แนวทางการรักษาภาวะ Long Covid ตามภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านกรณีศึกษา หมอศุภมาศ คณานุรักษ์ จังหวัดชลบุรี

ผู้แต่ง

  • สุรัสวดี จันทจร คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก https://orcid.org/0009-0005-4173-1728
  • พรรพศา เสาว์ทอง แฟล็กซ์รีแฮบสหลินิก https://orcid.org/0009-0003-0589-4728
  • ชิดชนก เกตุเพ็ชร คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก https://orcid.org/0009-0003-3256-0854
  • ปิ่นกมล สมพีร์วงศ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก https://orcid.org/0009-0007-9171-7865
  • ปิยะพงษ์ ชูชนะ วิทยาลัยการแพทย์แผนตะวันออก มหาวิทยาลัยรังสิต https://orcid.org/0009-0009-2785-4034
  • เพิ่มสุข ศรีภิญโญ คณะสาธารณสุขศาสตร์และสหเวชศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก https://orcid.org/0009-0008-8533-7513

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.289667

คำสำคัญ:

การรักษาภาวะ Long COVID, ภูมิปัญญา, การแพทย์พื้นบ้าน, การรักษาแบบองค์รวม

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์ของการวิจัย: ภาวะ Long COVID คือภาวะที่ผู้ป่วยยังคงมีอาการต่อเนื่องหลังจากฟื้นตัวจากการติดเชื้อ COVID-19 ซึ่งเป็นความท้าทายใหม่ทางการแพทย์ที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในมิติทั้งร่างกาย จิตใจ และสังคม แม้ว่าการแพทย์แผนปัจจุบันจะมีการพัฒนาแนวทางรักษา แต่ยังมีข้อจำกัดในการตอบสนองต่ออาการที่หลากหลายของภาวะดังกล่าว ดังนั้น การหันกลับมาศึกษาและประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านซึ่งเน้นการรักษาแบบองค์รวม จึงนับเป็นแนวทางทางเลือกที่ควรศึกษาอย่างเป็นระบบ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ: 1.ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาในการรักษาภาวะ Long COVID 2.แนวทางการรักษาแบบบูรณาการที่สามารถนำไปพัฒนาระบบสุขภาพในระดับชุมชนได้อย่างยั่งยืน

ระเบียบวิธีการวิจัย : การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้กรณีศึกษาของหมอศุภมาศ คณานุรักษ์ หมอพื้นบ้านในจังหวัดชลบุรีเป็นกรณีศึกษา ใช้การศึกษาจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตและการบันทึกภาคสนาม เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง และใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาภายใต้กรอบแนวคิดทางการแพทย์พื้นบ้าน ร่วมกับการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า (Triangulation) เพื่อยืนยันความน่าเชื่อถือของข้อมูล

ผลการวิจัย : ภาวะ Long COVID ยังไม่มีแนวทางการรักษาที่ครอบคลุมจากระบบสุขภาพปัจจุบัน ทำให้บางชุมชนหันมาใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น การรักษาของหมอศุภมาศ คณานุรักษ์ ซึ่งเน้นการปรับสมดุลร่างกายด้วยสมุนไพรและนวดแผนไทย โดยอิงตามธาตุเจ้าเรือนของผู้ป่วย การรักษาแบบองค์รวมยังรวมถึงการดูแลสุขภาพจิตด้วยสุคนธบำบัดและสมาธิบำบัด แนวทางนี้ส่งเสริมการฟื้นฟูทั้งร่างกายและจิตใจ และสามารถบูรณาการเข้ากับระบบสุขภาพสมัยใหม่ในระดับชุมชนได้อย่างเหมาะสม

สรุปผล : การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า การรักษาภาวะ Long COVID โดยหมอพื้นบ้านสามารถเป็นทางเลือกที่ตอบโจทย์ภาวะสุขภาพซับซ้อนได้อย่างเหมาะสม โดยเฉพาะในบริบทของชุมชนไทยที่ยังมีทุนทางวัฒนธรรม แนวทางดังกล่าวควรได้รับการส่งเสริมผ่านการวิจัยเพิ่มเติม และการบูรณาการกับระบบสุขภาพสมัยใหม่ โดยคำนึงถึงประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และความยั่งยืนขององค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น

เอกสารอ้างอิง

พรรพศา เสาว์ทอง. (2568). โรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ทางการแพทย์.

ศูนย์ข้อมูลสุขภาพปานะโอสถ. (2556). ตำรายาสมุนไพรพื้นบ้านชลบุรี. ชลบุรี: สำนักพิมพ์โอสถ.

สุรัสวดี สินวัต, กรานธิดา แจ้งเจริญ, & กิตติ กุนะ. (2567). พฤติกรรมการใช้สมุนไพรในการดูแลภาวะ Long COVID ของประชาชนในตำบลอ่างศิลา อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 4(3), 799–812. DOI: https://doi.org/10.60027/iarj.2024.276316

Alschuler, L., Gazella, K. A., & Yarnell, E. (2022). Integrative approaches to long COVID recovery. Journal of Integrative and Complementary Medicine, 28(4), 245–252. https://doi.org/10.1089/jicm.2022.0061

Alschuler, L., Mathis, S., & Moskatel, A. (2022). Integrative considerations during the COVID-19 pandemic. Explore, 18(2), 118–126. https://doi.org/10.1016/j.explore.2021.11.006 DOI: https://doi.org/10.1016/j.explore.2021.11.006

Donggiang, L., Shixuan, W., & Wenqiang, W. (2022). Traditional medicine in the COVID-19 pandemic. Frontiers in Pharmacology, 13, 1056. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.01056

Kim, T. H., Lee, J., & Kang, J. W. (2022). Traditional medicine use for long COVID: A global perspective. Integrative Medicine Research, 11(3), 100871. https://doi.org/10.1016/j.imr.2022.100871 DOI: https://doi.org/10.1016/j.imr.2022.100871

Kim, T.-H., Jeon, S.-R., Kang, J. W., & Kwon, S. (2022). Complementary and alternative medicine for Long COVID: Scoping review and bibliometric analysis. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2022, Article 7303393. https://doi.org/10.1155/2022/7303393 DOI: https://doi.org/10.1155/2022/7303393

Luo, X., Huang, X., & Lin, S. (2023). Yoga and music intervention reduces inattention, hyperactivity/impulsivity, and oppositional defiant disorder in children’s consumer with comorbid ADHD and ODD. Frontiers in Psychology, 14, Article 1150018. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1150018 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1150018

Raveendran, A. V., Jayadevan, R., & Sashidharan, S. (2021). Long COVID: An overview. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, 15(3), 869–875. https://doi.org/10.1016/j.dsx.2021.04.007 DOI: https://doi.org/10.1016/j.dsx.2021.04.007

Song, D., Tang, L., & Wang, Y. (2023). Exploring the pathophysiology of Long COVID. The Lancet Respiratory Medicine, 11(1), 12–20. https://doi.org/10.1016/S2213-2600(22)00423-9

World Health Organization. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. https://www.who.int/publications

Zhang, K., Zhao, Y., & Wang, Q. (2023). Post-acute sequelae of COVID-19: Current understanding and future directions. Nature Reviews Immunology, 23(2), 75–85. https://doi.org/10.1038/s41577-022-00727-0 DOI: https://doi.org/10.2174/1568026623666230829164156

Zhong, L. L. D., Lam, W. C., & Yang, W. (2023). Traditional Chinese medicine in the treatment of Long COVID: Potential and challenges. Frontiers in Pharmacology, 14, 1120000. https://doi.org/10.3389/fphar.2023.1120000

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-11-30

รูปแบบการอ้างอิง

จันทจร ส. ., เสาว์ทอง พ. ., เกตุเพ็ชร ช. ., สมพีร์วงศ์ ป. ., ชูชนะ ป. ., & ศรีภิญโญ เ. . (2025). แนวทางการรักษาภาวะ Long Covid ตามภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านกรณีศึกษา หมอศุภมาศ คณานุรักษ์ จังหวัดชลบุรี. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 5(6), 1421–1434. https://doi.org/10.60027/iarj.2025.289667

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ