โมเดลเชิงสาเหตุของกลยุทธ์ผู้ประกอบการชุมชนที่ส่งผลต่อความยั่งยืนของธุรกิจชุมชน ในจังหวัดนครศรีธรรมราช

วราพร  กาญจนคลอด; เตชิตา  สุทธิรักษ์; กุลวดี  จันทร์วิเชียร; พัทธนันท์  อธิตัง

doi:10.60027/iarj.2026.e295191

ผู้แต่ง

วราพร กาญจนคลอด มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช https://orcid.org/0009-0002-9966-9347
เตชิตา สุทธิรักษ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช https://orcid.org/0000-0002-5787-2868
กุลวดี จันทร์วิเชียร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช https://orcid.org/0009-0004-6256-9144
พัทธนันท์ อธิตัง มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช https://orcid.org/0009-0003-6644-0826

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e295191

คำสำคัญ:

โมเดลเชิงสาเหตุ, กลยุทธ์ผู้ประกอบการชุมชน, ความยั่งยืน, จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ธุรกิจชุมชนเป็นกลไกสำคัญของเศรษฐกิจฐานราก ช่วยสร้างรายได้ กระจายโอกาส และต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ. 2548 ทว่าเผชิญปัญหาความไม่ต่อเนื่องและขีดความสามารถเชิงนวัตกรรมต่ำ งานวิจัยนี้มุ่งวิเคราะห์โมเดลเชิงสาเหตุของกลยุทธ์ที่ส่งผลต่อความยั่งยืน

ระเบียบวิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากผู้ประกอบการชุมชน/วิสาหกิจชุมชน 300 คน ด้วยการสุ่มแบบเจาะจง วิเคราะห์โดยใช้ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การตรวจสอบโครงสร้างด้วย CFA และทดสอบความสัมพันธ์ด้วย SEM

ผลการวิจัย: ผู้ตอบมีความคิดเห็นต่อทุกมิติกลยุทธ์ในระดับ “มาก–มากที่สุด” โดยการหาตลาดใหม่ (Domain Redefinition) มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมา การปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ (Strategic Renewal) และการสร้างสินค้าใหม่อย่างยั่งยืน (Sustained Regeneration) ขณะที่การฟื้นฟูองค์กร และการสร้างโมเดลธุรกิจใหม่อยู่ในระดับมาก ความยั่งยืนของธุรกิจชุมชนเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด โมเดล SEM สอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ โดยตัวแปรที่มีอิทธิพลเชิงบวกต่อความยั่งยืนเรียงลำดับคือ การสร้างโมเดลธุรกิจใหม่ (β=0.54) การหาตลาดใหม่ (β=0.26) การสร้างสินค้าใหม่อย่างยั่งยืน (β=0.24) การฟื้นฟูองค์กร (β=0.20) และ การปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ (β=0.13) ผลการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง (SEM) พบว่า โมเดลเชิงสาเหตุของกลยุทธ์ผู้ประกอบการชุมชนที่ส่งผลต่อความยั่งยืนของธุรกิจชุมชนมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดี (χ²/df = 1.883, CFI = 0.954, TLI = 0.958, RMSEA = 0.046, SRMR = 0.041)

สรุปผล: ความยั่งยืนของธุรกิจชุมชนซึ่งประกอบด้วยมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมขับเคลื่อนด้วยการ ออกแบบโมเดลธุรกิจใหม่ ควบคู่การขยาย/นิยามตลาด และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง เพื่อเสริมภูมิคุ้มกันให้ธุรกิจชุมชนเติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการเกษตร. (2566). พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน พ.ศ. 2548 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์.

กระทรวงพาณิชย์. (2567). รายงานข้อมูลสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์จังหวัดนครศรีธรรมราช. https://www.opsmoac.go.th/nakhonsithammarat-dwl-files-471691791976

กฤชวัฒน์ จิตวโรภาสกูล. (2565). ผลกระทบจากการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนา 2019 ต่อธุรกิจร้านอาหารในเขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 7(2), 212–225. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JMSD/article/download/256311/174266

พรมิตร กุลกาลยืนยง. (2561). การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชนเพื่อสร้างความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 4(1), 1–11. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/rpu/article/download/125750/95215/

สนิทเดช จินตนา. (2562). ปัญหา ข้อจำกัด และแนวทางในการสร้างความเข้มแข็งให้กับวิสาหกิจชุมชนในประเทศไทย. วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย, 12(3), 179–194. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/polscilaw_journal/article/download/256808/170948/

Adenfelt, M., & Lagerström, K. (2005). Opportunities of being multinational: A study of organizational rejuvenation, relationships and knowledge. In P. Ghauri, A. Hadjikhani, & J. Johanson (Eds.), Managing opportunity development in business networks (pp. 164–179). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230379695_9

Castriotta, M., Tucci, C., & Vozzi, L. (2021). Disentangling the corporate entrepreneurship construct. Scientometrics, 126(6), 4997–5028. https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-020-03846-2

Dyllick, T., & Muff, K. (2016). Clarifying the meaning of sustainable business: Introducing a typology from business-as-usual to true business sustainability. Organization & Environment, 29(2), 156–174. https://doi.org/10.1177/1086026615575176

Elkington, J. (1997). Cannibals with forks: The triple bottom line of 21st century business. Capstone.

Foss, N. J., & Saebi, T. (2017). Fifteen years of research on business model innovation: How far have we come, and where should we go? Journal of Management, 43(1), 200–227. https://doi.org/10.1177/0149206316675927

Hitt, M. A., Ireland, R. D., Sirmon, D. G., & Trahms, C. A. (2011). Strategic entrepreneurship: Creating value for individuals, organizations, and society. Academy of Management Perspectives, 25(2), 57–75. https://doi.org/10.5465/amp.25.2.57

Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.

Kuratko, D. F. (2011). Corporate innovation & entrepreneurship. South-Western, Cengage Learning.

Kuratko, D. F., Hornsby, J. S., & Covin, J. G. (2011). Innovative corporate entrepreneurship strategies at the firm level: The impact of strategic entrepreneurship. Journal of Business Venturing, 26(5), 502–518. https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2010.05.001

Kuratko, D. F., Morris, M. H., & Schindehutte, M. (2015). Understanding the dynamics of entrepreneurship through frameworks. In Handbook of entrepreneurship research (pp. 327–350). Springer.

Madhavan, M. (2022). Impact of business model innovation on sustainable performance of SMEs. Sustainability, 14(15), 9673. https://doi.org/10.3390/su14159673

Miller, D. (2016). The genesis of configuration. Academy of Management Review, 41(4), 460–478. https://doi.org/10.5465/amr.2016.0007

Sakhdari, K. (2016). Corporate entrepreneurship: A review and future research agenda. Technology Innovation Management Review, 6(8), 5–18. https://timreview.ca/article/1007

Sulaiman, M. A. B. A., Rahman, M. S., & Hassan, N. H. (2025). Green product innovation as a mediator between green market orientation and sustainable performance of SMEs. Sustainability, 17(4), 1628. https://doi.org/10.3390/su17041628

Teece, D. J. (2018). Business models and dynamic capabilities. Long Range Planning, 51(1), 40–49. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2017.06.007

Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509–533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z

Zahra, S. A., & Covin, J. G. (2013). Business strategy, technology policy, and firm performance. Strategic Management Journal, 14(6), 451–478. https://doi.org/10.1002/smj.4250140605