ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษากับการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2

นันทริกา อยู่คง; สุดารัตน์  สารสว่าง; สุชาดา  นันทไชย

doi:10.60027/iarj.2025.288198

ผู้แต่ง

นันทริกา อยู่คง คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ https://orcid.org/0009-0009-7434-5021
สุดารัตน์ สารสว่าง คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ https://orcid.org/0009-0002-3020-2538
สุชาดา นันทไชย คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ https://orcid.org/0009-0007-0359-8959

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.288198

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์, องค์กรสมรรถนะสูง, การบริหารสถานศึกษา, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: โลกยุคใหม่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากโควิด-19 และเทคโนโลยีดิจิทัล ส่งผลให้โรงเรียนต้องปรับตัวเป็นองค์กรสมรรถนะสูง (HPO) ที่มีระบบบริหารมีประสิทธิภาพ พร้อมส่งเสริมศักยภาพบุคลากร โดยผู้บริหารต้องมีภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ในการขับเคลื่อนองค์กรให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ระดับภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา 2) ระดับการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียน 3) ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษากับการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มประชากร ได้แก่ ครูในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2 กลุ่มตัวอย่างการวิจัย จำนวน 361 คน ได้จากการสุ่มแบบ แบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.988 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน

ผลการวิจัย: ผลการศึกษาพบว่า 1) ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (\bar{X} = 4.14) ด้านที่มากที่สุดได้แก่ การกำหนดสมรรถนะหลัก ด้านที่น้อยที่สุดได้แก่ และการประเมินผลของกลยุทธ์ที่คาดว่าจะได้รับ 2) การเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียน โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (\bar{X} = 4.11) ด้านที่มากที่สุดได้แก่ การสื่อสารอย่างเปิดเผยระหว่างบุคลากรในองค์กร ด้านที่น้อยที่สุดได้แก่ การแบ่งปันอำนาจและการมีส่วนร่วม 3) ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษากับการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียนมีความสัมพันธ์ทางบวก อยู่ในระดับสูงมาก (r = 0.882, p < .001) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.001

สรุปผล: ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษาโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดคือ การกำหนดสมรรถนะหลัก สำหรับระดับการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียน พบว่าอยู่ในระดับมากเช่นกัน โดยมีด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดคือ การสื่อสารอย่างเปิดเผยระหว่างบุคลากรในองค์กร และภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ ของผู้บริหารสถานศึกษามีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงมากกับการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). ยุทธศาสตร์ชาติว่าด้วยการปฏิรูปการศึกษา. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

เกศรา สิทธิแก้ว. (2566). การบริหารเชิงกลยุทธ์เพื่อยกระดับคุณภาพโรงเรียน. วารสารวิจัยการบริหารการศึกษา, 18(1), 78–92.

จิราภรณ์ เพชรทัต. (2564). ภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษากับการพัฒนาโรงเรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารบริหารการศึกษา, 18(2), 45–56.

เจษฎาภรณ์ พุฒป้า. (2565). การมีส่วนร่วมของบุคลากรในการบริหารสถานศึกษา: แนวทางสู่ความยั่งยืน. วารสารวิชาการบริหารการศึกษา, 9(2), 101–115.

ดวงพร พงษ์ภักดี. (2566). การประเมินสมรรถนะหลักขององค์กร: แนวทางการพัฒนาโรงเรียนคุณภาพ. วารสารวิจัยและพัฒนาทางการศึกษา, 15(1), 21–35.

เนตรพัณณา ยาวิราช. (2556). ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 14(2), 55–68.

บัณฑิตา สิทธิพงศากุล. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของโรงเรียนมัธยมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 44(4), 120–134.

บุญชม ศรีสะอาด. (2556). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 9 ฉบับปรับปรุงใหม่). สุวีริยาสาส์น.

พรรณี ลีกิจวัฒนะ. (2553). การวิจัยทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 5). สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง.

มยุลี ปันทะโชติ. (2564). บทบาทของผู้นำกับการสร้างวัฒนธรรมองค์กรสมรรถนะสูงในโรงเรียนมัธยมศึกษา. วารสารวิจัยทางการบริหารการศึกษา, 12(1), 33–47.

เยาวรินทร์ ยิ้มรอด. (2565). การประเมินกลยุทธ์ทางการศึกษาสำหรับโรงเรียนแห่งความเป็นเลิศ. วารสารครุศาสตร์ศึกษา, 20(2), 49–60.

วิรันทร์รัตน์ เสือจอย. (2565). ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์กับการพัฒนาโรงเรียนสู่ความเป็นเลิศ. วารสารการบริหารการศึกษา, 11(3), 22–36.

ศรีรัตน์ ประทุมโพธิ์. (2566). การบริหารการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษากับการพัฒนาองค์กรในยุคดิจิทัล. วารสารการบริหารและพัฒนาการศึกษา, 5(1), 1–14.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). แนวทางการขับเคลื่อนสถานศึกษาแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานรางวัลคุณภาพแห่งชาติ. (2565). เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (OBECQA) 2565–2568. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

Adair, J. (2010). Strategic leadership: How to think and plan strategically and provide direction. Kogan Page.

Bass, B. M. (2019). Bass & Stogdill's handbook of leadership: Theory, research, and managerial applications (4th ed.). Free Press.

Blanchard, K. (2007). Leading at a higher level: Blanchard on leadership and creating high performing organizations. FT Press.

Buytendijk, F. (2006). Performance leadership: The next practices to motivate your people, align stakeholders, and lead your industry. McGraw-Hill.

de Waal, A. A. (2012). What makes a high performance organization: Five validated factors of competitive advantage that apply worldwide. Global Professional Publishing.

Dubrin, A. J. (1998). Leadership: Research findings, practice, and skills (2nd ed.). Houghton Mifflin.

Finkelstein, S., & Hambrick, D. C. (1996). Strategic leadership: Top executives and their effects on organizations. West Publishing.

Gray, W. D. (2023). Equity-driven leadership: Reducing achievement gaps in under-resourced schools. Educational Leadership Press.

Hitt, M. A., Ireland, R. D., & Hoskisson, R. E. (2007). Strategic management: Competitiveness and globalization (7th ed.). Thomson South-Western.

Jo, S. J., Park, S., & Kang, I. (2020). Linking organizational learning with high performance: An empirical study of public sector organizations. Public Personnel Management, 49(2), 203–225. https://doi.org/10.1177/0091026019886320

Kaufman, R., Guerra, I., & Platt, W. A. (2018). The assessment book: Applied strategic thinking and performance improvement through assessment. IAP.

Kin, Y. A., & Kareem, O. A. (2019). The BANI world: The future of education and leadership. Journal of Global Education Studies, 3(2), 45–60.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Miller, W. C. (2001). Flash foresight: How to see the invisible and do the impossible. HarperBusiness.

Sebastian, J., & Allensworth, E. (2012). The influence of principal leadership on classroom instruction and student learning: A study of mediated pathways to learning. Educational Administration Quarterly, 48(4), 626–663.

Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. Currency.

Yukl, G. (2013). Leadership in organizations (8th ed.). Pearson.