การบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: จังหวัดพระนครศรีอยุธยานับเป็นพื้นที่ที่มีลักษณะเฉพาะทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เนื่องจากเป็นจังหวัดศูนย์กลางของกิจกรรมทางเศรษฐกิจหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นภาคอุตสาหกรรมที่มีนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่จำนวนมาก ภาคการเกษตรที่ยังคงเป็นฐานการผลิตที่สำคัญของชุมชนชนบท ตลอดจนภาคการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศ ความหลากหลายของกิจกรรมเหล่านี้ส่งผลโดยตรงต่อโครงสร้างและปริมาณของขยะมูลฝอยในพื้นที่ การจัดการขยะในอยุธยาจำเป็นต้องอาศัย "การวางแผนเชิงระบบ" ที่เชื่อมโยงปัจจัยด้านงบประมาณ บุคลากร กฎหมาย และการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อลดปริมาณขยะตกค้างและยกระดับคุณภาพชีวิต รักษาภาพลักษณ์เมืองท่องเที่ยวระดับนานาชาติ สร้างรายได้เสริมให้แก่ประชาชนจากการแปรรูปขยะและคัดแยกอย่างถูกวิธี ความยากไม่ได้อยู่ที่ปริมาณขยะเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ "ความหลากหลายของประเภทขยะ" และ "ความไม่พร้อมของเครื่องมือบริหารจัดการ" ในระดับท้องถิ่น "อบต. มีหน้าที่ตามกฎหมายในการจัดการขยะตามหลัก 3Rs แต่ยังไม่สำเร็จเพราะติดขัดด้านงบประมาณ เทคโนโลยี และการขาดการคัดแยกขยะจากภาคประชาชน" ดังนั้นการวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพการบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (2) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่ศึกษา และ (3) ศึกษาการบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) โดยเก็บข้อมูลการสัมภาษณ์ (Interview) จากองค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประกอบด้วย ผู้กำหนดนโยบาย กลุ่มผู้นำนโยบายไปปฏิบัติ และกลุ่มผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 15 คน การวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative research) ผู้วิจัยได้กำหนดกลุ่มตัวอย่างใช้แบบโค้วต้า (Quota Sampling) ซึ่งใช้วิธีการกำหนดขอบเขตของพื้นที่ (Purposive) เลือกตัวอย่างโดยการเปิดตาราง Taro Yamane ความคาดเคลื่อน 5% มีจำนวนกลุ่มตัวอย่างเจ้าหน้าผู้ปฏิบัติงานขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ที่ได้รับมอบหมายเกี่ยวกับการบริหารจัดการขยะ และภาคเอกชนทั้งผู้ประกอบการธุรกิจ ค้าขาย และประชาชนผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย ทั้งสิ้น 400 คน

ผลการวิจัย: 1) ผลการวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปกลุ่มตัวอย่างการวิจัยพบว่า ส่วนใหญ่กลุ่มตัวอย่างเป็นเจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐอื่นๆ คิดเป็นร้อยละ 26 มากที่สุด และเจ้าหน้าที่พนักงานสาธารณสุข คิดเป็นร้อยละ 6.5 น้อยที่สุด 2) ผลการวิเคราะห์สภาพการบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา 2.1) ผลการวิเคราะห์ระดับความคิดเห็นต่อหลักการบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พบว่า กลุ่มตัวอย่างให้ความสำคัญในระดับมากที่สุด        2.2) ผลการวิเคราะห์ระดับสภาพการดำเนินการบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พบว่า กลุ่มตัวอย่างให้ความสำคัญในระดับมากที่สุด 3) ผลการวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พบว่า กลุ่มตัวอย่างให้ความสำคัญในระดับมากที่สุด 4) ผลการวิเคราะห์การบริหารจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พบว่า กลุ่มตัวอย่างให้ความสำคัญในระดับมาก

สรุปผล: การศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมและการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นเครื่องมือสำคัญในการบรรลุการจัดการของเสียอย่างยั่งยืน โดยเน้นบทบาทของความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคประชาชน จะสามารถสร้าง ความยั่งยืนในด้านการจัดการขยะได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าองค์กรที่ดำเนินการโดยลำพัง การมีส่วนร่วม ของประชาชนตั้งแต่กระบวนการคัดแยก การลดปริมาณขยะไปจนถึงการสนับสนุนกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม ช่วยเสริมสร้างจิตสำนึกและความรับผิดชอบร่วมกันในชุมชน