การวิเคราะห์โครงสร้างคำเรียกชื่ออาหารจีนและวัฒนธรรมการบริโภคของชาวไทยเชื้อสายจีนแคะในชุมชนบ้านห้วยกระบอก อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

อรพรรณ   สุวภาพ; กฤษดา  กฤตเมธากุล

doi:10.60027/iarj.2026.e292549

ผู้แต่ง

อรพรรณ สุวภาพ มหาวิทยาลัยราชภัฎหมู่บ้านจอมบึง https://orcid.org/0009-0000-2552-4095
กฤษดา กฤตเมธากุล มหาวิทยาลัยราชภัฎหมู่บ้านจอมบึง https://orcid.org/0009-0000-0278-9111

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e292549

คำสำคัญ:

คำเรียกชื่ออาหารจีน, ชาวไทยเชื้อสายจีนแคะชุมชนบ้านห้วยกระบอก, อำเภอบ้านโป่ง

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โครงสร้างองค์ประกอบทางความหมายของคำเรียกชื่ออาหารจีนและวัฒนธรรมการบริโภคของชาวไทยเชื้อสายจีนแคะ ในชุมชนบ้านห้วยกระบอก อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ผู้วิจัยเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง โดยกำหนดผู้ให้สัมภาษณ์เป็นชาวไทยเชื้อสายจีนแคะที่เกิดและมีภูมิลำเนาในชุมชนบ้านห้วยกระบอก อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี อายุ 40 ปีขึ้นไป จำนวน 3 คน เก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์และแบบสำรวจ

ระเบียบวิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ผู้วิจัยรวบรวมคำเรียกชื่ออาหารภาษาจีน โดยเก็บข้อมูลจากป้ายร้านอาหารจำนวน 3 ร้าน ภายในท้องถิ่นชุมชนบ้านห้วยกระบอก อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี รวบรวมได้ 74 รายการ

ผลการวิจัย: จากการวิเคราะห์โครงสร้างคำเรียกชื่ออาหารจีนพบว่า (1) โครงสร้างการสร้างคำเรียกชื่ออาหารภาษาจีนตามหลักไวยากรณ์ ชื่ออาหารจีนส่วนใหญ่เป็น คำประสม (合成词) โดยมีรูปแบบประธาน+ภาคแสดง มากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 41.89 เมื่อแบ่งตามประเภทอาหาร พบว่า มีโครงสร้างคำเรียกชื่ออาหารมากที่สุด 11 โครงสร้าง (2) องค์ประกอบทางความหมาย พิจารณาโครงสร้างทางอรรถศาสตร์ จำแนกได้ 3 มิติ คือ 1) มิติอาหาร อาหารคาวชาวไทยเชื้อสายจีนแคะ มักใช้เนื้อหมูและเครื่องในมาประกอบอาหาร อาหารหวานนิยมใช้แป้งชนิดต่างๆมาทำ 2) มิติวิธีการประกอบอาหาร ชาวไทยเชื้อสายจีนแคะ นิยมบริโภคอาหารสุกมากกว่าอาหารดิบ และ 3) มิติวัตถุดิบ ชาวไทยเชื้อสายจีนแคะนิยมบริโภคเนื้อสัตว์มากกว่าพืช และ(3) วัฒนธรรมการบริโภคสะท้อนความเชื่อเรื่องความเป็นมงคลผ่านชื่ออาหาร ดังนี้ 1) ความเป็นมงคลจากชื่ออาหาร 2) ความเป็นมงคลจากลักษณะของอาหาร และ 3) ความเป็นมงคลจากประเพณีนิยม

สรุปผล: โครงสร้างการสร้างคำเรียกชื่ออาหารภาษาจีนตามหลักไวยากรณ์ ชื่ออาหารจีนส่วนใหญ่เป็น คำประสม อีกทั้งพบว่า โครงสร้างคำเรียกชื่ออาหาร จะแบ่งตามกลุ่มประเภทอาหาร จากโครงสร้างทางอรรถศาสตร์ ทราบว่าชาวไทยเชื้อสายจีนแคะ ในชุมชนบ้านห้วยกระบอก นิยมรับประทานเนื้อสัตว์มากกว่าพืช นิยมบริโภคหมูและเครื่องในหมู บริโภคอาหารสุกมากกว่าอาหารดิบ และชื่ออาหารของชาวจีนแคะ ในชุมชนบ้านห้วยกระบอกสะท้อนความเชื่อเรื่องความเป็นมงคล เลี่ยงคำพ้องเสียงที่ไม่รื่นหู

เอกสารอ้างอิง

โกสินทร์ ปัญญาอธิสิน. (2552). การศึกษาคำเรียกการทำอาหารในภาษาไทยถิ่นเหนือตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

ชนกพร อังศุวิริยะ. (2555). การศึกษาชื่ออาหารในอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลาตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. (รายงานวิจัย). สงขลา: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

ชนกพร อังศุวิริยะ. (2557). การวิเคราะห์โครงสร้างคำเรียกชื่ออาหารภาษาไทยท้องถิ่นภาคใต้ของกลุ่มชาติพันธุ์ในอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 6(1), 17–30.

ธีระ รุ่งธีระ. (2562). โครงสร้างทางอรรถศาสตร์และไวยากรณ์ของชื่ออาหารไทยที่แปลเป็นภาษาฝรั่งเศส. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 41(2), 225–245.

นลินภัสร์ เมฆเกรียงไกร, & มิ่งมิตร ศรีประสิทธิ์. (2564). คำเรียกการทำอาหารในภาษาไทยถิ่นกลาง: การศึกษาตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 4(2), 51–66.

นันทนา วงษ์ไทย. (2559). การศึกษาชื่อน้ำพริกใน 4 ภาค: ภาพสะท้อนความเป็นอยู่และวัฒนธรรมไทย. วารสารศรีนครินทรวิโรฒวิจัยและพัฒนา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(16), 88–100.

นารีรัตน์ วัฒนเวฬุ. (2567). การศึกษาคำเรียกชื่ออาหารภาษาจีนของชาวไทยเชื้อสายจีนแคะในอำเภอเบตง จังหวัดยะลาตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. วารสารมังรายสาร วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 12(1), 43–60.

นูรอา สะมะแอ, & นันทนา วงษ์ไทย. (2560). การศึกษาคำเรียกการทำอาหารหวานในภาษามลายูปาตานีเชิงอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่, 9(2), 140–164.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. สำนักพิมพ์ราชบัณฑิตยสถาน.

วนิดา เจริญศุข. (2532). นามสกุลของคนไทยเชื้อสายจีน: การวิเคราะห์ทางอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/23307

ศศิธร สินถาวรกุล. (2547). วิถีการกินและความเชื่อของคนไทยที่สะท้อนจากชื่ออาหารไทยที่ใช้ในเทศกาลงานพิธีแบบดั้งเดิม. [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย].

อมรา ประสิทธิ์รัฐสินธุ์, กันฑิมา รักวงษ์วาน, มนสิการ เฮงสุวรรณ, & สิริวิมล ศุกรศร. (2555). บุคคลสำคัญและความคิดหลักในอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์: การเข้าถึงวัฒนธรรมโดยผ่านภาษา (พิมพ์ครั้งที่ 1). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Chen, J. B. (2001). A Study on the Naming of Chinese Dishes. Cuisine Journal of Yangzhou University, 18(3), 13–17.

William Skinner, G.W. (2025). Chinese Society in Thailand: An Analytical History (4th ed.). Matichon.