แนวทางการสนับสนุนปัจจัยความสุขในการทำงานของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e291057คำสำคัญ:
ปัจจัยความสุข, การทำงานของครู, มัธยมศึกษาบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ครูเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษา โดยความสุขในการทำงานมีผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพการสอนและคุณภาพชีวิตของครู อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันครูต้องเผชิญกับภาระงานที่เพิ่มขึ้น การขาดแคลนบุคลากร และความเครียดจากสภาพแวดล้อมในการทำงาน ซึ่งส่งผลกระทบต่อความสุขในการทำงานของครู วิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาปัจจัยความสุขในการทำงานของครูในสถานศึกษา 2) เพื่อเปรียบเทียบปัจจัยความสุขของครูในสถานศึกษาตามความคิดเห็นของครู จำแนกตามเพศ อายุ วุฒิการศึกษา ประสบการณ์ทำงาน และขนาดสถานศึกษา 3) เพื่อศึกษาแนวทางการสนับสนุนปัจจัยความสุขในการทำงานของครูในสถานศึกษา
ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีเชิงสำรวจ โดยเก็บข้อมูลกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยคือ ครูผู้สอนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี จำนวน 320 คน โดยใช้วิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) อยู่ระหว่าง.67–1.00 และมีค่าความเที่ยงเท่ากับ.99 และแบบสัมภาษณ์
ผลการวิจัย: 1) ปัจจัยความสุขในการทำงานของครูในสถานศึกษา ในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (\bar{x}= 4.50, SD =.55) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดอยู่ในระดับมากที่สุด คือ ด้านความสัมพันธ์ในองค์การ (\bar{x}= 4.58, SD =.81) รองลงมา คือด้านผู้นำ (\bar{x}= 4.52, SD =.76) ด้านร่างกายและจิตใจ (\bar{x}= 4.51, SD =.77) และด้านแรงจูงใจ (\bar{x}= 4.50, SD =.74) ตามลำดับ 2) ผลการเปรียบเทียบปัจจัยความสุขในการทำงานความคิดเห็นของครูจำแนกตามเพศและวุฒิการศึกษา พบว่าไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนอายุพบความแตกต่างเฉพาะด้านการติดต่อสื่อสารอย่างมีนัยสำคัญที่ตาม.05 ประสบการณ์การทำงาน และขนาดของสถานศึกษา พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในหลายด้านที่ระดับ.01 และ.05 3) แนวทางในการส่งเสริมความสุขในการทำงานของครู ได้แก่ การส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีในองค์การ การมีภาวะผู้นำที่เปิดโอกาสให้ครูมีส่วนร่วม การดูแลสุขภาพกายและใจ การสร้างแรงจูงใจที่เหมาะสม การสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ และการจัดสภาพแวดล้อมและภาระงานให้เอื้อต่อความสุข
สรุปผล: แนวทางการสนับสนุนปัจจัยความสุขในการทำงานของครู ควรมุ่งเน้นให้ครูมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ปรับปรุงสภาพแวดล้อมและการสื่อสารในองค์การ เสริมสร้างความสัมพันธ์ที่ดีภายในโรงเรียน จัดระบบแรงจูงใจที่เป็นธรรม กระจายภาระงานอย่างสมดุล และให้ความสำคัญกับสุขภาพกายและใจของครู
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2567, จาก https://www.moe.go.th/แผนการศึกษาแห่งชาติ-พ.ศ.-2560–2579
นาตยา สุวรรณจันทร์. (2560). การศึกษาความเครียดในการปฏิบัติงานของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 11. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์, 9(1), 75–87.
ประพนธ์ ผาสุขยืด. (2557). เด็ดเดี่ยว เบิกบานกับการมีชีวิตอย่างอันตราย. กรุงเทพฯ: ฟรีมายด์.
ฤติมา บุญบำรุง. (2560). ความสุขในการทำงานของข้าราชการครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3 อำเภอสัตหีบ (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.
วิภาดา มุกดา. (2561). ความสุขในการทำงานของครูผู้ดูแลเด็กสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นภาคตะวันออกของประเทศไทย. วารสารวิจัยและพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 10(2), 105–116.
วิภาวี สุขหร่อง. (2560). ความสุขในการทำงานของครูโรงเรียนบางบ่อวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.
ศิรินทิพย์ ผอมน้อย. (2560). ความสุขในการทำงาน. OKNation. สืบค้นเมื่อ 1 มกราคม 2568, จาก http://oknation.nationtv.tv/blog/clinicalpsychology/2017/06/13/entry-2
สมพงษ์ จิตระดับ. (2558). วอนเห็นใจครูทางานไม่มีความสุข. สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2567, จาก https://www.kroobannok.com/73674
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2559). การพัฒนาองค์การแห่งความสุขในยุค 4.0. กรุงเทพฯ: แอทโฟร์พริ้นท์.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2562). องค์การแห่งความสุข. สืบค้นเมื่อ 30 ธันวาคม 2567, จาก https://www.thaihealth.or.th/?p=137336
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี. (2567). แผนยุทธศาสตร์หรือแผนพัฒนาหน่วยงาน. สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2567, จาก https://main.spmnonthaburi.go.th/o4/
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี. (2567). รายงานผลการบริหารและพัฒนาทรัพยากรบุคลากรประจำปี 2566. สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2567, จาก https://main.spmnonthaburi.go.th/67o19/
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี. (2567). รายงานผลการบริหารและพัฒนาทรัพยากรบุคลากรประจำปี 2566. สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2567, จาก https://main.spmnonthaburi.go.th/67o19/
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา. (2566). มอบนโยบายการศึกษาและแนวทางการขับเคลื่อนนโยบาย “เรียนดี มีความสุข”. สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2567, จาก https://otepc.go.th/th/content_page/item/4606-2023-09-14-06-26-05.html
สุภาวดี ขุนทองจันทร์. (2559). การบริหารทรัพยากรมนุษย์อย่างบูรณาการ. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ด ยูเคชั่น.
โสดา สิทธิชัย. (2568). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสุขในการทำงานของครูในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารสหวิทยาการและการจัดการร่วมสมัย, 4(1), 36–47.
Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing (5th ed.). Harper & Row.
De Neve, J.-E., & Ward, G. (2017). Happiness at work. University of Oxford.
Diener, E. (2009). Happiness is the frequency, not the intensity, of positive versus negative affect. In E. Diener (Ed.), Assessing well-being (pp. 213–231). Springer.
Greenhaus, J. H., & Allen, T. D. (2011). Work-family balance: A review and extension of the literature. In S. Zedeck (Ed.), APA handbook of industrial and organizational psychology (Vol. 3). American Psychological Association.
Greenleaf, R. K. (1970). The servant as leader. Robert K. Greenleaf Publishing Center.
Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1976). Motivation through the design of work: Test of a theory. Organizational Behavior and Human Performance.
Herzberg, F. (1959). The motivation to work. John Wiley & Sons, Inc.
Katz, D., & Kahn, R. L. (1978). The social psychology of organizations (2nd ed.). Wiley.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Layard, R. (2017). Happiness: Lessons from a new science. Penguin Press.
Manion, J. (2003). Joy at work: Creating a positive workplace. Journal of Nursing Administration.
Maslow, A. H. (1954). Motivation and personality. Harper & Row.
United Nations. (2012). Resolution adopted by General Assembly: International Day of Happiness. General Assembly.
Warr, P. B. (2007). Work, happiness, and unhappiness (1st ed.). Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9780203936856
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ





