ปัญหากฎหมายสิทธิของผู้ถูกคำสั่งลงโทษปลดออกจากราชการตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476 ศึกษาเปรียบเทียบ พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e294689คำสำคัญ:
สิทธิของผู้ถูกลงโทษปลดออกจากราชการ, กฎหมายวินัยทหาร, กฎหมายวินัยตำรวจบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และความเป็นมาของผู้ถูกลงโทษปลดออกจากราชการทหาร 2) เพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบสิทธิของผู้ถูกคำสั่งลงโทษปลด ออกจากราชการตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476 กับพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 3) เพื่อเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิของผู้ถูกคำสั่งลงโทษปลดออกจากราชการตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476
ระเบียบวิธีการวิจัย: งานวิจัยนี้เป็น การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้ วิธีวิจัยเอกสาร (Documentary Research) เป็นหลัก ดำเนินการศึกษาจากแหล่งข้อมูลทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง เช่น หนังสือ บทความ วารสาร วิทยานิพนธ์ และรายงานการวิจัย เพื่อนำมาใช้วิเคราะห์และเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิของผู้ถูกคำสั่งลงโทษปลดออกจากราชการตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476 ที่เหมาะสมกับ หลักนิติธรรม หลักความเสมอภาค และหลักความได้สัดส่วน
ผลการวิจัย: จากการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายวินัยทหารกับกฎหมายวินัยตำรวจ พบว่า 1) กฎหมายวินัยทหารในปัจจุบันใช้บังคับมาเป็นระยะเวลานาน และมีข้อจำกัดหลายประการ ได้แก่ ด้านความชัดเจนของขั้นตอนการดำเนินการทางวินัย ด้านการเปิดโอกาสให้ผู้ถูกกล่าวหาได้ใช้สิทธิคุ้มครองตนเอง และด้านกลไกถ่วงดุลอำนาจของผู้บังคับบัญชา ทำให้ผู้ถูกคำสั่งลงโทษปลดออกจากราชการเกิดความเสี่ยงที่จะขาดความเสมอภาคและความได้สัดส่วนจากการลงโทษของผู้บังคับบัญชา 2) เมื่อพิจารณาเทียบเคียงกฎหมายวินัยตำรวจได้บัญญัติขั้นตอนการดำเนินการทางวินัย การอุทธรณ์และร้องทุกข์ และกลไกถ่วงดุลอำนาจของผู้บังคับบัญชา โดยมีคณะกรรมการที่เป็นกลาง ได้แก่ คณะกรรมการข้าราชการตำรวจ (ก.ตร.) และ คณะกรรมการพิทักษ์ระบบคุณธรรมข้าราชการตำรวจ (ก.พ.ค.ตร.) ทำหน้าที่พิจารณาวินิจฉัยเรื่องอุทธรณ์และร้องทุกข์เอาไว้ในกฎหมายวินัยตำรวจ ซึ่งมีความครบถ้วนและโปร่งใสมากกว่า 3) ข้อเสนอแนะแนวทางแก้ไขพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476 ควรเพิ่มเติม หมวดวินัยและการรักษาวินัย การกำหนดลักษณะความผิดอันเป็นมูลกล่าวหาว่ากระทำผิดวินัยอย่างร้ายแรง เช่น ความผิดการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ ขั้นตอนการดำเนินการทางวินัย แยกการดำเนินการทางวินัยทหารเป็นในเวลาปกติและในเวลาไม่ปกติออกจากกัน เพิ่มหมวดการร้องทุกข์และอุทธรณ์ ขั้นตอนการพิจารณาวินิจฉัยร้องทุกข์และอุทธรณ์ โดยให้มีคณะกรรมการที่เป็นกลางทำหน้าที่พิจารณาวินิจฉัย
สรุปผล: พระราชบัญญัติวินัยทหาร พุทธศักราช 2476 ล้าสมัย ประเด็นสำคัญ คือ ความไม่ชัดเจนของขั้นตอนการดำเนินการทางวินัย และการคุ้มครองสิทธิของผู้ถูกคำสั่งลงโทษปลดออกจากราชการ ปัญหาที่รุนแรงที่สุด คือ กฎหมายให้อำนาจผู้บังคับบัญชาโดยปราศจากการถ่วงดุลจากคณะกรรมการที่เป็นกลาง ข้อเสนอแนะ คือแยกการดำเนินการทางวินัยทหารในเวลาปกติและในเวลาไม่ปกติโดยใช้หลักการแยกต่างหากจากกัน เพิ่มหมวดวินัยและการรักษาวินัย การอุทธรณ์และร้องทุกข์ และกำหนดให้มีคณะกรรมการที่เป็นกลางทำหน้าที่พิจารณา เรื่องร้องทุกข์และอุทธรณ์ในกฎหมายวินัยทหาร
เอกสารอ้างอิง
กิตติธัช วุฒสมบูณ์. (2566). การลงทัณฑ์แก่ผู้กระทำความผิดวินัยทหาร [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].
เกรียงไกร เจริญธนาวัฒน์. (2562). คุณค่าของความเป็นมนุษย์ในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์. ใน รัฐธรรมนูญ 60: 60 ปี สมคิด เลิศไพฑูรย์ รวมบทความวิชาการ เนื่องในโอกาสครบรอบ 60 ปี ศาสตราจารย์ ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ (น. 46–56). โรงพิมพ์เดือนตุลา.
ณัฐฐ์วัฒน์ สุทธิโยธิน. (2557). ทฤษฎีการลงโทษ. สืบค้นเมื่อ 9 สิงหาคม 2568, จาก https://www.stou.ac.th/schools/slw/upload/41716_6.pdf
ธานินทร์ ทุนทุสวัสดิ์. (2546). ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับวินัยทหาร. กรมพระธรรมนูญ.
ธีรัชญ์ ตันอารีย์. (2561). ปัญหาทางกฎหมายที่เกี่ยวกับการอุทธรณ์คำสั่งการลงโทษทางวินัยทหารตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์].
บรรเจิด สิงคะเนติ. (2548). หลักกฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมฝ่ายปกครอง. วิญญูชน.
พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542. (2542, 9 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 116, ตอนที่ 9 ก, 1–40.
พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565. (2565). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 139 ตอนที่ 17 ก, หน้า 1–77.
พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565. (2565, 16 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 139, ตอนที่ 64 ก, 1–82.
พระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476. (2476). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 50, หน้า 533–546.
พระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476. (2476, 20 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 50, 473–485.
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539. (2539, 14 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 113, ตอนที่ 62 ก, 1–32.
พินิจพงษ์ จรรยาลิขิต. (2561). การปรับปรุงวินัยทหาร: ศึกษาประกอบอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการปฏิบัติหรือการลงโทษที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
พีรพิชญ์ วงศ์วัฒนศาสตร์. (2554). หลักความมั่นคงแน่นอนแห่งนิติฐานะ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
มานิตย์ จุมปา. (2554). คำอธิบายกฎหมายปกครอง เล่ม 3 ว่าด้วยการกระทำทางปกครองและการควบคุมการกระทำทางปกครอง ตอนที่ 1 (พิมพ์ซ้ำครั้งที่ 3). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก, หน้า 1–90.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 134, ตอนที่ 40 ก, 1–90.
วรพจน์ วิศรุตพิชญ์. (2540). สิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540. วิญญูชน.
สมยศ วงษ์ดี. (2558). การควบคุมความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครองในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, คณะนิติศาสตร์ปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์].
สมศักดิ์ ปวงฟู. (2568). ปัญหากฎหมายสิทธิของผู้ถูกคำสั่งลงโทษปลดออกจากราชการตามพระราชบัญญัติว่าด้วยวินัยทหาร พุทธศักราช 2476 ศึกษาเปรียบเทียบพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม].
Dicey, A. V. (1982). Introduction to the study of the law of the constitution (10th ed.). Macmillan.
Fuller, L. L. (1969). The morality of law (Rev. ed.). Yale University Press.
Mashaw, J. L. (2017). Due process in the administrative state. Yale University Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ






