The Role of School Administrators in the Implementation of the Student Care and Support System of Schools Under the Office of Special Education Administration, Northeastern Region

กฤษฎา  ผาพรม; พรหมินทร์  ศรีหมื่นไวย; สมเดช  สาวันดี

doi:10.60027/iarj.2026.e288283

ผู้แต่ง

กฤษฎา ผาพรม วิทยาลัยนครราชสีมา https://orcid.org/0009-0002-4953-4161
พรหมินทร์ ศรีหมื่นไวย วิทยาลัยนครราชสีมา https://orcid.org/0009-0008-9237-0522
สมเดช สาวันดี วิทยาลัยนครราชสีมา https://orcid.org/0009-0001-3454-2030

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e288283

คำสำคัญ:

บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษา; , ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน; , การศึกษาพิเศษ; , ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การศึกษาไทยในปัจจุบันมีปัญหามากมาย เนื่องจากสังคมไทยเจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็วในหลายด้าน โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และเทคโนโลยี ซึ่งเข้ามามีบทบาทสำคัญในชีวิตเด็กและเยาวชน ความเจริญก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้สร้างการเปลี่ยนแปลงในหลายๆ ด้าน ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนเป็นกระบวนการทางการศึกษาหนึ่งของโรงเรียนที่เกี่ยวกับการส่งเสริม การป้องกันและการแก้ไขปัญหาที่มุ่งเน้นส่งเสริมให้นักเรียนทุกคนมีคุณภาพ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบระดับความคิดเห็นของบุคลากรต่อบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำแนกตาม ระดับการศึกษา และตำแหน่ง และเพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ระเบียบวิธีการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ บุคลากรของโรงเรียนในสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 330 คน กำหนดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางการสุ่มตัวอย่างของเครจซี่และมอร์แกน จากนั้นดำเนินการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับมีค่า IOC ระหว่าง 0.80 – 1.00 มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.81 และแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง สถิติใช้การวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติทดสอบที และสถิติทดสอบเอฟ

ผลการศึกษา: ผลการศึกษาพบว่า 1. บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียน โดยรวมอยู่ในระดับ มาก (= 4.38 ; S.D.= 0.42) 2. บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำแนกตาม ระดับการศึกษา ตำแหน่ง โดยรวม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และ 3. แนวทางพัฒนาบทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบว่า ควรกำกับติดตามและจัดเก็บข้อมูลสุขภาพและพฤติกรรมนักเรียนอย่างเป็นระบบ ควรใช้วิธีการคัดกรองที่หลากหลาย เพื่อแยกกลุ่มปกติ/เสี่ยง/มีปัญหา พร้อมสนับสนุนนักเรียนที่มีความสามารถพิเศษ ส่งเสริมกิจกรรมที่เหมาะสม เปิดโอกาสให้นักเรียนมีส่วนร่วมและเป็นผู้นำในการจัดกิจกรรม สนับสนุนการใช้เทคโนโลยีในการให้คำปรึกษาและช่วยเหลือนักเรียนอย่างทันท่วงที และใช้ข้อมูลสารสนเทศในการส่งต่อนักเรียนที่มีปัญหารุนแรงไปยังผู้เชี่ยวชาญ พร้อมติดตามผลอย่างต่อเนื่อง

สรุปผล: บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยรวมอยู่ในระดับมาก และมีความแตกต่างตามระดับการศึกษาและตำแหน่งอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แนวทางพัฒนาให้กำกับติดตามข้อมูลสุขภาพและพฤติกรรมนักเรียนอย่างเป็นระบบ ใช้เทคโนโลยีและข้อมูลสารสนเทศในการให้คำปรึกษาและส่งต่อนักเรียนที่มีปัญหารุนแรงไปยังผู้เชี่ยวชาญ พร้อมติดตามผล

เอกสารอ้างอิง

กรมสุขภาพจิต. (2560). คู่มือระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน. กรุงเทพฯ: อิมเมจกรุ๊ป.

กรมสุขภาพจิต. (2561). การบริหารจัดการระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน. กรุงเทพฯ: กรมสุขภาพจิต.

กฤษฎิ์ณิชา พุทจิระ. (2564). การพัฒนารูปแบบระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในโรงเรียนวัดจันทาราม (ตั้งตรง จิตร 5) เน้นสมรรถนะประจำสายงานของครูประจำชั้น [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยคริสเตียน].

ธีระ รุญเจริญ. (2562). ทิศทางการจัดการศึกษาเรียนรู้สู่การศึกษา 4.0 ในยุคดิจิทัล. ใน รวมบทความการบริหารการศึกษากับการพัฒนาการจัดการเรียนรู้สู่การศึกษาในยุคดิจิทัล ชุดที่ 1 (น. 8–9). อุบลราชธานี: ห้างหุ้นส่วนจำกัดวิทยาการพิมพ์ 1973.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

เมธี เชษฐ์วิสุต. (2558). การบริหารการศึกษาสู่มาตรฐานการศึกษาพิเศษ โรงเรียนแกนนำจัดการการเรียนร่วม สำนักงานเขตพื้นที่การประถมศึกษา จังหวัดน่าน. วารสาร Veridian E-Journal, 8(1), 1049–1058.

วัฒถาภรณ์ กฤตอัครธรณ์. (2567). แนวทางพัฒนาการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนเฉพาะความพิการ สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ กลุ่ม 7. วารสารมณีเชษฐาราม, 7(3), 1–23.

ศิวา ขุนชำนาญ. (2564). การบริหารจัดการระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต 1. ใน การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 12, 12(1), 1313–1328.

สมฤดี พละวุฑิโฒทัย. (2566). การบริหารจัดการการศึกษาพิเศษในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 7(4), 1253–1269.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). การดำเนินระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. (2567). กลยุทธ์และจุดเน้น. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กระทรวงศึกษาธิการ. https://special.obec.go.th/seb

อภิญญา บุณยเกียรติ. (2563). การศึกษาปัญหาและแนวทางการพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ วิทยาลัยนครราชสีมา ครั้งที่ 7, 1245–1257.

เอกสิทธิ์ ใจดี & ดวงใจ นามชวัด. (2565). ความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารสถานศึกษากับระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของบุคลากรทางการศึกษาศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดระนอง. วารสารสหวิทยาการพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 1(2), 138–152.