548). รายงานการปฏิรูปการศึกษาไทย. พริกหวานกราฟฟิก
กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา. (2567). คะแนนแบบทดสอบหน่วยการเรียนรู้ที่ 2 [เอกสารภายใน]. โรงเรียนสตรีชัยภูมิ
วชิราภรณ์ หุ่นดี, อภิชาติ ใจอารีย์, & นิรันดร์ ยิ่งยวด. (2568). ปัจจัยที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตสาขาวิชาเกษตรและสิ่งแวดล้อมศึกษา คณะศึกษาศาสตร์และพัฒนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. วารสารศาสตร์การศึกษาและการพัฒนามนุษย์, 9(1), 269–283
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2551). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
สุทธิวรรณ ตันติรจนาวงศ์. (2560). ทิศทางการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21. Veridian E-Journal, Silpakorn University (Humanities, Social Sciences and Arts), 10(2), 2843–2854
Buzan, T. (2018). The mind map book. BBC Active
Dolmans, D. H. J. M., Loyens, S. M. M., Marcq, H., & Gijbels, D. (2016). Deep and surface learning in problem-based learning. Advances in Health Sciences Education, 21(5), 1087–1112. https://doi.org/10.1007/s10459-015-9645-6
Facione, P. A. (2015). Critical thinking: What it is and why it counts. Insight Assessment
Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge
Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review, 16(3), 235–266. https://doi.org/10.1023/B:EDPR.0000034022.16470.f3
Karpicke, J. D., & Blunt, J. R. (2011). Retrieval practice produces more learning than elaborative studying. Science, 331(6018), 772–775. https://doi.org/10.1126/science.1199327
Nesbit, J. C., & Adesope, O. O. (2006). Learning with concept and knowledge maps: A meta-analysis. Review of Educational Research, 76(3), 413–448. https://doi.org/10.3102/00346543076003413
Sung, Y. T., Hwang, G. J., & Chen, S. F. (2019). Effects of embedding a mind mapping strategy. Computers & Education, 128, 193–206. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2018.09.012
Van Merriënboer, J. J. G., & Kirschner, P. A. (2018). Ten steps to complex learning (3rd ed.). Routledge
Yew, E. H. J., & Goh, K. (2016). Problem-based learning: An overview. Health Professions Education, 2(2), 75–79. https://doi.org/10.1016/j.hpe.2016.01.004
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ






