แนวทางการพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษาสังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์

สุทัศน์ ธานีพูน; ศุภธนกฤษ  ยอดสละ; ทรงเดช  สอนใจ

doi:10.60027/iarj.2026.e289049

ผู้แต่ง

สุทัศน์ ธานีพูน คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0002-7831-8185
ศุภธนกฤษ ยอดสละ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0001-5543-4995
ทรงเดช สอนใจ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ https://orcid.org/0009-0009-9190-3611

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e289049

คำสำคัญ:

การจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผล, แนวทางการพัฒนา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การพัฒนาการจัดการศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผล คือ กระบวนการปรับปรุงและยกระดับรูปแบบการจัดการศึกษาที่เน้นความร่วมมือระหว่างสถานศึกษาและสถานประกอบการ โดยมีเป้าหมายให้เกิดผลลัพธ์ที่ดีในการผลิตผู้เรียนที่มีทักษะตรงตามความต้องการของตลาดแรงงาน ซึ่งการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ และ 3) ประเมินแนวทางการพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์

ระเบียบวิธีการวิจัย: ประชากรในการทำวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาจำนวน 38 คนและ ครูผู้สอน จำนวน 563 คน ในสถานศึกษา 8 วิทยาลัย สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ ปีการศึกษา 2567 รวมจำนวนประชากรทั้งสิ้น 601 คนกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 8 คน และครูผู้สอน จำนวน 226 คน รวมทั้งสิ้น 234 คน คน ได้มาโดยการกำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างใช้ตารางสำเร็จรูปของเครซี่ และมอร์แกน (Krejcie and Morgan, 1970: 121) กลุ่มตัวอย่างได้มาจากการสุ่มแบบชั้นภูมิ (Stratified Random Sampling) จำแนกตามสถานศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย แบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบประเมินแนวทางความเหมาะสมและความเป็นไปได้ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น
ผลการวิจัย: (1) สภาพปัจจุบันของการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ โดยรวมอยู่ในระดับมาก และสภาพที่พึงประสงค์ของการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และเมื่อเรียงดัชนีลำดับความต้องการจำเป็นจากมากไปหาน้อย ได้แก่ 1) ด้านคุณภาพความร่วมมือระหว่างสถานศึกษากับสถานประกอบการ 2) ด้านคุณภาพการบริหารจัดการ 3) ด้านคุณภาพผู้เรียนและผู้สำเร็จการศึกษาและ 4) ด้านคุณภาพการจัดการเรียนการสอน (2) แนวทางการพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ จากองค์ประกอบ 4 ด้าน ได้จำนวน 23 แนวทาง ประกอบด้วย 1) ด้านคุณภาพการบริหารจัดการ ประกอบไปด้วย 7 แนวทาง 2) ด้านคุณภาพการจัดการเรียนการสอน ประกอบไปด้วย 6 แนวทาง 3) ด้านคุณภาพผู้เรียนและผู้สำเร็จการศึกษา ประกอบไปด้วย 6 แนวทาง และ 4) ด้านคุณภาพความร่วมมือระหว่างสถานศึกษากับสถานประกอบการ ประกอบไปด้วย 4 แนวทาง (3) การประเมินแนวทางในแการพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ พบว่ามีความเหมาะสมโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และมีความเป็นไปได้โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
สรุปผล: การพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ องค์ประกอบที่มีความต้องการจำเป็นที่มากที่สุดคือด้านคุณภาพความร่วมมือระหว่างสถานศึกษากับสถานประกอบการ แนวทางการพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีที่มีประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดสุรินทร์ จำนวน 23 แนวทาง และผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ อยู่ในระดับมากที่สุด

เอกสารอ้างอิง

จอมพงศ์ มงคลวนิช. (2561). การจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคี. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ทรงวุฒิ เรือนไทย, และคณะ. (2564). รูปแบบการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีระดับปริญญาตรีสายเทคโนโลยีหรือสายปฏิบัติการของสถาบันการอาชีวศึกษา. วารสารวิชาการธรรมทัศน์, 19(3), 84–94.

พยุงศักดิ์ จันทรสุรินทร์. (2556). การจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคี (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ราชัญ เสนาช่วย. (2560). ปัญหาการจัดการศึกษาระบบทวิภาคีช่างอุตสาหกรรม สถาบันอาชีวศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษาในเขตจังหวัดสกลนคร. วารสารบัณฑิตศึกษา, 14(2), 45–52.

วชิรวิชญ์ ผาดำ, และ วิเชียร รู้ยืนยง. (2564). แนวทางการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีประเภทวิชาช่างอุตสาหกรรมในสถานศึกษาสังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดนครพนม. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 14(2), 106–118.

สมพร ปานดำ. (2562). แนวคิดเกี่ยวกับการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีในบริบทประเทศไทย. วารสารวิชาการครุศาสตร์อุตสาหกรรม, 20(1), 107–124.

สมพร ปานดำ. (2563). รูปแบบการพัฒนาระบบการบริหารจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีแนวใหม่ ประเภทวิชาช่างอุตสาหกรรม ของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. วารสารวิชาการครุศาสตร์อุตสาหกรรม.

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2557). คู่มือหลักเกณฑ์การส่งเสริมและพัฒนาการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีสู่ความเป็นเลิศ พ.ศ. 2557. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2560). รายงานผลการดำเนินงานตามนโยบายการจัดอาชีวศึกษาระบบทวิภาคี. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.

สุเมธ รินทลีก, และ วิชิต แสงสว่าง. (2564). การจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีสู่ความเป็นเลิศในสถานศึกษาสังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสาร มจร สังคมปริทรรศน์, 10(2), 118–131.

สุรชัย ลาพิมพ์. (2562). การพัฒนาแนวทางการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีสู่ความเป็นเลิศของวิทยาลัยสังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดอุดรธานี. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 16(74), 67–76.

อุดมศักดิ์ มีสุข, และคณะ. (2560). การพัฒนารูปแบบการจัดการอาชีวศึกษาระบบทวิภาคีสาขาช่างอุตสาหกรรมในสถานศึกษาสังกัดสถาบันการอาชีวศึกษาภาคกลาง. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร, 10(1), 221–235.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.