การศึกษาวัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e295570คำสำคัญ:
วัฒนธรรมองค์กร, ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ, วัฒนธรรมองค์กรแบบราชการบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์และภูมิหลัง: วัฒนธรรมองค์กรเป็นตัวช่วยขับเคลื่อนในการบริหารงานต่าง ๆ ในโรงเรียนให้ประสบผลสำเร็จ สามารถสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพให้เกิดขึ้นในโรงเรียนได้ การวิจัยในครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษา 1) วัฒนธรรมองค์กร 2) การเป็นแห่งชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 3) ความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมองค์กรและการเป็นแห่งชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และ 4) วัฒนธรรมองค์กรส่งผลต่อการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3
ระเบียบวิธีการวิจัย: งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหารและครู จำนวน 321 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามชนิดมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ แบบสอบถามวัฒนธรรมองค์กร มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ตั้งแต่ 0.28 – 0.90 แบบสอบถามการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ มีค่าอำนาจจำแนกอยู่ตั้งแต่ 0.30 – 0.70 การวิเคราะห์ข้อมูลโดยหาร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบเป็นขั้นตอน
ผลการวิจัย: พบว่า 1) วัฒนธรรมองค์กรในของโรงเรียนในภาพรวมอยู่ในระดับมาก 2) การเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียนภาพรวมอยู่ในระดับมาก 3) วัฒนธรรมองค์กรกับการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียน มีความสัมพันธ์ทางบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ 4) วัฒนธรรมองค์กรทั้งระบบสามารถร่วมทำนายการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพได้ร้อยละ 68.00 (adj. R² = 0.68, F = 98.21, p < .001); ตัวแปรที่สำคัญได้แก่ วัฒนธรรมแบบราชการ (β = .719, p < .001) และวัฒนธรรมแบบมุ่งบทบาท (β = .503, p < .001)
สรุปผล: จากการวิจัยสรุปได้ว่า วัฒนธรรมในโรงเรียนอยู่ในระดับมากและการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพอยู่ในระดับมากที่สุด ความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมองค์กรกับการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ มีความสัมพันธ์กันในทางบวก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และวัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ มี 4 ด้าน เรียงตามลำดับได้ ดังนี้ วัฒนธรรมแบบราชการ วัฒนธรรมแบบมุ่งบทบาท วัฒนธรรมแบบผู้ประกอบการและวัฒนธรรมแบบเครือญาติ โดยร่วมกันทำนายการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียน ได้ร้อยละ 68.00
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). นโยบายชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ในการพัฒนาครู [Professional learning community (PLC) policy in teacher development (ministerial policy summary)]. กระทรวงศึกษาธิการ. https://www.bic.moe.go.th/images/stories/pdf/EDUCATION_IN_THAILAND_2017.pdf
จุลศักดิ์ ชาญณรงค์. (2557). วัฒนธรรมองค์การระบบราชการ ความเมตตา และคุณภาพชีวิตการทำงานของข้าราชการสังกัดกรุงเทพมหานคร (รายงานการวิจัย). มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต.
ชูชัย สมิทธิไกร. (2554). การฝึกอบรมบุคลากรในองค์การ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณัฐพล เทียนหอม. (2561). รูปแบบวัฒนธรรมองค์การที่ส่งผลต่อการบริหารทรัพยากรมนุษย์. วารสารรัฐศาสตร์ปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 6(2), 299–316.
ธร สุนทรายุทธ. (2551). การบริหารจัดการเชิงปฏิรูป: ทฤษฎี วิจัย และปฏิบัติทางการศึกษา. เนติกุลการพิมพ์.
นวลลออ พลรักษา. (2561). โมเดลสมการโครงสร้างปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพสำหรับสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิตที่ไม่ได้ตีพิมพ์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].
นันทกัญ ชัยเวทยกุล. (2564). วัฒนธรรมองค์การที่ส่งผลต่อการเสริมสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครูของสถานศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช]. สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
ปวีณา เจริญภูมิ. (2560). ความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมองค์การกับการเป็นชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 2 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].
พิชิต ขำดี. (2562). ความต้องการจำเป็นของการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ สำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 39(2), 67–68.
มนตรี สังข์ชุม. (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนด้านระบบฐานข้อมูลนักเรียนรายบุคคลของโรงเรียนอนุบาลระนอง. วารสารวิจัยเพื่อการปฏิรูปการเรียนรู้, 5(1), 17–33.
วรญา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. (2563). วัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของสถานศึกษา สังกัดเทศบาลนครนครศรีธรรมราช. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 12(3), 126–138.
วิจารณ์ พานิช. (2559). บันเทิงชีวิตครูสังคมการเรียนรู้. มูลนิธิสยามกัมมาจล.
วิราวรรณ์ เพ็ชรนาวา. (2563). แนวทางการพัฒนาชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียนมัธยมศึกษาในสหวิทยาเขตวิภาวดี กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตที่ไม่ได้ตีพิมพ์, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). คู่มือประกอบการอบรมการขับเคลื่อนกระบวนการ PLC “ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ” สู่สถานศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.
สิริพันธุ์ สุวรรณมรรคา. (2561). นวัตกรรมการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุพานี สฤษฎ์วานิช. (2552). พฤติกรรมองค์การสมัยใหม่: แนวคิดและทฤษฎี. โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุภัทรา สภาพอัตถ์. (2562). การบริหารจัดการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพในโรงเรียนมัธยมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
เสาวคนธ์ ฉัตรวิไล. (2561). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามุกดาหาร [การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิตที่ไม่ได้ตีพิมพ์].
เสาวนี ตรีพุทธรัตน์, & กรรณิกา อัครปทุม. (2554). วัฒนธรรมองค์การที่ส่งผลต่อการเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ของสถานศึกษา สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครราชสีมา กลุ่มย่อยที่ 4. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา, 5(1), 1–9.
Cameron, K. S., & Quinn, R. E. (2011). Diagnosing and changing organizational culture. John Wiley & Sons.
Cooke, R. A. (1989). Level V: Organizational culture inventory—Form I. Human Synergistics.
Daft, R. L. (2004). Organization theory and design. South-Western College Publishing.
Handy, C. B. (1991). Gods of management. Business Books.
Harrison, R. (1972). Understanding your organization’s character. Harvard Business Review, 50(3), 119–128. (โปรดตรวจสอบปีที่ถูกต้องตามต้นฉบับ เพราะรายการเดิมระบุ 1987 แต่เล่ม/ฉบับชี้ไปที่ 1972)
Hord, S. M. (1997). Professional learning communities: Communities of continuous inquiry and improvement. Southwest Educational Development Laboratory.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ






