การดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2

ฮารน  ละแมหะมะ; ศิลป์ชัย  สุวรรณมณี

doi:10.60027/iarj.2026.e295417

ผู้แต่ง

ฮารน ละแมหะมะ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ https://orcid.org/0009-0008-5631-1007
ศิลป์ชัย สุวรรณมณี คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ https://orcid.org/0009-0007-3031-3277

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e295417

คำสำคัญ:

การดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา, มาตรการ 3 ป., การบริหารการศึกษา, ความปลอดภัยในสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ความปลอดภัยในสถานศึกษาเป็นปัจจัยพื้นฐานที่ส่งผลต่อคุณภาพการจัดการศึกษา โรงเรียนที่มีระบบบริหารจัดการความปลอดภัยที่ดีจะช่วยสร้างความมั่นใจให้แก่ผู้เรียน ผู้ปกครอง และชุมชนโดยรอบ (สพฐ., 2564) กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดให้ “โรงเรียนปลอดภัย” เป็นหนึ่งในเป้าหมายของการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ภายใต้แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2566–2580 โดยเน้นให้สถานศึกษามีระบบการป้องกัน การปลูกฝัง และการปราบปรามภัยที่อาจเกิดขึ้นในโรงเรียน อย่างไรก็ตาม จากรายงานของศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ (Deep South Watch, 2567) พบว่า พื้นที่จังหวัดปัตตานีเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีเหตุไม่ปลอดภัยเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลต่อบรรยากาศทางการเรียนรู้ของผู้เรียนและความมั่นคงทางจิตใจของครูและบุคลากรทางการศึกษา ดังนั้น การดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษาในเขตพื้นที่นี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ผู้วิจัยจึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการดำเนินงาน เปรียบเทียบความแตกต่าง และเสนอแนวทางพัฒนาเพื่อยกระดับความปลอดภัยในสถานศึกษาให้เป็นระบบและยั่งยืน การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2 2) เปรียบเทียบการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษาจำแนกตามเพศ อายุ วุฒิการศึกษา ประสบการณ์ในการทำงาน และสังกัดขนาดของสถานศึกษา และ 3) เสนอแนะแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูและบุคลากรทางการศึกษา ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2 จำนวน 303 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยเปรียบเทียบจาก Krejcie and Morgan (1970) ใช้วิธีสุ่มแบบแบ่งชั้น ตามขนาดของสถานศึกษาแล้วใช้วิธีการสุ่มอย่างง่าย โดยวิธีการจับสลากไม่ใส่คืน เครื่องมือการวิจัยเป็นแบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามเกี่ยวกับการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา เท่ากับ .906 สถิติ ที่วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบที และการทดสอบเอฟ

ผลการวิจัย: 1) การดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2 ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก 2) ผลการเปรียบเทียบการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา พบว่า ครูและบุคลากรทางการศึกษาที่มีเพศ อายุ วุฒิการศึกษา ประสบการณ์ในการทำงาน และสังกัดขนาดของสถานศึกษาต่างกัน มีความคิดเห็นต่อการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา โดยภาพรวม ไม่แตกต่างกัน แต่ครูที่มีประสบการณ์ในการทำงานต่างกัน มีความคิดเห็นต่อการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา ในรายด้านการปราบปราม แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3) ผลการประมวลข้อเสนอแนะการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา พบว่า การป้องกัน เน้นมาตรการเชิงกายภาพและระบบจัดการความปลอดภัยที่เข้มงวด เช่น กล้องวงจรปิด จัดเวรยาม ควบคุมการเข้าออก และซักซ้อมแผนเผชิญเหตุ การปลูกฝัง ปลูกฝังจิตสำนึกด้านความปลอดภัยให้กับทุกฝ่าย โดยสอนทักษะเอาตัวรอด ปฐมพยาบาล และบูรณาการความรู้ความปลอดภัยในรายวิชาและกิจกรรมต่าง ๆ และการปราบปราม ควรมีมาตรการชัดเจนเด็ดขาดต่อพฤติกรรมเสี่ยง เช่น อาวุธ สารเสพติด หรือการกลั่นแกล้ง โดยจัดระบบแจ้งเหตุและประสานตำรวจและหน่วยงานท้องถิ่น รวมทั้งสร้างกิจกรรมให้ผู้เกี่ยวข้องร่วมกันดูแลและเคารพสิทธิผู้อื่นเพื่อสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยอย่างยั่งยืน

สรุปผล: สถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 2 มีการดำเนินงานด้านความปลอดภัยอยู่ในระดับที่ดี แต่ยังต้องพัฒนาในด้านการสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยให้ต่อเนื่องและเป็นระบบ โดยเฉพาะการปลูกฝังจิตสำนึกความปลอดภัยให้แก่ผู้เรียน และการเสริมสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียน ชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษามีความเข้มแข็ง ยั่งยืน และเป็นต้นแบบของพื้นที่อื่นต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

ชัชวาล พิมพ์อัฐ. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการรักษาความปลอดภัยของสำนักเลขาธิการรัฐมนตรี [การค้นคว้าอิสระที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ณัฐริยา ณะศรี และ ชนมณี ศิลานุกิจ. (2567). การบริหารความปลอดภัยในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรปราการ. วารสารนครรัฐ, 1(2), 34–44.

ทัศวรรณ พรมโคตร. (2567). การดําเนินงานสถานศึกษาปลอดภัยของผู้บริหารโรงเรียนขนาดกลาง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 1. วารสารการบริหาร การจัดการ และการพัฒนาที่ยั่งยืน, 2(2), 531–540.

นวกร จันทรรัตน์. (2568). การบริหารจัดการความปลอดภัยของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาประจวบคีรีขันธ์. วารสารสหวิทยาการและนวัตกรรมการจัดการ, 3(2), 14–27.

พิเชษฐ์ แสนสุข และ สุนทร คล้ายอ่ำ. (2568). การบริหารจัดการความปลอดภัยในสถานศึกษา กลุ่มเครือข่ายพัฒนาการศึกษาแม่สลองใน อำเภอแม่ฟ้าหลวง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 3. วารสารเสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 5(2), 893–904.

รชตภรณ์ ขัยประภา และ สายฝน แสนใจพรม. (2566). แนวทางการบริหารจัดการความปลอดภัยในสถานศึกษา โรงเรียนสันทรายหลวง อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่ เขต 2. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ มจร วิทยาเขตแพร่, 9(1), 91–108.

รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ และ วีนัส ศรีศักดา. (2566). การพัฒนาองค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(9), 233–246.

ศตวรรษ ถวิลคํา และ ศิริรัตน์ ทองมี. (2566). การจัดการความปลอดภัยในโรงเรียน กลุ่มเครือข่ายที่ 42–43 สำนักงานเขตหนองจอก สังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการ การจัดการภาครัฐและเอกชน, 5(2), 209–222.

ศรนรินทร์ อิ่นคํา และ กล้าศักดิ์ จิตต์สงวน. (2568). แนวทางการพัฒนาการบริหารตามมาตรการความปลอดภัยในสถานศึกษาของโรงเรียนในสหวิทยาเขตสวนเทพรัตน์ทีปไท้เฉลิมพระเกียรติ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปทุมธานี. วารสารธรรมเพื่อชีวิต, 13(3), 844–852.

ศาศวัต ธนุนาจารย์. (2566). การบริหารความปลอดภัยในโรงเรียน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน ในเขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 9(3), 292–310.

ศิววุฒิ แพงสวัสดิ์. (2566). การบริหารจัดการระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(2), 511–522.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). คู่มือการดำเนินงานความปลอดภัยในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สุทธิพงค์ เที่ยงธรรม. (2566). ปัญหาการบริหารงานกิจการนักเรียน สถานศึกษาสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(2), 345–360.

สุนีย์ ประจันทร์จำนง และ ภูมิพิพัฒน์ รักพรมงคล. (2567). แนวทางพัฒนาการบริหารสถานศึกษาปลอดภัยในยุคดิจิทัลของสถานศึกษาในเขตชายแดนไทย–เมียนมา กลุ่มโรงเรียนพบพระ–วาเล่ย์–รวมไทย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2. วารสารวิจัยวิชาการ, 7(6), 265–280.

เสาวลักษณ์ ชาวป่า. (2568). การดําเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากระบี่. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 22(1), 19–31.

อลงกต สระนอก. (2568). การบริหารความปลอดภัยโดยใช้หลัก 3 ป. ในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครราชสีมา. วารสารศึกษาศาสตร์, 12(1), 223–233.

อัจฉริยะ เจริญไวยิ่ง และ อุไร สุทธิแย้ม. (2565). การศึกษาความคิดเห็นของครูที่มีต่อภาวะผู้นำร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนในกลุ่มสหวิทยาเขตศรีนครินทร์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 2. วารสารปัญญา, 29(1), 60–69.

AHA Centre. (2024, November 22). Thailand: Flooding and landslides in the southern region. AHA Centre. https://www.ahacentre.org/report/thailand-flooding-and-landslides-in-the-southern-region-20241122 adinet.ahacentre.org

Anyanwu, J. A., Obilor, P. U., & Chime, G. O. (2024). Effective administrative approaches for managing safety and security in public secondary schools in Enugu State. UNIZIK Journal of Educational Management and Policy, 6(5), 49–57.

Aydoğdu, S., & Bozkuş, K. (2023). School administrators’ concerns about student safety at school. GESJ: Education Science and Psychology, 67(2), 52–58.

Best, J. W., & Kahn, J. V. (1993). Research in education (7th ed.). Allyn and Bacon.

Deep South Watch. (2566). รายงานสถานการณ์ความไม่สงบจังหวัดชายแดนภาคใต้ ปี 2566. ปัตตานี: ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี.

Erçek, M. K., & Birel, F. K. (2021). Developing the school safety perception scale: The validity and reliability of study. Dinamika Ilmu, 21(1), 37–53.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.

Okaforcha, C. C., & Okeke, N. I. (2025). Towards effective safety management in secondary schools in Nigeria. Unizik Journal of Educational Research, Science and Vocational Studies, 1(1), 355–365.