กลยุทธ์การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ปริษา  เจริญสลุง

doi:10.60027/iarj.2026.e295681

ผู้แต่ง

ปริษา เจริญสลุง มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา https://orcid.org/0009-0009-8464-5095

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e295681

คำสำคัญ:

กลยุทธ์, การพัฒนา, การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: จังหวัดพระนครศรีอยุธยาเป็นเมืองมรดกโลกของ UNESCO ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 ยาวนานกว่า 417 ปี โดดเด่นด้วยโบราณสถาน วัดวาอาราม และสถาปัตยกรรมแบบผสมผสานจากหลากหลายวัฒนธรรม ปัจจุบันอยุธยาเป็นจังหวัดสำคัญในด้านการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ มีโบราณสถาน วัดวาอาราม และพระราชวังเก่าแก่มากมาย เป็นเสมือนพิพิธภัณฑ์กลางแจ้งที่แสดงถึงความยิ่งใหญ่ในอดีต เป็นแหล่งรายได้หลัก และเป็นตัวขับเคลื่อนภาคเศรษฐกิจอื่นๆ โดยมีตัวเลขนักท่องเที่ยวและรายได้เติบโตต่อเนื่องทั้งตลาดต่างชาติและภายในประเทศ การท่องเที่ยวสร้างผลคูณทางเศรษฐกิจ (Economic Multiplier Effect) กระจายรายได้และกระตุ้นการลงทุน จังหวัดอยุธยากำลังเผชิญกับความท้าทายด้านการจัดการและการอนุรักษ์ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อ เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันและรักษาคุณค่าทางประวัติศาสตร์ไว้ ดังนั้นการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และ (3) เพื่อศึกษากลยุทธ์การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ที่ใช้ระเบียบวิธีวิจัยหลัก 2 แนวทางร่วมกัน คือ ทฤษฎีฐานราก (Grounded Theory Study) และการวิจัยทางข้อมูลเชิงเล่า (Narrative Research) ผู้วิจัยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยตนเองและลงพื้นที่จริง โดยการสัมภาษณ์แบบเชิงลึก (In-depth Interview) เป็นรายบุคคล ใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (Semi-structured Interview) อาศัยการพูดคุย และ ประสบการณ์ตรงของกลุ่มผู้ให้ข้อมูล เพื่อวิเคราะห์ปัญหา อุปสรรค และสภาพแวดล้อมภายในและภายนอกของการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในอนาคต

ผลการศึกษา: พบว่า การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา มุ่งเน้นการใช้มรดกโลกและวิถีชีวิตท้องถิ่นมาเป็นจุดเด่น ผสมผสานระหว่างการอนุรักษ์มรดกทางประวัติศาสตร์เข้ากับการใช้เทคโนโลยีและกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ เพื่อสร้างประสบการณ์ที่น่าจดจำ พร้อมกับการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานและบริการ ให้ได้มาตรฐานสากล โดยมีเป้าหมายสุดท้ายคือการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน มีแนวทางการพัฒนาเชิงหลักการบริหารงาน PDCA โดยเน้นการวางแผนที่อิงจากทุนวัฒนธรรม, การปฏิบัติที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนและเทคโนโลยี, การตรวจสอบที่มีตัวชี้วัดที่ชัดเจนเพื่อความยั่งยืน และการปรับปรุงที่มุ่งเน้นนวัตกรรมและการขยายผล มุ่งเน้นการใช้ทุนวัฒนธรรมของอยุธยาเป็นแกนหลัก ผสมผสานกับการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และ สื่อสมัยใหม่ เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว, พัฒนาความร่วมมือกับ ชุมชน, และสร้างความ ยั่งยืน ทั้งในด้านเศรษฐกิจและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน

สรุปผล: จังหวัดพระนครศรีอยุธยามีโอกาสในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมให้ยั่งยืน โดยอาศัยกระแสความต้องการของนักท่องเที่ยวระดับนานาชาติที่มุ่งเน้น “ประสบการณ์ที่มีความหมาย” และการมีส่วนร่วมในวิถีชีวิตชุมชนท้องถิ่น เช่น การทำอาหาร งานฝีมือ การแต่งกาย ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดที่ว่าการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมยุคใหม่ขับเคลื่อนด้วยความต้องการ เข้าถึงและมีส่วนร่วมมากกว่าการบริโภคแบบผิวเผิน

เอกสารอ้างอิง

จุฑาภรณ์ ทองเพ็ง. (2554). ความคิดเห็นของนักท่องเที่ยวที่มีต่อการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของวัดโสธรวรารามวิหาร จังหวัดฉะเชิงเทรา [วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

อาภาวดี ทับสิรักษ์. (2555). การพัฒนาศักยภาพการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวญัฮกุร อำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ [การศึกษาอิสระบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการการท่องเที่ยว, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].

อารีย์ นัยพินิจ. (2551). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวหมู่บ้านบุไทรโฮมสเตย์ อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา [วิทยานิพนธ์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].

Bramwell, B., & Lane, B. (2020). Sustainable tourism and the evolving roles of government planning. Journal of Sustainable Tourism, 28(10), 1523–1540.

Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2020). Smart tourism: Foundations and developments. Electronic Markets, 30(1), 7–18.

Kaikara, O. (2020). Tourism development strategy: Creating harmony between organization and environment. International Journal of Progressive Research in Science and Engineering, 1(3), 1–8.

López-Molina, D. (2023). Proposal to measure tourism development: Case study Ecuador. Sustainability, 15(4), 3125.

Ministry of Tourism and Sports. (2023). Tourism statistics report 2023. Ministry of Tourism and Sports of Thailand.

United Nations World Tourism Organization. (2017). Tourism and the sustainable development goals. UNWTO.

World Travel & Tourism Council. (2023). Economic impact report: Thailand. World Travel & Tourism Council.