ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษากับขวัญกำลังใจในการทำงานของครูในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร

อภินันท์  อ่อนใจ; กัลยมน อินทุสุต

doi:10.60027/iarj.2026.e294774

ผู้แต่ง

อภินันท์ อ่อนใจ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0002-1298-3588
กัลยมน อินทุสุต คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0003-4522-223X

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e294774

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์, ขวัญกำลังใจ, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: งานวิจัยนี้มีพื้นฐานมาจากกรอบกฎหมายและยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ร.บ. การศึกษาฯ และแผนการศึกษาฯ 20 ปี) ที่เน้นบทบาทสำคัญของผู้บริหารและครู ในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ปัญหาสำคัญคือ ผู้บริหารสถานศึกษาขาดภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนและ ปัญหาการโยกย้ายบ่อยครั้ง โดยเฉพาะในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร ซึ่งส่งผลกระทบต่อขวัญและกำลังใจในการทำงานของครู (เนื่องจากภาระงานสูงและขาดความต่อเนื่องทางนโยบาย) ดังนั้น การวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษา ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหาร และ ขวัญกำลังใจในการทำงานของครูสังกัดกรุงเทพมหานคร รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทั้งสอง เพื่อเสนอแนวทางพัฒนาการศึกษาอย่างยั่งยืน ดังนั้นการวิจัยจึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) เพื่อศึกษาภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนสังกัด กรุงเทพมหานคร 2) เพื่อศึกษาระดับความคิดเห็นด้านขวัญกำลังใจในการทำงานของครูในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร และ 3) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษา กับ ขวัญกำลังใจในการทำงานของครู ในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร

ระเบียบวิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ กลุ่มตัวอย่างการวิจัย ได้แก่ ครูที่ปฏิบัติการสอนในสถานศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร จำนวน 370 คน ทำการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามกลุ่มเขตการศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์หาความสัมพันธ์โดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน

ผลการวิจัย: พบว่า 1) ระดับภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร ตามทัศนะของข้าราชการครู สังกัดกรุงเทพมหานครพบว่า โดยรวมอยู่ในระดับมาก 2) ขวัญกำลังใจในการทำงานของครู สังกัดกรุงเทพมหานครพบว่า โดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมาก 3) ผลการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษา กับ ขวัญกำลังใจในการทำงานของครู พบว่า มีความสัมพันธ์ทางบวกอยู่ในระดับสูง (r = 0.792, p < .01)

สรุปผล: ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษา กับ ขวัญกำลังใจในการทำงานของครู พบว่า มีความสัมพันธ์ทางบวกอยู่ในระดับสูง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 การค้นพบนี้สอดคล้องกับหลักการบริหารที่เน้นว่า ผู้นำที่สามารถกำหนด วิสัยทัศน์ที่ชัดเจน สร้างแรงบันดาลใจ และ ส่งเสริมการมีส่วนร่วม จะช่วยสร้างความผูกพันและแรงจูงใจภายในให้กับครูได้ เพื่อเสริมสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมและความเชื่อมั่นในองค์กร ซึ่งจะนำไปสู่การยกระดับขวัญและกำลังใจในการทำงานของบุคลากรครู และส่งผลบวกต่อคุณภาพการศึกษาโดยรวมอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กฤตญกร กลำพบุตร, และคณะ. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์กับความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากำแพงเพชร. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางการศึกษา.

เกสร แก้วคง. (2567). แนวทางการส่งเสริมขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติงานของครูไม่มีวิทยฐานะในโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดพิษณุโลก. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

จารุวรรณ สุภาภรณ์. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติงานของบุคลากรโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 18. วารสารนโยบายและกิจการสาธารณะ, 1(1), 43–60.

จุฑาทิพย์ บุตรแสนคม. (2567). การศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสกลนคร เขต 3 [รายงานการวิจัย].

ทักษิณ มวลมนตรี. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารโรงเรียนและแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามุกดาหาร. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฎสกลนคร.

นันทภรณ์ คล้ายชัย. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษากับความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาอุทัยธานี–ชัยนาท (วิทยานิพนธ์).

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.

บุญช่วย อุปชา. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 5. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 11(2), 162–178.

ประภาพิมพ์ อุทัยรัตน์. (2563). ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา [รายงานการวิจัย].

รัตนา คนไว. (2565). ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามุกดาหาร (วิทยานิพนธ์ ค.ม.). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

สมชาย วัฒนกุล. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารกับแรงจูงใจในการทำงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2 (วิทยานิพนธ์). มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.

สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร. (2565). รายงานสถิติการศึกษา โรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร ปีการศึกษา 2567. สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร.

สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร. (2567). รายงานสถิติการศึกษา โรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร ประจำปีการศึกษา 2567. กรุงเทพมหานคร.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). รายงานการศึกษาไทยประจำปี 2560. กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 (ปรับปรุงปี 2562). กระทรวงศึกษาธิการ.

สุภาวัฒน์ แสงคำมี. (2561). ปัจจัยคุณลักษณะด้านการสื่อสารที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 3. มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม.

Bush, T. (2020). Educational leadership and management: Theory, policy, and practice. Routledge.

Chen, H.-H. (2021). Visionary leadership and teacher capacity development in Taiwanese secondary schools. Asian Journal of Education Research, 15(3), 45–57.

Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.

DuBrin, A. J. (1998). Leadership: Research findings, practice, and skills. Houghton Mifflin.

Herzberg, F. (1959). The motivation to work. Wiley.

Ingersoll, R. M. (2001). Teacher turnover and teacher shortages: An organizational analysis. American Educational Research Journal, 38(3), 499–534.

Madigan, D. J., & Kim, L. E. (2021). Towards an understanding of teacher attrition: A meta-analysis of burnout, job satisfaction, and teachers’ intentions to quit. Teaching and Teacher Education, 105, Article 103425. https://doi.org/10.1016/j.tate.2021.103425

Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.

Nanus, B. (1992). Visionary leadership: Creating a compelling sense of direction for your organization. Jossey-Bass.

Northouse: G. (2018). Leadership: Theory and practice (8th ed.). Sage Publications.

Northouse: G. (2021). Leadership: Theory and practice (9th ed.). Sage Publications.

Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2019). Organizational behavior (18th ed.). Pearson Education.

Venus, M. (2013). Visionary leadership and its impact on employee commitment. The Leadership Quarterly, 24(1), 15–29.

Wartenberg, M., & Souvignier, E. (2023). Teacher morale and instructional effectiveness: A systematic review. Teaching and Teacher Education, 124, 104073.

Yukl, G. (2013). Leadership in organizations (8th ed.). Pearson Education.