ความปลอดภัยในสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสภาพแวดล้อมการเรียนรู้และพฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียนในสถานศึกษาระดับประถมศึกษา

สุจิตรา  โชคเจริญ; ทวีศิลป์ กุลนภาดล

doi:10.60027/iarj.2026.e293668

ผู้แต่ง

สุจิตรา โชคเจริญ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0003-6572-3955
ทวีศิลป์ กุลนภาดล มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ https://orcid.org/0009-0001-0249-2921

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e293668

คำสำคัญ:

ความปลอดภัยในสถานศึกษา, สภาพแวดล้อมการเรียนรู้, พฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาระดับความปลอดภัยในสถานศึกษา สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ และพฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียนในสถานศึกษาระดับประถมศึกษา 2) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความปลอดภัยในสถานศึกษากับสภาพแวดล้อมการเรียนรู้และพฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียนในสถานศึกษาระดับประถมศึกษา และ 3) เพื่อศึกษาผลของความปลอดภัยในสถานศึกษาที่มีต่อสภาพแวดล้อมการเรียนรู้และพฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียนระดับประถมศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ ครูในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 จำนวน 320 คน โดยกำหนดจากตารางสำเร็จรูปของ Krejcie และ Morgan (1970) เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ (Likert rating scales) ซึ่งมีค่าดัชนีความสอดคล้องตั้งแต่ 0.60 – 1.00 ค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามทั้งฉบับเท่ากับ .979 สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และสมการถดถอยพหุคูณแบบวิธีการคัดเลือกเข้า

ผลการวิจัย: 1) ระดับความปลอดภัยในสถานศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก ระดับสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และระดับพฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียน โดยรวมอยู่ในระดับมาก 2) ความปลอดภัยในสถานศึกษามีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงกับสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ (r = .824) และมีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงกับกับพฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียน (r= .769) และ 3) ความปลอดภัยในสถานศึกษาสามารถพยากรณ์สภาพแวดล้อมการเรียนรู้ ได้ร้อยละ 68.30 และสามารถพยากรณ์พฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียนในสถานศึกษา ได้ร้อยละ 60.90 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

สรุปผล: ความปลอดภัยในสถานศึกษาส่งผลต่อสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ ได้ร้อยละ 68.30 โดยด้านที่ส่งผลสูงสุด คือ ด้านอาคารสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวกในสถานศึกษา และความปลอดภัยในสถานศึกษาส่งผลต่อพฤติกรรมความปลอดภัยของนักเรียนในสถานศึกษา ได้ร้อยละ 60.90 โดยด้านที่ส่งผลสูงสุด คือ ด้านการปกป้องนักเรียนจากความรุนแรงและการล่วงละเมิดทุกรูปแบบในสถานศึกษา อย่างไรก็ตาม ด้านการลดความเสี่ยงและการฟื้นฟูหลังภัยพิบัติในสถานศึกษาไม่พบผลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

เอกสารอ้างอิง

กฤษนุ ก้อสละ. (2564). การบริหารจัดการสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ของโรงเรียนในศูนย์เครือข่ายพัฒนาคุณภาพการศึกษาวารี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 2 [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา]. University of Phayao Digital Collections. https://updc.up.ac.th/handle/123456789/475

ช่อจิต หรั่งศิริ, เพลินพิศ สุวรรณอำไพ, อรวรรณ แก้วบุญชู, พิมพ์พรรณ ศิลปสุวรรณ, และ แอนน์ จิระพงษ์สุวรรณ. (2560). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมความปลอดภัยในนักเรียนสายวิชาชีพ โรงเรียนจิตรลดา (สายวิชาชีพ). Journal of Public Health Nursing, 31(2), 59–72.

ไทยพีบีเอส. (2566, 10 พฤศจิกายน). พื้นห้องเรียนทรุดตัว เด็กนักเรียนตกลงไปเกือบ 30 คน. ไทยพีบีเอส. https://www.thaipbs.or.th/news/content/333707

ไทยพีบีเอส. (2567, 23 ธันวาคม). เก๋งพุ่งชนนร.-ตร.เสียชีวิตหน้าโรงเรียนบ้านดอนขวาง เจ็บ 10 คน. ไทยพีบีเอส. https://www.thaipbs.or.th/news/content/347513

บีบีซีนิวส์. (2567, 25 มิถุนายน). วิบากกรรมของเด็กไทย จากตู้กดน้ำไม่ปลอดภัย และน้ำประปาที่ดื่มไม่ได้จริง. บีบีซีนิวส์. https://www.bbc.com/thai/articles/cedd32w9dpdo

ประวีณา โภควณิช. (2559). แนวทางการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้สำหรับสถานศึกษาเรียนรวม ระดับประถมศึกษา จังหวัดปทุมธานี [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี]. Intellectual Repository at Rajamangala University of Technology Thanyaburi. http://www.repository.rmutt.ac.th/dspace/handle/123456789/3105

เปมิกา ไทยชัยภูมิ. (2562). การศึกษาบทบาทครูในการส่งเสริมพฤติกรรมความปลอดภัยของเด็กวัยอนุบาลในโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula Digital Collection. https://digital.car.chula.ac.th/cgi/viewcontent.cgi?article=3854&context=chulaetd

ผู้จัดการออนไลน์. (2567, 4 ตุลาคม). 5 นาทีชี้ตาย!! บทเรียน “ไฟไหม้รถบัส” ลุกลามเร็วเกินต้าน ต้องมี “แผนอพยพ”. MGR Online. https://mgronline.com/live/detail/9670000093326

มติชนออนไลน์. (2567, 26 กุมภาพันธ์). ศุภมาส สั่งทีม DSS ตรวจคุณภาพเครื่องเล่น ร.ร. กทม. หลังพบเจ็บจากสนามเด็กเล่น 3.4 หมื่นคน/ปี. มติชนออนไลน์. https://www.matichon.co.th/local/news_4443128

วรนุช อยู่เล่ห์. (2550). การศึกษาสภาพการดำเนินงานตามแผนรักษาความปลอดภัยของสถานศึกษาขนาดใหญ่ จังหวัดชัยนาท [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. Srinakharinwirot University Institutional Repository. http://thesis.swu.ac.th/swuthesis/Ed_Adm/Woranut_Y.pdf

ศุภร ธนะภาณุ. (2564). การจัดการความปลอดภัยในโรงเรียนอนุบาลเอกชน จังหวัดปทุมธานี. วารสารสหศาสตร์, 21(1), 62–74.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). คู่มือการดำเนินงานความปลอดภัยสถานศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. 2560–2579). พริกหวานกราฟฟิค.

สุชีรา ใจหวัง. (2561). ศึกษาการจัดการความปลอดภัยในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1. วารสารบริหารการศึกษา มศว, 15(28), 50–61.

อรพันธุ์ ประสิทธิรัตน์. (2545). สภาพแวดล้อมการเรียนรู้. สารานุกรมศึกษาศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (ฉบับที่ 25), 57–64.

เอมอัชฌา วัฒนบุรานนท์. (2557). สวัสดิศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 3). โอเดียนสโตร์.

Berrick, J. D., & Barth, R. P. (1992). Child sexual abuse prevention: Research review and recommendations. Social Work Research and Abstracts, 28(4), 6–15.

Florio, A. E. (1979). Safety education. McGraw-Hill.

Garvis, S., & Pendergast, D. (2020). Health and wellbeing in childhood (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108658874

Global Alliance for Disaster Risk Reduction & Resilience in the Education Sector. (2022). Comprehensive school safety framework 2022–2030. https://gadrrres.net/comprehensive-school-safety-framework/

Heinrich, H. W. (1959). Industrial accident prevention: A scientific approach (4th ed.). McGraw-Hill.

Himle, M. B., Miltenberger, R. G., Flessner, C., & Gatheridge, B. (2004). Teaching safety skills to children to prevent gun play. Journal of Applied Behavior Analysis, 37(1), 1–9.

Kellough, R. D., & Jarolimek, J. D. (2007). Teaching and learning K–8: A guide to methods and resources (9th ed.). Pearson.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.

Lee, J. N., Jung, M. A., & Park, J. W. (2006). Effects of school safety education on safety behavior among elementary school students. Journal of Korean Academy of Child Health Nursing, 12(4), 506–513.

Miltenberger, R. G. (2008). Teaching safety skills to children: Prevention of firearm injury as an exemplar of best practice in assessment, training, and generalization of safety skills. Behavior Analysis in Practice, 1(1), 30–36.

Moore, R., Croft, M., & Heisdorf, S. (2020). What do students say about school safety? ACT Research & ACT’s Center for Equity in Learning.

National Disaster Management Authority. (2016). National disaster management guidelines – School safety policy. National Disaster Management Authority, Government of India. https://ndma.gov.in/sites/default/files/PDF/Guidelines/School-Safety-Policy.pdf

Rusticus, S. A., Pashootan, T., & Mah, A. (2023). What are the key elements of a positive learning environment? Perspectives from students and faculty. Learning Environments Research, 26(1), 161–175.

Smith, I. M. (2002). The effects of school safety on the learning environment of a middle school. ERIC. https://eric.ed.gov/?id=ED471557

UNICEF in West Bengal. (2018). Manual on comprehensive school safety and security programme. https://www.unicef.org/india/media/2806/file/School-Safety-Security-Manual-WestBengal.pdf

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2017). School safety manual: Tools for teachers. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000261350

Waldman, C. (2016). Four elements for creating a positive learning environment. All4Ed. https://all4ed.org/four-elements-for-creating-a-positive-learning-environment