แนวทางการบริหารจัดการหลักสูตรเพื่อความยั่งยืนในยุค VUCA World

ศรัณย์ ขนอม; นันทพร  รอดผล; ชนิตตา   โชติช่วง; มาเรียม  นิลพันธุ์; ชนสิทธิ์ สิทธิ์สูงเนิน

doi:10.60027/iarj.2025.286736

ผู้แต่ง

ศรัณย์ ขนอม สถาบันโคเซ็นแห่งสถาบันพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง https://orcid.org/0009-0001-7562-8180
นันทพร รอดผล โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศิลปากร (มัธยมศึกษา) https://orcid.org/0009-0004-6652-0508
ชนิตตา โชติช่วง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี https://orcid.org/0009-0004-0721-536X
มาเรียม นิลพันธุ์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร https://orcid.org/0009-0009-3888-049X
ชนสิทธิ์ สิทธิ์สูงเนิน คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร https://orcid.org/0009-0000-6338-4396

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.286736

คำสำคัญ:

แนวทางการบริหารจัดการหลักสูตร, ความยั่งยืน, ยุค VUCA World

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ในยุคที่โลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและซับซ้อน ส่งผลให้เกิดองค์ความรู้ แนวคิด ทฤษฎี และนวัตกรรมด้านการศึกษามากมาย การบริหารจัดการหลักสูตรในบริบทดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยความรู้ ความเข้าใจ และแนวทางที่ชัดเจนในการดำเนินงาน เพื่อให้หลักสูตรสามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน บทความวิชาการฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการบริหารจัดการหลักสูตรเพื่อความยั่งยืนในบริบทของ VUCA World

ระเบียบวิธีการวิจัย: การศึกษานี้เป็นการศึกษาเอกสารและการวิจัยที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์และนำเสนอตามวัตถุประสงค์ทางการศึกษา

ผลการวิจัย: แนวทางการบริหารจัดการหลักสูตรที่สำคัญ 5 แนวทาง ได้แก่ 1) การวางแผนและเตรียมความพร้อมในการใช้หลักสูตร 2) การดำเนินการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตร 3) การนิเทศ กำกับ ติดตาม และประเมินผลหลักสูตร 4) การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในกระบวนการบริหารจัดการหลักสูตร 5) การปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตรให้ทันสมัย การบริหารจัดการหลักสูตรตามแนวทางดังกล่าวจะช่วยให้สถานศึกษาสามารถพัฒนาและดำเนินหลักสูตรได้อย่างมีประสิทธิภาพและสามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับพลวัตของโลกยุคปัจจุบัน นำไปสู่การสร้างระบบการศึกษาและการเรียนรู้ที่ยั่งยืนต่อไป

บทสรุป: ผู้สนใจสามารถนำแนวทางดังกล่าวนี้ไปปรับประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการหลักสูตรเพื่อให้หลักสูตรที่พัฒนาขึ้น สามารถดำเนินหลักสูตรได้อย่างมีประสิทธิภาพและสามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับพลวัตของโลกยุคปัจจุบัน นำไปสู่การสร้างระบบการศึกษาและการเรียนรู้ที่ยั่งยืนต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). การเปลี่ยนแปลงของระบบการศึกษาในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

ไกรสร ปทุมไพโรจน์. (2565). การบริหารหลักสูตรสถานศึกษา โรงเรียนในสังกัดส านักงาน. เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาน่าน เขต 2. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยพะเยา.

ชวลิต ชูกําแพง. (2551). การพัฒนาหลักสูตร. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัย.

ดวงใจ ไชยลังการ. (2558). แนวทางการบริหารจัดการหลักสูตรสถานศึกษาที่สอดคล้องกับการศึกษาในศตวรรษที่ 21: กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านโป่งน้ำร้อน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 1. เชียงราย: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชียงราย.

ธาริดา สกลภัทรสกุล. (2565). สภาพและแนวทางการบริหารหลักสูตรสถานศึกษาในโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 1. การค้นคว้าอิสระ หลักสูตรการศึกษามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ปฏิภาณ ตระการ. (2561). แนวทางสำคัญที่มีผลต่อการบริหารและการจัดการหลักสูตรสถานศึกษา ที่สอดคล้องกับการศึกษาไทย 4.0. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ประเวศ เวชชะ. (2561). การบริหารหลักสูตรในบริบทของสังคมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วิชัย วงศ์ใหญ่. (2543). การบริหารหลักสูตร: หลักการและแนวทางปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สันต์ ธรรมบำรุง (2525). หลักสูตรและการบริหารหลักสูตร. กรุงเทพมหานคร : เกรียงศักดิ์การพิมพ์.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). แนวทางการบริหารจัดการหลักสูตรในระบบการศึกษาไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566—2570). กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี.

อมรพิมล นึกชัยภูมิ. (2563). แนวทางการบริหารจัดการหลักสูตรสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมคุณลักษณะพื้นฐานของนักเรียนโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาในเขตพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

อ้อมใจ วงษ์มณฑา, & คณะ. (2561). รูปแบบการบริหารจัดการหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: สำนักงานการศึกษาเอกชนจังหวัดชายแดนภาคใต้.

ASEAN Secretariat. (2019). Creative Economy and ASEAN Development: Policy Framework. Jakarta: ASEAN Secretariat.

Ornstein, A.C., & Hunkins, F.P. (2017). Curriculum: Foundations, Principles, and Issues, Global Edition. Pearson Higher Education & Professional Group

Trump, J. L., & Miller, D. F. (1968). Secondary school curriculum improvement: Challenges and responses. Boston, MA: Allyn & Bacon.

Tyler, R. W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. Chicago: University of Chicago Press.

UNESCO. (2021). Creative Economy Report: Shaping the Future of Sustainable Development. Paris: UNESCO Publishing.