แนวทางการรักษาภาวะ Long Covid ตามภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านกรณีศึกษา หมอศุภมาศ คณานุรักษ์ จังหวัดชลบุรี
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2025.289667คำสำคัญ:
การรักษาภาวะ Long COVID, ภูมิปัญญา, การแพทย์พื้นบ้าน, การรักษาแบบองค์รวมบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์ของการวิจัย: ภาวะ Long COVID คือภาวะที่ผู้ป่วยยังคงมีอาการต่อเนื่องหลังจากฟื้นตัวจากการติดเชื้อ COVID-19 ซึ่งเป็นความท้าทายใหม่ทางการแพทย์ที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตในมิติทั้งร่างกาย จิตใจ และสังคม แม้ว่าการแพทย์แผนปัจจุบันจะมีการพัฒนาแนวทางรักษา แต่ยังมีข้อจำกัดในการตอบสนองต่ออาการที่หลากหลายของภาวะดังกล่าว ดังนั้น การหันกลับมาศึกษาและประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านซึ่งเน้นการรักษาแบบองค์รวม จึงนับเป็นแนวทางทางเลือกที่ควรศึกษาอย่างเป็นระบบ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ: 1.ศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาในการรักษาภาวะ Long COVID 2.แนวทางการรักษาแบบบูรณาการที่สามารถนำไปพัฒนาระบบสุขภาพในระดับชุมชนได้อย่างยั่งยืน
ระเบียบวิธีการวิจัย : การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้กรณีศึกษาของหมอศุภมาศ คณานุรักษ์ หมอพื้นบ้านในจังหวัดชลบุรีเป็นกรณีศึกษา ใช้การศึกษาจากเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตและการบันทึกภาคสนาม เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง และใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาภายใต้กรอบแนวคิดทางการแพทย์พื้นบ้าน ร่วมกับการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า (Triangulation) เพื่อยืนยันความน่าเชื่อถือของข้อมูล
ผลการวิจัย : ภาวะ Long COVID ยังไม่มีแนวทางการรักษาที่ครอบคลุมจากระบบสุขภาพปัจจุบัน ทำให้บางชุมชนหันมาใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น การรักษาของหมอศุภมาศ คณานุรักษ์ ซึ่งเน้นการปรับสมดุลร่างกายด้วยสมุนไพรและนวดแผนไทย โดยอิงตามธาตุเจ้าเรือนของผู้ป่วย การรักษาแบบองค์รวมยังรวมถึงการดูแลสุขภาพจิตด้วยสุคนธบำบัดและสมาธิบำบัด แนวทางนี้ส่งเสริมการฟื้นฟูทั้งร่างกายและจิตใจ และสามารถบูรณาการเข้ากับระบบสุขภาพสมัยใหม่ในระดับชุมชนได้อย่างเหมาะสม
สรุปผล : การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า การรักษาภาวะ Long COVID โดยหมอพื้นบ้านสามารถเป็นทางเลือกที่ตอบโจทย์ภาวะสุขภาพซับซ้อนได้อย่างเหมาะสม โดยเฉพาะในบริบทของชุมชนไทยที่ยังมีทุนทางวัฒนธรรม แนวทางดังกล่าวควรได้รับการส่งเสริมผ่านการวิจัยเพิ่มเติม และการบูรณาการกับระบบสุขภาพสมัยใหม่ โดยคำนึงถึงประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และความยั่งยืนขององค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น
เอกสารอ้างอิง
พรรพศา เสาว์ทอง. (2568). โรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ทางการแพทย์.
ศูนย์ข้อมูลสุขภาพปานะโอสถ. (2556). ตำรายาสมุนไพรพื้นบ้านชลบุรี. ชลบุรี: สำนักพิมพ์โอสถ.
สุรัสวดี สินวัต, กรานธิดา แจ้งเจริญ, & กิตติ กุนะ. (2567). พฤติกรรมการใช้สมุนไพรในการดูแลภาวะ Long COVID ของประชาชนในตำบลอ่างศิลา อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 4(3), 799–812. DOI: https://doi.org/10.60027/iarj.2024.276316
Alschuler, L., Gazella, K. A., & Yarnell, E. (2022). Integrative approaches to long COVID recovery. Journal of Integrative and Complementary Medicine, 28(4), 245–252. https://doi.org/10.1089/jicm.2022.0061
Alschuler, L., Mathis, S., & Moskatel, A. (2022). Integrative considerations during the COVID-19 pandemic. Explore, 18(2), 118–126. https://doi.org/10.1016/j.explore.2021.11.006 DOI: https://doi.org/10.1016/j.explore.2021.11.006
Donggiang, L., Shixuan, W., & Wenqiang, W. (2022). Traditional medicine in the COVID-19 pandemic. Frontiers in Pharmacology, 13, 1056. https://doi.org/10.3389/fphar.2022.01056
Kim, T. H., Lee, J., & Kang, J. W. (2022). Traditional medicine use for long COVID: A global perspective. Integrative Medicine Research, 11(3), 100871. https://doi.org/10.1016/j.imr.2022.100871 DOI: https://doi.org/10.1016/j.imr.2022.100871
Kim, T.-H., Jeon, S.-R., Kang, J. W., & Kwon, S. (2022). Complementary and alternative medicine for Long COVID: Scoping review and bibliometric analysis. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2022, Article 7303393. https://doi.org/10.1155/2022/7303393 DOI: https://doi.org/10.1155/2022/7303393
Luo, X., Huang, X., & Lin, S. (2023). Yoga and music intervention reduces inattention, hyperactivity/impulsivity, and oppositional defiant disorder in children’s consumer with comorbid ADHD and ODD. Frontiers in Psychology, 14, Article 1150018. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1150018 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1150018
Raveendran, A. V., Jayadevan, R., & Sashidharan, S. (2021). Long COVID: An overview. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews, 15(3), 869–875. https://doi.org/10.1016/j.dsx.2021.04.007 DOI: https://doi.org/10.1016/j.dsx.2021.04.007
Song, D., Tang, L., & Wang, Y. (2023). Exploring the pathophysiology of Long COVID. The Lancet Respiratory Medicine, 11(1), 12–20. https://doi.org/10.1016/S2213-2600(22)00423-9
World Health Organization. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. https://www.who.int/publications
Zhang, K., Zhao, Y., & Wang, Q. (2023). Post-acute sequelae of COVID-19: Current understanding and future directions. Nature Reviews Immunology, 23(2), 75–85. https://doi.org/10.1038/s41577-022-00727-0 DOI: https://doi.org/10.2174/1568026623666230829164156
Zhong, L. L. D., Lam, W. C., & Yang, W. (2023). Traditional Chinese medicine in the treatment of Long COVID: Potential and challenges. Frontiers in Pharmacology, 14, 1120000. https://doi.org/10.3389/fphar.2023.1120000
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 Interdisciplinary Academic and Research Journal

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ





