ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2

สมฤดี ลุนสำโรง; ประสงค์ ต่อโชติ; สุจิตรา อร่ามพงษ์พันธ์

doi:10.60027/iarj.2025.286718

ผู้แต่ง

สมฤดี ลุนสำโรง คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย https://orcid.org/0009-0006-2126-0022
ประสงค์ ต่อโชติ คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย https://orcid.org/0009-0006-5729-8655
สุจิตรา อร่ามพงษ์พันธ์ คณะศึกษาศาสตร์และศิลปศาสตร์ วิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย https://orcid.org/0009-0000-9012-6472

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.286718

คำสำคัญ:

ทักษะผู้บริหารสถานศึกษา, ศตวรรษที่ 21, การบริหารงานวิชาการ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ควรมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษา ทักษะที่จำเป็น เช่น ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ การใช้เทคโนโลยี และการบริหารเชิงกลยุทธ์ ส่งผลโดยตรงต่อการบริหารงานวิชาการให้มีประสิทธิภาพและก้าวสู่ความเป็นเลิศ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 2) การบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา 3) ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 กับการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา และ 4) ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 จำนวน 400 คน แล้วนำไปสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ ตามขนาดสถานศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในรวบรวมข้อมูลในครั้งนี้ คือ แบบสอบถามเกี่ยวกับทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 และแบบสอบถามเกี่ยวกับการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา สถิติที่ใช้ คือ ค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบมีขั้นตอน

ผลการวิจัย: พบว่า 1) ระดับทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ทักษะด้านความรู้ความคิดรวบยอด มีค่าเฉลี่ยสูงสุดอยู่ในระดับมาก รองลงมาคือ ทักษะด้านเทคโนโลยีและการใช้ดิจิทัล ทักษะด้านการบริหารองค์การ ทักษะด้านการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ และทักษะด้านการมีมนุษย์สัมพันธ์ ตามลำดับ 2) ระดับการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ด้านการจัดการกระบวนการ ค่าเฉลี่ยสูงสุดอยู่ในระดับมาก รองลงมาคือ ด้านการประกันคุณภาพการศึกษา ด้านการติดตามและการประเมินผล ด้านผลลัพธ์ ด้านภาวะผู้นำ ด้านการบริหารจัดการบุคลากร และ ด้านนโยบายและกลยุทธ์ ตามลำดับ 3) ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ระหว่างทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 กับการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา ทุกด้านมีความสัมพันธ์ความสัมพันธ์ทางบวก มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 เรียงลำดับความสัมพันธ์จากมากไปหาน้อยคือ ด้านความรู้ความคิดรวบยอด (X₂) มีความสัมพันธ์กับการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศ (Y) ในระดับสูง (r = 0.798) รองลงมาคือ ทักษะด้านการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ (X₃) มีความสัมพันธ์ในระดับสูง (r = 0.775) ทักษะด้านเทคโนโลยีและการใช้ดิจิทัล (X₅) มีความสัมพันธ์ในระดับสูง (r = 0.741) ทักษะด้านการมีมนุษย์สัมพันธ์ (X₄) มีความสัมพันธ์ในระดับสูง (r = 0.724) และทักษะด้านการบริหารองค์การ (X₁) มีความสัมพันธ์ในระดับปานกลาง (r = 0.601) ตามลำดับ 4) ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา มีจำนวน 4 ด้านคือ ทักษะด้านความรู้ความคิดรวบยอด (X₂) ทักษะด้านการมีมนุษย์สัมพันธ์ (X₄) ทักษะด้านเทคโนโลยีและการใช้ดิจิทัล (X₅) ได้ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณเท่ากับ .881 (R=.881) หรือร้อยละ 88.10 ซึ่งมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และมีค่าสัมประสิทธิ์การทำนายหรืออำนาจพยากรณ์ ร้อยละ 88.10 (R²= .881)

สรุปผล: ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 มีความสำคัญต่อการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา ข้อมูลที่ได้สามารถนำไปใช้ในการพัฒนาผู้บริหารให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2 สามารถใช้เป็นแนวทางในการยกระดับคุณภาพการศึกษา ทั้งในด้านการพัฒนาทักษะผู้บริหารและการปรับปรุงการบริหารงานวิชาการในโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง

เอกสารอ้างอิง

ชยาภร สารีรัตน์. (2563) การบริหารสู่ความเป็นเลิศของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา. วารสารสถาบันวิจัยญาณสังวร, 11(1), 51-60.

ชัยยนต์ เพาพาน. (2559). แนวคิดและทฤษฎีพื้นฐานการเป็นผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21.วารสารบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 12(1), 1-9.

ชุติมา จันทร์ประเสริฐ, กมลมาลย์ ไชยศิริธัญญา และสุขุม มูลเมือง. (2564) รูปแบบความเป็นเลิศในการบริหารงานวิชาการ ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา. วารสารวิจยวิชาการ, 4(4), 143–156.

ญาณีภรณ์ ศรีชมภู. (2566). ทักษะในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารกับการบริหารวิชาการ โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาสุพรรณบุรีเขต 1. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตร มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ณรินทร์นิตา อภัยรัตน์, ปรเมศร์ กลิ่นหอม และมิตภาณี พุ่มกล่อม. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 กับแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรีเขต 1. วารสารคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎนครสวรรค์, 7(1), 246-257.

บุญชม ศรีสะอาด. (2556). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่9) กรุงเทพฯ: สุวิริยาสาส์น.

มัทนา วังถนอมศักดิ์. (2556). ทักษะสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่21. วารสารบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 3(2), 200-207.

วรัญญา ปริษาวงค์. (2564). ทักษะการบริหารในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษากลุ่มโรงเรียนอำเภอวังเจ้า สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 1. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 7(9), 147-160.

วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษ ที่21. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.

วิวรรชน์ เชื้อจิตร, เริงวิชญ์ นิลโคตร และ ธีรังกูร วรบำรุงกุล. (2566). ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของสถานศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 1. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 10(5), 11-21.

สมหมาย อ่ำดอนกลอย. (2556). บทบาทผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 7(1), 1–8.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2. (2567). แผนปฏิบัติการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2. ขอนแก่น : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 2.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2558). นโยบายสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปี งบประมาณ 2558. กรุงเทพฯ : ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรฯ

สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561–2580. https://dl.parliament.go.th/handle/20.500.13072/544434

สุประวีณ์ ทิพย์โพธิ์ ณรงค์ พิมสาร และ สิริกาญจน์ ธนวุฒิพรพินิต (2563). รูปแบบการบริหารงานวิชาการสู่ความเป็นเลิศของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1. ศึกษาศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 4(2), 56-70.

Katz, R.L. (1995). Skill of an Effective Administrator. Harvard Business Review, 33(1), 31- 42.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.