ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จังหวัดพิษณุโลก

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ประเทศไทยได้มีอาชีพผู้ดูแลอย่างเป็นทางการ โดยทำงานดูแลผู้สูงอายุในศูนย์ดูแล โดย มีลักษณะการดูแลที่มีความยากและซับซ้อน การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงจึงส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต และก่อให้เกิดความเครียดในการดูแล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินระดับความเครียด ระดับคุณภาพชีวิต และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ร่วมของปัจจัยคุณลักษณะประชากร ความเครียดที่มีความสัมพันธ์ต่อคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จังหวัดพิษณุโลก

ระเบียบวิธีการวิจัย: การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ ผู้ดูแลผู้สูงอายุผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงที่ผ่านการอบรมจำนวน 840 ชั่วโมง มีใบประกาศจากกระทรวงศึกษาธิการที่ปฏิบัติงานในศูนย์ดูแลของจังหวัดพิษณุโลก อายุ 18-45 ปี จำนวน 73 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม ประกอบด้วย แบบสอบถามปัจจัยส่วนบุคคล ระดับความเครียด และคุณภาพชีวิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าต่ำสุด ค่าสูงสุด และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงอนุมาน ด้วยสถิติสหสัมพันธ์สเปียร์แมน (Spearman rank correlation) เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ร่วมของปัจจัยคุณลักษณะประชากร ความเครียดที่มีความสัมพันธ์ต่อคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง กำหนดนัยสำคัญทางสถิติ p-value < 0.05

ผลการวิจัย: ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จังหวัดพิษณุโลก จำนวน 73 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 28.11 ปี ความเครียดในภาพรวมอยู่ระดับปานกลาง ร้อยละ 69.90 มีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 50.54 ความเครียดระดับ ปานกลาง ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจ ร้อยละ 61.60 รองลงมาด้านจิตใจ ร้อยละ 53.40 และด้านร่างกาย ร้อยละ 52.10 และความเครียดระดับน้อย คือ ด้านภาระหน้าที่ ร้อยละ 5.70 และระดับคุณภาพชีวิตในภาพรวมระดับปานกลาง ร้อยละ 67.10 มีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 88.55 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานอยู่ที่ 12.076 เมื่อจำแนกรายด้าน พบว่า ด้านสุขภาพร่างกาย, ด้านจิตใจ, ด้านสัมพันธภาพทางสังคม และด้านสิ่งแวดล้อมส่วนใหญ่มีคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับปานกลาง อายุและการศึกษามีความสัมพันธ์ไปในทิศทางตรงข้ามกับความเครียดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ r = -0.270, (P< 0.05) และ r = -0.349, (P< 0.05) สถานภาพสมรสและรายได้มีความสัมพันธ์ไปในทิศทางเดียวกันกับคุณภาพชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ r = 0.538, (P< 0.01) และ r = 0.406, (P< 0.01) และชั่วโมงการทำงานมีความสัมพันธ์ไปในทิศทางเดียวกันกับคุณภาพชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ r = 0.252, (P< 0.05)

สรุปผล: ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงมีระดับความเครียดและระดับคุณภาพชีวิตของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงอยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดในทิศทางตรงข้าม ได้แก่ อายุ และการศึกษา ทั้งนี้ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิต ได้แก่ สถานภาพสมรส รายได้ และชั่วโมงการทำงาน ดังนั้นการส่งเสริมให้มีการวางแผนการทำงานในองค์กร และสร้างความสัมพันธ์แก่บุคลากรเพื่อลดปัญหาความเครียดจากการทำงานเพื่อส่งผลโดยตรงต่อการมีคุณภาพชีวิตในการทำงานที่ดี และการทำงานที่เหมาะสม