แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร

ธนชน  กุดหอม; ชยากานต์  เรืองสุวรรณ; กฤษกนก  ดวงชาทม

doi:10.60027/iarj.2026.e292448

ผู้แต่ง

ธนชน กุดหอม มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0009-5557-358X
ชยากานต์ เรืองสุวรรณ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0000-0002-5265-401X
กฤษกนก ดวงชาทม มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0007-3540-0783

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e292448

คำสำคัญ:

แนวทางการพัฒนา, ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: คำว่า “นวัตกรรม” เป็นกระบวนการที่เกิดจากการใช้ความรู้ ซึ่งนวัตกรรมจัดเป็นเครื่องมือสำคัญทำให้ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษามีอิทธิพลต่อครูและบุคลากรทางการศึกษา การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) องค์ประกอบและตัวชี้วัดของภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา2) สภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร และ 3) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร

ระเบียบวิธีการวิจัย: รูปแบบการวิจัยใช้กระบวนการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed Methods) โดยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย จำนวน 351 คน ทำการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ (Stratified Sampling) เครื่องมือที่ใช้สำหรับการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม แบบประเมิน และการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์เนื้อหา และค่าดัชนีจัดเรียงลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น

ผลการวิจัย: พบว่า 1) มี 5 องค์ประกอบ รวม 23 ตัวชี้วัด 2) มีสภาพปัจจุบัน โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง มีสภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ดัชนีจัดเรียงลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น อยู่ระหว่าง 0.31 - 0.68 และ 3) แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร มี 5 ส่วน มีผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางการพัฒนา โดยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด (\bar{x} = 4.92, S.D. = 0.07)

สรุปผลและอภิปรายผล: ความเหมาะสมขององค์ประกอบและตัวชี้วัด พบว่า อยู่ในระดับมากที่สุด (\bar{x} = 4.64, S.D. = 0.06) เนื่องด้วยการพัฒนาต้องได้รับความร่วมมือร่วมใจของบุคลากรในสถานศึกษา ส่วนสภาพปัจจุบัน โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (\bar{x} = 3.40, S.D. = 0.33) ผู้นำต้องมีวิสัยทัศน์และเป้าหมายในการพัฒนาองค์กรอย่างชัดเจน ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (\bar{x} = 4.84, S.D. = 0.04) ผู้บริหารสถานศึกษา สามารถปลุกพลังให้ครูและบุคลากรกล้าที่จะเปลี่ยนแปลง และแนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม โดยมี 5 ส่วนที่มีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (\bar{x} = 4.92, S.D. = 0.07) ซึ่งสามารถนำแนวทางการพัฒนานี้ไปประยุกต์และนำไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมต่อยอดสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ บนพื้นฐานการเปลี่ยนแปลงของโลกในปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). การปฏิรูปการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. กระทรวงศึกษาธิการ.

จารุวรรณ เมืองเจริญ, & ประสพชัย พสุนนท์. (2562). การสร้างสรรค์นวัตกรรมกระบวนการทำงานที่มีต่อประสิทธิผลการปฏิบัติงานพนักงานในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารเศรษฐศาสตร์และกลยุทธ์การจัดการ, 6(2), 73–88.

ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2553). นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ฐิตินันท์ นันทะศรี. (2563). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 17(79), 11–20.

ถวัลย์ มาศจรัส, & วรรณภา มังบู่แว่น. (2555). นวัตกรรมการศึกษา ชุดแผนการจัดกิจกรรมการใช้หนังสือสำหรับเด็กปฐมวัย (อนุบาล) (พิมพ์ครั้งที่ 2). ธารอักษร.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.

พยุต วุฒิรงค์. (2557). การจัดการนวัตกรรม. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พรพิมล อินทรรักษา, และคณะ. (2564). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 4. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์, 6(3), 115–129.

ไพศาล วรคำ. (2559). การวิจัยทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 8). ตักสิลาการพิมพ์.

ศศิมา สุขสว่าง. (2562). การพัฒนานวัตกรรมโดยใช้ Design Thinking. สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2568, จาก www.hcd-innovation.teachable.com/courses/author/290247

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาศรีสะเกษ ยโสธร. (2566, 20 ธันวาคม). แผนพัฒนาคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570. https://www.secondarysskyst.go.th/

สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา. (2566). รายงานประจำปี 2566. https://www.onesqa.or.th/upload/download/202409271519218.pdf

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. พริกหวานกราฟฟิค.

สุกัญญา แช่มช้อย. (2562). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุวรรณี คำมั่น, และคณะ. (2562). ทุนทางสังคมกับการพัฒนาทุนมนุษย์. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

อรชร ปราจันทร์, & สุกัญญา แช่มช้อย. (2561). รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงนวัตกรรมของครูในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น, 12(1), 156–169.

อรอนงค์ โรจน์วัฒนบูลย์. (2553). การพัฒนาตัวแบบผู้นำเชิงนวัตกรรม (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, สาขารัฐประศาสนศาสตร์, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์).

อาภรณ์ ภู่วิทยพนธุ์. (2559). การพัฒนา Core competency: บนแนวคิด 70:20:10 [Core competency development program on 70:20:10 learning model]. เอช อาร์ เซ็นเตอร์.

Branstrom, R. (2012). Individual, group and community risk and protective factors for alcohol and drug use among Swedish adolescents [Electronic version]. European Journal of Public Health, 18(1), 12–18.

Cronbach, L. J. (1970). Essentials of psychological testing (3rd ed.). Harper & Row.

Fullan, M. (2013). The new meaning of educational change (4th ed.). Teachers College Press.

George. (2012). Innovation for inclusive growth: Towards a theoretical framework and a research agenda. Journal of Management Studies, 49(4), 661–683.

Gliddon, D. G. (2006). Forecasting a competency model for innovation leaders using a modified Delphi technique (Doctoral dissertation, The Pennsylvania State University).

Higgins, J. M. (1995). Innovate or evaporate: Test & improve your organization’s IQ – Its innovation quotient. New Management Publishing Company.

Johnson, S. J., & Blackman, D. (2018). The 70:20:10 framework and the transfer of learning. Human Resource Development Quarterly, 29(3), 383–402. https://doi.org/10.1002/hrdq.21330

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Maslow, A. (1970). Motivation and personality (2nd ed.). Harper & Row.

Rogers, E. M. (1962). Diffusion of innovations. Free Press.

Weberg, D. (2013). Innovation leadership behaviors: Starting the complexity journey. Jones & Bartlett Learning.

Wooi, S. C. (2013). The moderating effect of long-term orientation on the timing and types of rewards. Managing Service Quality: An International Journal, 23(3), 225–244.