ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา

ปาจรีย์  คืนชัยภูมิ; พร้อมพิไล  บัวสุวรรณ; วรรณวิศา  สืบนุสรณ์ คล้ายจำแลง

doi:10.60027/iarj.2026.e290534

ผู้แต่ง

ปาจรีย์ คืนชัยภูมิ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ https://orcid.org/0009-0001-1550-8742
พร้อมพิไล บัวสุวรรณ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ https://orcid.org/0000-0002-1119-6083
วรรณวิศา สืบนุสรณ์ คล้ายจำแลง คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ https://orcid.org/0000-0001-5975-8148

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e290534

คำสำคัญ:

โรงเรียนร่วมพัฒนา, สมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษา, ความต้องการจำเป็น

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในศตวรรษที่ 21 การเปลี่ยนแปลงด้านสังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และการเมือง ส่งผลให้การศึกษากลายเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และลดความเหลื่อมล้ำ โดยเฉพาะในบริบทของประเทศไทยที่ยังคงเผชิญปัญหาความไม่เท่าเทียมทางการศึกษา โครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา (Partnership School) จึงริเริ่มขึ้นเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา โดยเน้นความร่วมมือระหว่างรัฐและเอกชน ซึ่งผู้บริหารสถานศึกษามีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา 2) เพื่อศึกษาความต้องการจำเป็นของสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา 3) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา

ระเบียบวิธีการวิจัย: เนื่องจากโรงเรียนในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา มีอยู่ทุกภูมิภาคในประเทศไทย ผู้วิจัยจึงกำหนดประชากร คือ ผู้บริหารสถานศึกษา ครู และบุคลากรทางการศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนากลุ่มมิตรผลรุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 ที่มีพื้นที่ตั้งอยู่ในภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 5 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนสมสะอาดพิทยาสรรพ์ โรงเรียนบ้านภูดิน (มิตรอุปถัมภ์) โรงเรียนหนองไผ่ดุสิตประชาสรรค์ โรงเรียนอนุบาลเทศบาลตำบลกรับใหญ่ และโรงเรียนกรับใหญ่ว่องกุศลกิจพิทยาคม จำนวน 143 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนาจำนวน 1 ฉบับ จำนวน 30 ข้อ โดยผ่านการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือด้วยค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) และค่าความเชื่อมั่น (Cronbach’s Alpha) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าความถี่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าดัชนีการจัดลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น และการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

ผลการวิจัย: พบว่า 1) สภาพปัจจุบันของสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา ภาพรวมอยู่ในระดับ ปานกลาง และสภาพที่พึงประสงค์ของสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา ภาพรวมอยู่ในระดับ มากที่สุด 2) ลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา พบว่า มีความต้องการจำเป็นเรียงจากมากไปน้อย ได้แก่ สมรรถนะการทำงานเป็น (Teamwork) สมรรถนะการบริการที่ดี (Service Mind) สมรรถนะการมุ่งผลสัมฤทธิ์ (Achievement Motivation) และ สมรรถนะการพัฒนาตนเอง (Self Development) 3) แนวทางการพัฒนาสมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา คือ การส่งเสริมความเข้าใจในบริบทและเป้าหมายของโรงเรียนร่วมพัฒนา การสร้างวัฒนธรรมการทำงานเป็นทีม การพัฒนาตนเองและภาวะผู้นำเพื่อการเปลี่ยนแปลง และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือจากทุกภาคส่วน

สรุปผล: จากผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า สมรรถนะ 4 ด้านหลัก ได้แก่ สมรรถนะการทำงานเป็นทีม (Teamwork) สมรรถนะการบริการที่ดี (Service Mind) สมรรถนะการมุ่งผลสัมฤทธิ์ (Achievement Motivation) และสมรรถนะการพัฒนาตนเอง (Self Development) มีบทบาทสำคัญต่อการบริหารและพัฒนาโรงเรียนในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนาอย่างรอบด้าน

เอกสารอ้างอิง

กรกต ขาวสะอาด. (2559). สมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานตามมาตรฐานวิชาชีพครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครปฐม เขต 1 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.

ณัฐธีรา มีจันทร์. (2562). สมรรถนะผู้บริหารสถานศึกษาในโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.

พร้อมพิไล บัวสุวรรณ. (2567). บทบาท CSR ในการพัฒนาการศึกษาไทย. มูลนิธิเพื่อการพัฒนาการศึกษา.

พิมพันธ์ เดชะคุปต์, & พรทิพย์ แข็งขัน. (2551). การพัฒนาหลักสูตรและการเรียนการสอน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

รัชนีกร แสงสว่าง. (2564). ภาวะผู้นำกับประสิทธิผลของการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

วีรวัฒน์ มานนท์, & ธานี เกสทอง. (2556). ภาวะผู้นำกับความสำเร็จของการบริหารสถานศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). คู่มือแนวทางการดำเนินงานโรงเรียนในฝัน. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2561). แนวทางการดำเนินงานโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา (Partnership School). สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). รายงานผลการดำเนินงานโครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แผนยุทธศาสตร์โครงการโรงเรียนร่วมพัฒนา พ.ศ. 2566–2570. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สุมาลี ละม่อม. (2553). การบริหารงานวิชาการในยุคการเปลี่ยนแปลง. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

อดุลศักดิ์ ทองคำ. (2566). ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.

Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Sage Publications.

DuFour, R., & Eaker, R. (1998). Professional learning communities at work: Best practices for enhancing student achievement. Solution Tree.

Fullan, M. (2001). Leading in a culture of change. Jossey-Bass.

Kaufman, R. (1994). A needs assessment audit. Educational Technology Publications.

McClelland, D. C. (1961). The achieving society. D. Van Nostrand Company.

UNESCO. (2015). Education 2030: Incheon declaration and framework for action for the implementation of Sustainable Development Goal 4. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/

World Bank. (2020). The World Bank Education Strategy 2020: Learning for all. https://www.worldbank.org/