การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการขยะมูลฝอยในเขตพญาไท กรุงเทพมหานคร

บุณฑรีย์   มีเพิ่มพูนศรี; ไททัศน์ มาลา; ภิศักดิ์  กัลยาณมิตร

doi:10.60027/iarj.2026.e293610

ผู้แต่ง

บุณฑรีย์ มีเพิ่มพูนศรี มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จังหวัดปทุมธานี https://orcid.org/0009-0001-1847-9908
ไททัศน์ มาลา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จังหวัดปทุมธานี https://orcid.org/0009-0004-7855-123X
ภิศักดิ์ กัลยาณมิตร มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จังหวัดปทุมธานี https://orcid.org/0009-0001-7438-0347

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e293610

คำสำคัญ:

การมีส่วนร่วมของประชาชน, การจัดการขยะมูลฝอย, เขตพญาไท

บทคัดย่อ

ภูมิหลังวัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการขยะมูลฝอยในเขตพญาไท กรุงเทพมหานคร และ 2) เพื่อเปรียบเทียบ เพศ อายุ อาชีพ และรายได้เฉลี่ยต่อเดือน และระยะเวลาอาศัยอยู่ในพื้นที่ กับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการขยะมูลฝอยในเขตพญาไท กรุงเทพมหานคร

ระเบียบวิธีการวิจัย: รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิง ปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป ในเขตพญาไท กรุงเทพมหานคร จำนวน 400 คน และ สุ่มแบบง่าย โดยใช้เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้การวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว ขนาดกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยใช้สูตรยามาเน่ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถามเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชในการจัดการขยะมูลฝอยในเขตพญาไท กรุงเทพมหานคร ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ เครื่องมือ มีความเชื่อมั่นเท่ากับ .96

ผลการวิจัย: 1. ประชาชนในเขตพญาไท กรุงเทพมหานคร มีระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะมูลฝอยในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.21) โดยการมีส่วนร่วมในการประเมินผล มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ( ค่าเฉลี่ย= 4.58) รองลงมา คือ การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การมีส่วนร่วมในการปฏิบัติ และการมีส่วนร่วมในการร่วมรับผลประโยชน์ ตามลำดับ 2) การเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการขยะมูลฝอยในเขตพญาไท กรุงเทพมหานคร จำแนกตาม เพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ รายได้ต่อเดือน และระยะเวลาอาศัยอยู่ในพื้นที่ ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยส่วนบุคคลได้แก่ เพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ และระยะเวลาอาศัยในพื้นที่ที่ต่างกัน มีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการขยะมูลฝอยในเขตพญาไท กรุงเทพมหานครไม่แตกต่างกัน ซึ่งปฏิเสธสมมติฐานการวิจัย ส่วนรายได้เฉลี่ยต่อเดือน พบความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งพบว่ารายได้ต่ำกว่า 15,000 บาท แตกต่างจากรายได้ 30,000 – 35,001 และ รายได้ 15, 001– 20,000 บาท แตกต่างจาก รายได้ 30,000 – 35,001 บาท ต่อระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะมูลฝอย ซึ่งยอมรับสมมติฐานการวิจัย

เอกสารอ้างอิง

Ansori, R., Priyakorn, P., & Piyasakunkit, A. (2024). Public participation in municipal solid waste management using the 3R principle in Phaya Thai District, Bangkok. Mahachula Kachasarn Journal, 15(2), 51–66.

Arpornpong, T. (2017). Factors influencing public waste management in Nang Rong Municipality, Buriram Province (Master’s thesis). Suranaree University of Technology.

Boonma, T. (2021). The role of communities in source-level waste management in Khlong Toei District (Master’s thesis). Chulalongkorn University.

Buayai, D., & Wasiwirasi, W. (2023). Public participation in solid waste management, Semed Subdistrict Administrative Organization, Mueang Buriram District, Buriram Province. Journal of Health Science and Community Health, 6(2), 1–12.

Cohen, J. M., & Uphoff, N. (1981). Participation’s place in rural development: Seeking clarity through specificity. World Development, 8(3), 213–235. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=3807480

Department of Environmental Quality Promotion. (2024). Environmental management plan 2024. https://www.pcd.go.th/

Department of Pollution Control. (2019). Annual report 2022. https://www.pcd.go.th/

Department of Pollution Control. (2024). Waste volume statistics. https://webportal.bangkok.go.th/

Department of Provincial Administration. (2023). Annual report 2023. https://multi.dopa.go.th/

Gibson, J. H. (1990). Organizations: Behavior, structure, and processes (pp. 45–67). Business Publications.

Kanaphoom, S. (2018). Success of community enterprises in the four provinces of the Mekong River basin (Doctoral dissertation). Valaya Alongkorn Rajabhat University under the Royal Patronage.

Komba, T. (2022). Environmental effectiveness and community participation in sustainable solid waste management practices in Freetown City, Sierra Leone. American Journal of Environmental Protection, 11(4), 82–96.

Krimkeaw, S. (2018). Definition of solid waste. https://kb.pus.ac.th/

Mettakarunchit, M. (2020). Participatory educational management: People, local administrative organizations, and the government (2nd ed.). Bangkok Bookpoint.

Muhaamadalee, Y., Niyomyat, S., Kalyanamitra, K., & Siripornwut, N. (2023). Effectiveness of municipal solid waste management based on the 3R principle in the South Krungthon area, Bangkok. MCU Hariphunchai Review Journal, 7(1), 44–57.

Noicharoen, P. (2022). Factors of participation in waste management affecting the waste management of people in the Khai Bok Wan Subdistrict Administrative Organization, Mueang District, Nong Khai Province. Mahachulalongkornrajavidyalaya Journal, 9(11), 268–277.

Ouma, S., & Okot, C. (2024). Factors influencing willingness to pay for improved solid waste collection services among households in urban cities in Uganda: Empirical evidence from Lira City. BMC Public Health, 24, Article 19568. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19568-6

Phayathai District Office. (2024). Annual operational plan B.E. 2567. https://webportal.bangkok.go.th/

Rattanalednusorn, S. (2018). Principles of sustainable environmental management. Bangkok: Technology Promotion Association Thailand–Japan.

Rousta, K., Zisen, L., & Hellwig, C. (2020). Household waste sorting participation in developing countries: A meta-analysis. Recycling, 5(1), 6. https://doi.org/10.3390/recycling5010006

Sombhorn, T. (2019). Public participation in solid waste management: A case study of Prachuap Khiri Khan Municipality, Mueang District, Prachuap Khiri Khan Province (Unpublished master’s thesis). Thammasat University.

Somsri, P. (2019). Participation behavior in community waste management in Bang Sue District (Master’s thesis). Ramkhamhaeng University.

Suchato, S. S., & Wanpichit, S. (2020). Community participation in waste management of Ban Bahoy, Bahoy Subdistrict, Saba Yoi District, Songkhla Province. Nakhon Si Thammarat Rajabhat University Journal. http://journal.nmc.ac.th/

William, E. (1976). Electoral participation in a low stimulus election (pp. 68–72). Rural Development.

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (pp. 46–60). Harper & Row.

Yookeat, C., Srison, W., & Phaksuwan, S. (2021). Community participation in sustainable management: A case study of the waste management model of Happyland New Fresh Market Community, Bueng Kum District, Bangkok. Interdisciplinary Journal of Humanities and Social Sciences, 4(2), 713–726.