ภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น

ภาสกร  จำปานิล; อาทิตย์  ฉัตรชัยพลรัตน์; กษมา  ชนะวงศ์

doi:10.60027/iarj.2026.e291101

ผู้แต่ง

ภาสกร จำปานิล วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย https://orcid.org/0009-0001-6676-5183
อาทิตย์ ฉัตรชัยพลรัตน์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย https://orcid.org/0009-0002-0520-2448
กษมา ชนะวงศ์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย https://orcid.org/0009-0004-7113-2075

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e291101

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำ, ภาวะผู้นำเชิงศรัทธาเชิงศรัทธาบารมี, ผู้บริหารสถานศึกษา, ประสิทธิผลของสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในศตวรรษที่ 21 การบริหารการศึกษาจะต้องปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมที่รวดเร็ว ผู้นำโรงเรียนต้องแสดงความเป็นผู้นำที่มีวิสัยทัศน์และมีคุณธรรม ภาวะผู้นำแบบมีคุณธรรม ได้กลายเป็นปัจจัยสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพของโรงเรียน โดยเฉพาะในระดับมัธยมศึกษาของไทย การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) ศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษา 2) ศึกษาระดับประสิทธิผลของสถานศึกษา 3) ศึกษาความสัมพันธ์และสมการพยากรณ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษากับประสิทธิผลของสถานศึกษา 4) เพื่อศึกษาภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น

ระเบียบวิธีการวิจัย: การศึกษาใช้แนวทางเชิงปริมาณกับกลุ่มตัวอย่างบุคคล 485 คน (ผู้บริหารโรงเรียน 79 คน และครู 406 คน) โดยเลือกโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นจากบุคลากร 3,259 คน โดยใช้แบบสอบถามหลัก 2 ชุด ได้แก่ แบบสอบถามเกี่ยวกับความเป็นผู้นำที่มีเสน่ห์ และแบบสอบถามเกี่ยวกับประสิทธิผลของโรงเรียน ข้อมูลถูกวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ความสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัย: (1) ระดับภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษา โดยภาพรวมและรายด้าน อยู่ในระดับ มาก ค่าเฉลี่ยสูงสุด ด้านการมีวิสัยทัศน์ และต่ำสุดด้านการกล้าเสี่ยง (2) ความมีประสิทธิผลของสถานศึกษา โดยภาพรวมและรายด้าน อยู่ในระดับ มาก ค่าเฉลี่ยสูงสุด ด้านความพึงพอใจในการทำงานของครู ต่ำสุดคือ ด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (3) ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมี ด้านการมีอุดมการณ์ มีความสัมพันธ์ระหว่างประสิทธิผลของโรงเรียน .670 ด้านการความกล้าเสี่ยง มีความสัมพันธ์ระหว่างประสิทธิผลของโรงเรียน .639 ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ มีความสัมพันธ์ระหว่างประสิทธิผลของโรงเรียน .541 ด้านปัจเจกบุคคล ความสัมพันธ์ระหว่างประสิทธิผลของโรงเรียน .5.18 ด้านที่มีความสัมพันธ์ระหว่างประสิทธิผลของโรงเรียน ในระดับที่ต่ำสุด คือด้านการมีวิสัยทัศน์ มีความสัมพันธ์ระหว่างประสิทธิผลของโรงเรียน .446 (4) ภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา คือ ด้านกระตุ้นเชาว์ปัญญา ด้านการความกล้าเสี่ยง ด้านการมีอุดมการณ์ ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ เท่ากับ .748 มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ค่าสัมประสิทธิ์การทำนายหรืออำนาจพยากรณ์ร้อยละ 56.00

สรุปผล: ความเป็นผู้นำที่มีเสน่ห์ของผู้บริหารโรงเรียน โดยเฉพาะความสามารถในการกระตุ้นทางปัญญา ยอมรับความเสี่ยงที่คำนวณได้ ยึดมั่นในอุดมคติ และสร้างแรงบันดาลใจ มีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างประสิทธิผลของโรงเรียน ผลการค้นพบเหล่านี้สามารถนำไปใช้เป็นข้อมูลสำหรับโปรแกรมการพัฒนาความเป็นผู้นำและการกำหนดนโยบายเพื่อปรับปรุงผลลัพธ์ทางการศึกษา

เอกสารอ้างอิง

กนกอร สมปราชญ์. (2562). ภาวะผู้นำกับคุณภาพสถานศึกษา. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2559). การปรับกระบวนทัศน์ (Paradigm shift). กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

กุหลาบ ปุริสาร. (2558). ภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีและภาวะผู้นำที่ทรงพลัง: ศาสตราจารย์ ดร. นายแพทย์กระแส ชนะวงศ์ “คุณหมอแมกไซไซ”. กรุงเทพฯ: (ระบุสำนักพิมพ์หากมี).

จันทรานี สงวนนาม. (2553). ทฤษฎีและแนวปฏิบัติในการบริหารสถานศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 3). นนทบุรี: บุ๊คพอยท์.

จิราพร หมวดเพชร. (2558). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำของผู้บริหารโรงเรียนกับประสิทธิผลของโรงเรียนเอกชน จังหวัดสงขลา (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต).

ณณัฐ ช่วยงาน. (2565). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ที่ส่งผลต่อประสิทธิผลในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 2 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี).

ณรงค์วิทย์ ตรีพงษ์รัตนกุล. (2558). ภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีที่ส่งผลต่อแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 25 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น).

ทิพวรรณ หล่อสุวรรณรัตน์. (2552). องค์การแห่งความรู้: จากแนวคิดสู่การปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์รัตนไตร.

นงลักษณ์ วิรัชชัย. (2552). วิจัยและสถิติ: คำถามชวนตอบ. กรุงเทพมหานคร: ไอคอนพริ้นติ้ง.

เนตรนภา เจตน์จำนง. (2564). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสยาม).

ประภาพร ศรีตระกูล. (2550). แบบฝึกหัดและเอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชา 217 720 ระเบียบวิธีวิจัยทางการศึกษา. ขอนแก่น: คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ประสิทธิ์ ทองอุ่น. (2542). พฤติกรรมมนุษย์กับการพัฒนาคน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ภารดี อนันต์นาวี. (2553). หลักการ แนวคิด ทฤษฎีทางการบริหารการศึกษา. กรุงเทพฯ: มนต์ตรี.

รัตติกรณ์ จงวิศาล. (2556). ภาวะผู้นำ: ทฤษฎี การวิจัย และแนวทางสู่การพัฒนา (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วรัทยา มณีเทพ. (2565). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 3 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย).

วัชระ คงแสนคำ. (2565). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษาขนาดเล็ก (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม).

สมจิตร ชูศรีวาส. (2562). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด.

สมโชค โพธิ์งาม. (2550). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารโรงเรียนกับประสิทธิผลของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสระแก้ว เขต 2 (งานนิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น (2564). ข้อมูลบุคลากรสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น. ขอนแก่น : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี ปรับปรุงใหม่ (พ.ศ. 2561–2580). กรุงเทพฯ: สำนักงาน.

สุภาพ ฤทธิ์บำรุง และ วัลลภา อารีรัตน์. (2556). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความมีประสิทธิผลของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 30. วารสารนานาชาติด้านการศึกษาและสังคมศาสตร์, 8(2), 190–198.

เสกสรรค์ สนวา, ฉัตรณรงค์ศักดิ์ สุธรรมดี, & วิไลลักษณ์ ขาวสะอาด. (2561). คุณลักษณะของผู้นำภาครัฐสมัยใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 20(2, ฉบับพิเศษ), 139–411.

อัคพงศ์ สุขมาตย์, พรชัย เจดามาน, ไพฑูรย์ พิมดี, ขวัญชัย บัวระพันธ์, และโอภาส ยืนยง. (2560). ภาวะผู้นำแบบยั่งยืนในศตวรรษที่ 21 ภายใต้กรอบการศึกษาประเทศไทย 4.0. วารสารครุศาสตร์อุตสาหกรรม, 16(2), 1–7.

อารีรัตน์ จีนแส. (2560). ภาวะผู้นำแบบบารมีของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี เขต 1 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี).

Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. New York, NY: Free Press.

Cronbach, L. J. (1970). The evolution of research. Michigan, USA.

Hoy, W. K., & Ferguson, J. (1985). Theoretical framework and exploration of the organizational effectiveness of schools. Educational Administration Quarterly, 21(3), 117–134.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.