การประยุกต์การละเล่นพื้นบ้านที่มีผลต่อสมรรถภาพทางกายและคุณภาพของหลอดเลือดของผู้สูงอายุในเขตพื้นที่อีสานใต้

อรวรรณ์ ทองดีเจริญ; หาญปกรณ์   หลอดเงิน; อภิชัย  ธรรมนิยม

doi:10.60027/iarj.2026.e292825

ผู้แต่ง

อรวรรณ์ ทองดีเจริญ มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตศรีสะเกษ https://orcid.org/0009-0002-6598-4250
หาญปกรณ์ หลอดเงิน มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตศรีสะเกษ https://orcid.org/0009-0002-6078-9632
อภิชัย ธรรมนิยม มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ วิทยาเขตศรีสะเกษ https://orcid.org/0000-0001-8562-1401

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e292825

คำสำคัญ:

โปรแกรมการฝึกการประยุกต์การละเล่นพื้นบ้าน, สมรรถภาพทางกาย, คุณภาพของหลอดเลือด

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในภาคตะวันออก เฉียงเหนือตอนล่าง ซึ่งมีผู้สูงอายุจำนวนมากที่เผชิญกับปัญหาสุขภาพจากการเสื่อมถอยของสมรรถภาพทางกายและความเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของโปรแกรมฝึกสมรรถภาพทางกายโดยประยุกต์ใช้การละเล่นพื้นบ้านของภาคอีสานใต้ เพื่อส่งเสริมสมรรถภาพทางกายและคุณภาพของหลอดเลือดในผู้สูงอายุ

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยเป็นแบบกึ่งทดลอง แบบสองกลุ่มวัดผลซ้ำ กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุอายุ 60–69 ปี จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและควบคุมอย่างละ 30 คน กลุ่มทดลองเข้าร่วมโปรแกรมฝึก 8 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละ 60 นาที ซึ่งประกอบด้วยกิจกรรมการละเล่นพื้นบ้าน ได้แก่ ฟ้อนกลองตุ้ม กันตรึม และการรำไม้พลอง โดยออกแบบตามหลัก FITT และกิจกรรมการออกกำลังกายที่หลากหลาย ทำการประเมินก่อน หลังทดลอง 4 สัปดาห์ และ 8 สัปดาห์ ด้วยแบบทดสอบสมรรถภาพทางกายและแบบทดสอบคุณภาพของหลอดเลือด

ผลการวิจัย: ผลการทดลองพบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนสมรรถภาพทางกายทุกด้านสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้แก่ ความแข็งแรงกล้ามเนื้อแขน (t = 6.99, p < .001) ความแข็งแรงของขา (t = 8.04, p < .001) ความคล่องตัวและการทรงตัว (t = 4.15, p < .001) ความยืดหยุ่น (t = 6.93, p < .001) และความทนทานของระบบหัวใจและปอด (t = 5.56, p < .001) ในขณะที่คุณภาพของหลอดเลือดไม่แตกต่าง ส่วนผลการวิเคราะห์ความแปรปรวนระหว่างก่อน และหลังการทดลองพบว่าสมรรถภาพทางกายทุกด้านเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในขณะที่คุณภาพของหลอดเลือดไม่แตกต่าง

สรุปผล: การประยุกต์ใช้การละเล่นพื้นบ้านสามารถส่งเสริมสมรรถภาพทางกายของผู้สูงอายุได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกองค์ประกอบ โดยกลุ่มทดลองมีพัฒนาการที่เหนือกว่ากลุ่มควบคุมอย่างชัดเจนในด้านความแข็งแรงกล้ามเนื้อแขนและขา ความยืดหยุ่น ความคล่องตัวและการทรงตัว รวมถึงความอดทนของระบบหัวใจและปอด สำหรับคุณภาพของหลอดเลือด แม้จะไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่พบแนวโน้มการปรับตัวในทิศทางที่ดีขึ้น ซึ่งบ่งชี้ถึงศักยภาพในการส่งผลเชิงบวกต่อระบบหลอดเลือดในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

Arunjit, S., & Rueangphut, P. (2020). Exercise for the elderly. Journal of the Medical Association of Thailand, 22, 96–105.

Bai, X., Soh, K., Dev Omar Dev, R., Talib, O., Xiao, W., Soh, K. L., Ong, S. L., Zhao, C., Galeru, O., & Casaru, C. (2022). Aerobic exercise combination intervention to improve physical performance among the elderly: A systematic review. Frontiers in Physiology, 12, 798068. https://doi.org/10.3389/fphys.2021.798068

Bearne, L. M., Tew, G. A., & Coughlan, D. (2023). Structured walking exercise and vascular outcomes in older adults with PAD. Vascular Medicine, 28(1), 55–62. https://doi.org/10.1177/1358863X221128379

Casey, S., Lanting, S., Oldmeadow, C., & Chuter, V. (2019). The reliability of the ankle–brachial index: A systematic review. Journal of Foot and Ankle Research, 12(1), 39. https://doi.org/10.1186/s13047-019-0340-1

Chen, L., Wang, S., & Xu, J. C. (2018). Survey on physical fitness and cardiovascular function of the city elderly in different regular physical activities in China. The Journal of Nutrition, Health & Aging, 22(9), 1107–1111. https://doi.org/10.1007/s12603-018-1095-9

Clegg, A., Young, J., Iliffe, S., Rikkert, M. O., & Rockwood, K. (2013). Frailty in elderly people. The Lancet, 381(9868), 752–762. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(12)62167-9

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.

Cunha, G. R., Ricci-Vitor, A. L., Freitas, M. P. A., da Silva, R. A., & da Costa, B. V. L. (2023). Reliability and minimal detectable change of the timed up and go test in older adults: A systematic review. Archives of Gerontology and Geriatrics, 111, 104959. https://doi.org/10.1016/j.archger.2023.104959

Department of Provincial Administration. (2020). Population statistics based on civil registration, 2020. Ministry of Interior.

Dewi, L. A., Handayani, S., & Kusumawati, I. (2024). Foot exercise intervention improves ankle–brachial index in type 2 diabetes mellitus patients: A randomized controlled study. Journal of Endocrinology and Metabolism Research, 15(1), 20–28.

Duangsawang, N., Sota, C., Theeranut, A., Rattanasang, P., Thongkrajai, E., & Sriraksa, A. (2020). The effectiveness of local dance training of the Northeastern Thailand (Champa Sri) to increase glomerular filtration rate (GFR) in elderly women in Mahasarakham Province, Thailand. Indian Journal of Public Health Research & Development, 11(3), 836–841.

Gidgup, M. J. R., Kickett, M., Hill, K., Francis-Coad, J., Weselman, T., Coombes, J., Ivers, R., Bowser, N., Palacios, V., & Hill, A. (2022). Connecting and reconnecting to a community, with a sense of belonging – Exploring Aboriginal Elders’ perspectives of engaging in a physical activity program. Health Promotion Journal of Australia, 33(1), 138–149. https://doi.org/10.1002/hpja.476

Guthold, R., Stevens, G., Riley, L., & Bull, F. (2019). Global trends in insufficient physical activity among adolescents: A pooled analysis of 298 population-based surveys with 1.6 million participants. The Lancet Child & Adolescent Health, 3(1), 23–35. https://doi.org/10.1016/S2352-4642(18)30323-2

Hayati, M., Furtado, G. E., Nazarali, P., Sardroodian, M., & Mafi, S. (2025). Cross-sectional assessment of the Tinetti performance-oriented mobility tool for screening physical frailty syndrome in older adults. BMC Geriatrics, 25, 5858. https://doi.org/10.1186/s12877-025-05858-0

Hidayat, R., Widyastuti, S., & Chasanah, R. (2021). Association between ankle–brachial index and physical activity in older adults. Journal of Physical Activity and Health Sciences, 9(1), 22–29.

Ing, J. B. M., Singh, D. K., Tan, M., Bujang, M. A., Tiong, I. K., Whitney, J., & Kumar, S. (2023). Group‐based exercise interventions for community‐dwelling older people in Southeast Asia: A systematic review. Australasian Journal on Ageing, 42, 624–637. https://doi.org/10.1111/ajag.13184

Kadariya, S., Gautam, R., & Aro, A. (2019). Physical activity, mental health, and wellbeing among older adults in South and Southeast Asia: A scoping review. BioMed Research International, 2019, Article 6752182. https://doi.org/10.1155/2019/6752182

Kim, H. J., Lee, S. Y., & Yoon, J. H. (2022). Effects of traditional Korean dance on vascular health in the elderly. Journal of Aging and Physical Activity, 30(2), 234–242. https://doi.org/10.1123/japa.2020-0542

Krasulina, E. A., Makarova, N. V., & Anisimova, M. I. (2024). Peripheral microcirculation changes precede ankle–brachial index variation in elderly with diabetes. Clinical Physiology and Functional Imaging, 44(2), 151–158. https://doi.org/10.1111/cpf.12790

Liu, D., Zhao, H., Wang, W., Chen, Y., & Yu, D. (2023). Effects of multicomponent exercise on physical performance and fall prevention in older adults: A meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3), 2121. https://doi.org/10.3390/ijerph20032121

Liu, J., Kowal, I., Yang, Y., Zhu, Y., Chen, S., Perez, A., Rao, H., & Chinese Older Adult Qigong Exercise Group. (2023). Culturally tailored group Qigong exercise in older Chinese immigrants: A feasibility study. Geriatric Nursing, 51, 245–252. https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2023.01.013

National Statistical Office. (2023). Annual report 2023. Bangkok, Thailand: Ministry of Digital Economy and Society.

Noopud, P., Suputtitada, A., Khongprasert, S., & Kanungsukkasem, V. (2019). Effects of Thai traditional dance on balance performance in daily life among older women. Aging Clinical and Experimental Research, 31(7), 961–967. https://doi.org/10.1007/s40520-018-1040-8

Nutley, A. (2024). The role of rural aesthetics and cultural practices in promoting active ageing in Northern Thai community. KAMC Official Conference Proceedings.

Outayanik, B., Carvalho, J., Seabra, A., Rosenberg, E., Krabuanrat, C., Chalermputipong, S., & Sangwipark, P. (2017). Effects of a physical activity intervention program on nutritional status and health-related physical fitness in Thai older adults: Pilot study. Asian Journal of Sports Medicine, 8(3), e64245. https://doi.org/10.5812/asjsm.64245

Pepera, G., Bredin, S. S. D., Chilibeck, P. D., Warburton, D. E. R., & Gledhill, N. (2023). The reliability and validity of the chair sit-and-reach test in older adults. Archives of Gerontology and Geriatrics, 111, 104957. https://doi.org/10.1016/j.archger.2023.104957

Piri, E., & Jafarnezhadgero, A. A. (2025). Comparison of the ground reaction force frequency spectrum during walking with and without anti-pronation insoles in individuals with pronated feet. Journal of Sport Biomechanics, 11(1), 6–2025. https://doi.org/10.1080/14763141.2025.1234567

Pratiwi, A. P., Wahyuni, T. D., & Hardiansyah, H. (2025). The effect of foot exercise in diabetic patients with peripheral artery disease: Ankle–brachial index perspective. Indonesian Journal of Clinical Research, 12(1), 45–52.

Rahayu, E. M., Adi, N. P., & Khoe, L. (2021). Strengthening community program toward healthy ageing: What are the potential interventions? AMNT, 4(1), 6–9.

Rismayanthi, C., Zein, M. I., Mulyawan, R., Nurfadhila, R., Prasetyawan, R. R., & Antoni, M. S. (2022). The effect of low impact aerobic exercise on increasing physical fitness for the elderly. Jurnal Keolahragaan, 10(1), 61–69. https://doi.org/10.21831/jk.v10i1.48165

Sunarti, S., Kurniawati, V. M., Zakiya, F. A., Pramesta, M. S., Sulistyaningsih, R., Lestari, H., Amalia, I., & Marintan, S. (2024). The first experience and benefits of the 12-week VIVIFRAIL exercise and its workout music selection for elder adults in the community of Ardirejo. Jurnal Kedokteran Brawijaya, 33(1), 38–46.

Tanaka, H., Zempo-Miyaki, A., Maeda, S., & Nose, H. (2023). American College of Sports Medicine update: Exercise recommendations for older adults. Journal of Aging and Physical Activity, 31(2), 179–186. https://doi.org/10.1123/japa.2022-0143

Tiraphat, S., Kasemsup, V., Buntup, D., Munisamy, M., Nguyen, T. H., & Myint, A. H. (2021). Active aging in ASEAN countries: Influences from age-friendly environments, lifestyles, and socio-demographic factors. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(16), 8290. https://doi.org/10.3390/ijerph18168290

Wang, W., Chen, Y., & Zhang, X. (2023). Effect of a combined exercise intervention on ankle–brachial index and vascular stiffness in older adults. Journal of Geriatric Cardiology, 20(2), 105–112. https://doi.org/10.11909/j.issn.1671-5411.2023.02.002