ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครู กับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ : กรณีศึกษาโรงเรียนที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งในประเทศไทย
DOI:
https://doi.org/10.60027/iarj.2025.287368คำสำคัญ:
ปัญญาประดิษฐ์, ความสามารถของครู, การใช้ปัญญาประดิษฐ์, จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์บทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ผู้วิจัยมีความสนใจที่จะศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูกับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ กรณีศึกษาโรงเรียนที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งในประเทศไทย การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครู และระดับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ 2) เปรียบเทียบความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ ของครูและความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ 3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูและความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ กรณีศึกษาโรงเรียนดังกล่าว
ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ข้าราชการครู โรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษแห่งหนึ่ง ในกรุงเทพมหานคร กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางเทียบหากลุ่มตัวอย่างของเครจซี่และมอร์แกน จำนวน 140 คน แบ่งกลุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ (Stratified sampling) จากกลุ่มสาระการเรียนรู้ และสุ่มแบบง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูกับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ ลักษณะเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าดัชนีความสอดคล้องระหว่าง 0.80 – 1.00 และมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามทั้งฉบับเท่ากับ 0.962 สถิติที่ใช้การวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าความเชื่อมั่น และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์
ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า 1) ระดับความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครู กรณีศึกษาโรงเรียน ดังกล่าว โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าทุกด้าน อยู่ในระดับมาก เรียงตามลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปน้อยได้ดังนี้ ด้านการประยุกต์ ด้านคุณลักษณะ ด้านความรู้ และด้านทักษะ ส่วนระดับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ของครู โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าด้านความเป็นส่วนตัว อยู่ในระดับมากที่สุด รองลงมาด้านการควบคุมและตรวจโดยมนุษย์ อยู่ในระดับมาก และมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด อยู่ในระดับมาก คือด้านความเท่าเทียม เป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ 2) ผลการเปรียบเทียบตามสถานภาพส่วนบุคคล พบว่า ครูที่ไม่ระบุเพศ เจนเนอเรชัน Z และครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน มีค่าเฉลี่ยระดับความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์และความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์สูงที่สุด 3) ผลการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูและความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ พบว่า มีความสัมพันธ์เชิงบวก ในระดับสูงมาก
สรุปผล: ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูกับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ กรณีศึกษาโรงเรียนดังกล่าว พบว่าสถานภาพส่วนบุคคลที่แตกต่างกันส่งผลต่อระดับความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูและความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ของครู ซึ่งครูในโรงเรียนมีระดับความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์อยู่ในระดับมาก โดยเฉพาะด้านการประยุกต์ และมีระดับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์อยู่ในระดับมาก โดยเฉพาะด้านความเป็นส่วนตัว และอีกทั้งยังพบว่าความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูกับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ มีความสัมพันธ์เชิงบวก ในระดับสูงมาก โดยเฉพาะความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูด้านการประยุกต์กับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ด้านความโปร่งใสและการอธิบายได้ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าครูที่มีความสามารถในการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ได้ดี ย่อมมีแนวโน้มที่จะตระหนักถึงความน่าเชื่อถือของข้อมูล การตรวจสอบเพื่อให้เกิดการใช้งานที่ถูกต้องและเป็นธรรม ทั้งนี้ในระบบการศึกษาสามารถนำไปใช้ในการบริหารสถานศึกษา พัฒนาบุคลากรทางการศึกษาให้มีความพร้อมในการเป็นพลเมืองดิจิทัล
เอกสารอ้างอิง
จตุพร แทนเถื่อน และ ธนารักษ์ สารเถื่อนแก้ว. (2566). การใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อพัฒนาทักษะการอ่านของผู้เรียน. Journal of Applied Education, 2023, 1(4), 23-28.
จุฬาลักษณ์ พรหมอุบล. (2564). อิทธิพลของภาวะผู้นำเชิงเทคโนโลยีของผู้บริหารสถานศึกษาที่มีผลต่อความสามารถในการใช้เทคโนโลยีในการจัดการเรียนการสอนของครูในโรงเรียน จังหวัดสุราษฎร์ธานีสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา สุราษฎร์ธานี ชุมพร (วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, นนทบุรี.
นฤภัค สันป่าแก้ว. (2566). แนวทางการส่งเสริมครูในการจัดการเรียนรู้ในยุค AI. วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี, 1(2), 44–50.
พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562. (2562, 27 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา (เล่ม 136 ตอนที่ 69ก, น. 52-95).
ฤทัยวรรณ วงศ์ชนะ, น้ำทิพย์ วิภาวิน, & ธาดาศักดิ์ วชิรปรีชาพงษ์. (2558). การใช้สารสนเทศของครูแนะแนวโรงเรียนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารวิจัยสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย, 8(1), 89–100.
วชิรานี สีใจ, & สุกัญญา สุดารารัตน์. (2567). ทักษะความฉลาดทางดิจิทัลสําหรับครู สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปทุมธานี. วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 25(2), 1338–1350.
ศิริกาญจน์ ธัญพิมลโรจน์ และ สิริชัย ดีเลิศ. (2567). ความสามารถในการเปลี่ยนผ่านทางดิจิทัลขององค์กรในประเทศไทย ผ่านมุมมองของพนักงานในองค์กรนวัตกรรมในประเทศไทย. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(3), 691-706.
สํานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2565). แนวปฏิบัติจริยธรรมด้านปัญญาประดิษฐ์. สืบค้นจาก https://waa.inter.nstda.or.th/stks/pub/ori/docs/20220831-aw-book-ai-ethics-guideline.pdf
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 (พิมพ์ครั้งที่ 1). บริษัท พริกหวานกราฟฟิค จำกัด.
สำนักเลขารัฐมนตรี. (2562). พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 136 ตอนที่ 69 ก, 52–95.
สุพัตรา ปากดี. (2566). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการจัดการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา กรุงเทพมหานคร เขต 2. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
อภิสรา คชรัฐแก้วฟ้า. (2566). ผลกระทบจากการยอมรับใช้งานเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ด้านความพึงพอใจในการทำงานของพนักงานออฟฟิศในประเทศไทย. สารนิพนธ์ปริญญาการจัดการมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหิดล.
Al Darayseh, A. (2023). Acceptance of artificial intelligence in teaching science: Science teachers' perspective. Computers and Education: Artificial Intelligence, 4(100132), 1–9.
Darling-Hammond, L., Flook, L., Cook-Harvey, C., Barron, B., & Osher, D. (2020). Implications for educational practice of the science of learning and development. Applied Developmental Science, 24(2), 97–140.
Gaber, S. A., Sherif, A. G., Ahmed, S. A. H., Ibrahim, A., Alhasan, A. I., & Mohammed, A. K. (2023). Faculty members’ awareness of artificial intelligence and its relationship to technology acceptance and digital competencies at King Faisal University. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 22(7), 473–496.
Karan, B., & Angadi, G. R. (2023). Artificial intelligence integration into school education: A review of Indian and foreign perspectives. Association of Asia Scholars, 16(1), 5–31.
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 140, 1–55.
Tuomi, I. (2018). The impact of artificial intelligence on learning, teaching, and education. Publications Office of the European Union.
Xue, Y., & Wang, Y. (2022). Artificial intelligence for higher education development and teaching skills. Wireless Communications and Mobile Computing, 2022, Article ID 2990816.
Zhu, M., Wang, S., & Dai, S. (2021). Ethical implications of AI in education: A case for responsible use. AI & Society, 36(3), 651–662.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 Interdisciplinary Academic and Research Journal
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความใดๆ ใน Interdisciplinary Academic and Research Journal ยังคงเป็นของผู้เขียนภายใต้ ภายใต้ Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License การอนุญาตให้ใช้ข้อความ เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ของสิ่งพิมพ์ ผู้ใช้ใดๆ เพื่ออ่าน ดาวน์โหลด คัดลอก แจกจ่าย พิมพ์ ค้นหา หรือลิงก์ไปยังบทความฉบับเต็ม รวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำดัชนี ส่งต่อเป็นข้อมูลไปยังซอฟต์แวร์ หรือใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางกฎหมายอื่นใด แต่ห้ามนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์หรือด้วยเจตนาที่จะเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจใดๆ
