การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลผู้สูงอายุโดยภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วม อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ประเทศไทยได้เข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ จำนวนประชากรผู้สูงอายุที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้ความต้องการดูแลจากการเจ็บป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเพิ่มขึ้น เป็นปัญหาสุขภาพทั้งในด้านภาระโรค และอัตราการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร หากผู้สูงอายุมีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพต่ำย่อมจะส่งผลต่อภาวะสุขภาพ ขาดความสามารถในการดูแลสุขภาพตนเอง ทำให้ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลเพิ่มสูงขึ้นตามมา วิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและเปรียบเทียบผลการพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลผู้สูงอายุ โดยภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วม อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยและพัฒนา (Research and Development) กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบโดยวิธีเจาะจง ประกอบด้วย ภาคีเครือข่าย จำนวน 32 คน และ ผู้สูงอายุ จำนวน32 คน  เก็บข้อมูลจากสัมภาษณ์ กระบวนการสนทนากลุ่ม และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติเชิงพรรณาและสถิติเชิงอนุมาณด้วย Paired samples t-test

ผลการวิจัย: รูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลผู้สูงอายุ ได้แก่ 1) แนวทางการดําเนินงาน 3 อ 4 ส โดยขับเคลื่อนการดําเนินงานผ่านคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอําเภอ 2) กำหนดบทบาทภาคีเครือข่ายสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในชุมชน 3) จัดระบบให้คำปรึกษาแนวทางการดำเนินงานพัฒนาการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพ และพฤติกรรมสุขภาพให้กับผู้สูงอายุในชุมชนผ่าน Health Stations ภายหลังการพัฒนารูปแบบฯ ภาคีเครือข่ายมีความรู้เกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุ การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย และผู้สูงอายุ มีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพ สูงกว่าก่อนการพัฒนา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ p-value <0.05

สรุปผล: รูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลผู้สูงอายุ โดยภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วมสามารถพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพได้ ทำให้ภาคีเครือข่ายมีความรู้และมีส่วนร่วมในการดูแลผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น รวมทั้งผู้สูงอายุมีความรอบรู้ด้านสุขภาพในการดูแลตนเองส่งผลให้ผู้สูงอายุการปฏิบัติตัวในการดูแลสุขภาพตนเองที่ดีขึ้น ดังนั้นจึงควรมีการขยายผลการนำรูปแบบการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพไปปรับใช้กับกลุ่มเป้าหมายอื่นๆ