แนวทางพัฒนาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1

จินดารัตน์ สิงห์ใส; ขวัญชัย  ขัวนา

doi:10.60027/iarj.2026.e286663

ผู้แต่ง

จินดารัตน์ สิงห์ใส คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร https://orcid.org/0009-0006-5981-6321
ขวัญชัย ขัวนา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร https://orcid.org/0009-0001-3308-5886

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e286663

คำสำคัญ:

แนวทางพัฒนา, แผนปฏิบัติการประจำปี, โรงเรียน, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ความสำคัญของการดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี กระทรวงศึกษาธิการจึงสนับสนุนให้สถานศึกษาใช้การวางแผน เป็นเครื่องมือในการบริหารและพัฒนาการศึกษา โดยให้สถานศึกษาในสังกัดจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาและแผนปฏิบัติการประจำปีเพื่อเป็นแนวทางในการดำเนินงานและกิจกรรมในสถานศึกษา ดังนั้นการวิจัยในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 2) เพื่อศึกษาปัญหาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 และ 3) เพื่อหาแนวทางพัฒนาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้รับผิดชอบการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี จำนวน 198 คน และผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 17 ท่าน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์และแบบสอบถามเกี่ยวกับข้อมูลของผู้ตอบแบบสอบถามเป็นแบบเลือกตอบ และแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า สถิติที่ใช้คือ การวิเคราะห์เนื้อหา ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละ ความถี่ และการจัดลำดับ

ผลการวิจัย: ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี ภาพรวมอยู่ในระดับมาก สรุปเป็นรายด้านได้ดังนี้ (1) ด้านการเตรียมการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี (2) ด้านการดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี (3) ด้านการนำแผนปฏิบัติการประจำปีไปปฏิบัติ และ (4) ด้านการติดตามควบคุมและประเมินผล อยู่ในระดับมากทั้ง 4 ด้าน 2) ปัญหาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีที่พบมากที่สุดมีดังนี้ (1) ครู คณะกรรมการสถานศึกษา และชุมชน ไม่มีส่วนร่วมในการเสนอปัญหาและความต้องการ (2) ครูผู้รับผิดชอบขาดความรู้ ความชำนาญ และขาดการมอบหมายงานให้กับบุคลากรที่เหมาะสม (3) ขาดการควบคุมการใช้จ่ายงบประมาณ และ (4) ไม่มีการนำผลการประเมินโครงการมาปรับปรุงและพัฒนาในครั้งต่อไป 3) แนวทางพัฒนาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี ผู้บริหารสถานควรศึกษาควรจัดประชุมครูและบุคลากรที่เกี่ยวข้องเพื่อวิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคก่อนการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี ระดมความคิดเพื่อจัดทำโครงการให้สอดคล้องกับแผนการดำเนินงาน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของผู้บริหาร ครู และคณะกรรมการสถานศึกษา จัดทำทะเบียนคุมเงินโครงการ/กิจกรรม ให้เป็นไปตามแผนการใช้จ่ายงบประมาณ และผู้บริหารสถานศึกษาควรให้ความสำคัญในการกำกับติดตามและประเมินผลการดำเนินการตามโครงการเพื่อนำไปพัฒนาในครั้งต่อไป

สรุปผล: แนวทางพัฒนาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 พบว่า 1) สภาพการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ในทุกด้าน ทั้งการเตรียมการ, การดำเนินการ, การนำแผนไปปฏิบัติ, และการติดตามประเมินผล 2) ปัญหาสำคัญที่พบมากที่สุด คือ การขาดการมีส่วนร่วมของครู คณะกรรมการสถานศึกษา และชุมชนในการเสนอแนะปัญหาและความต้องการ นอกจากนี้ ครูผู้รับผิดชอบยังขาดความรู้ความชำนาญและการมอบหมายงานที่ไม่เหมาะสม รวมถึงการขาดการควบคุมการใช้จ่ายงบประมาณ และไม่มีการนำผลการประเมินโครงการมาปรับปรุงในครั้งต่อไป และ 3) แนวทางพัฒนาการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี ผู้บริหารสถานศึกษาควรจัดประชุมระดมสมอง เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคก่อนจัดทำแผน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของผู้บริหาร ครู และคณะกรรมการสถานศึกษา รวมถึง ควรจัดทำทะเบียนคุมงบประมาณ และ ให้ความสำคัญกับการกำกับติดตามและประเมินผล เพื่อนำไปสู่การพัฒนาแผนในอนาคต

ประวัติผู้แต่ง

จินดารัตน์ สิงห์ใส, คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร

นักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา สาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร

เอกสารอ้างอิง

กณิษฐา สุภาศรี. (2561). แนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนบ้านเตียนอาง อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่. มมร ล้านนาวิชาการ, 7(1), 11–19.

กรรณาภรณ์ สุดหอม. (2560). การมีส่วนร่วมของครูในกระบวนการวางแผนปฏิบัติการประจำปีในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 31 จังหวัดนครราชสีมา (การศึกษาค้นคว้าอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

กาญจนา ม่วงลัพธ์. (2558). การมีส่วนร่วมของคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานในการวางแผนปฏิบัติราชการประจำปีในการบริหารงานงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากาญจนบุรี เขต 1 (การศึกษาค้นคว้าอิสระ ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี.

จันทรา หาแก้ว. (2561). คู่มือปฏิบัติงาน. ชุมพร: กลุ่มนโยบายและแผน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชุมพร เขต 2 กระทรวงศึกษาธิการ.

ณฐิฌา แก้วอำไพ มณฑิชา เจนพานิชทรัพย์ และ ธนวัฒน์ นรารัมย์. (2567). การพัฒนาระบบบริหารแผนปฏิบัติการด้านสาธารณสุข จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 18(3), 1105–1120

ถนอม เค้ายา, ยุภาพร ยุภาศ และเสาลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร. (2562). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนพัฒนาองค์การบริหาร ส่วนตำบลหนองโก อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 13(3), 201–209

ธนู นวลเป้า. (2558). กลยุทธ์การบริหารจัดการแผนปฏิบัติการประจำปี ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจังหวัดตาก (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.

นิดา ประพฤติธรรม. (2563). การวิเคราะห์การติดตามและประเมินผลแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 8(2), 44–54.

นิภาภัทร บุญน่วม. (2560). การประเมินการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 41. กำแพงเพชร: มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.

ปัทนีญา รอดแก้, & มณฑล สรไกรกิติกูล. (2559). กระบวนการสร้างการมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนปฏิบัติการ. วารสารบริหารธุรกิจเทคโนโลยีมหานคร, 13(2), 1–10.

ปุญญาภา นิธิพิเชฐ. (2559). การมีส่วนร่วมในการบริหารแผนปฏิบัติการเชิงกลยุทธ์ประจำปีงบประมาณของบุคลากรคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ. สงขลา: มหาวิทยาลัยทักษิณ.

พรหมพร นุ้ยบุญแก้ว. (2567). การมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ของบุคลากร. วารสารวิชาการสงขลานครินทร์ สังคมศาสตร์, 4(1), 12–24.

พัชญ์พิชา จันทา. (2563). แนวทางการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครนายก (วิทยานิพนธ์ ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.

พินิจ มีทองคำ, & โกวิทย์ แสนพงษ์. (2562). เทคนิคการวิเคราะห์สภาพการพัฒนาเพื่อการวางแผนกลยุทธ์ของสถานศึกษา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 6(1), 99–109.

มนต์ธิชา ฉัตรอักษรานนท์. (2567). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 2 (วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร.

มาลัย อินเทพ. (2560). แนวทางการบริหารงานงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานตามหลักธรรมาภิบาลโรงเรียนพื้นที่สูง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 3 (การศึกษาค้นคว้าอิสระ ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.

วชิรภรณ์ ลีลาแยง. (2557). ปัญหาและแนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอห้วยแถลง จังหวัดนครราชสีมา (วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.

วรวิทย์ ขาวฟอง. (2563). การศึกษาสภาพและปัญหาการดำเนินการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีของโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 36 (การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง). มหาวิทยาลัยพะเยา.

วิชุดา อ่อนสิงห์. (2566). การประเมินผลโครงการตามแผนปฏิบัติราชการประจำปีของจังหวัดอุทัยธานี ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีปทุม.

สมพงษ์ แออ้อย. (2557). บทบาทของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการจัดการศึกษาในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากระบี่ (ภาคนิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1. (2567). รายงานผลการติดตามตรวจสอบ ประเมินผลและนิเทศการจัดการศึกษา (กตนป.) ปีการศึกษา 2566. กำแพงเพชร: กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 2. (2566). คู่มือแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐานและแผนปฏิบัติการประจำปีของสถานศึกษา. สุพรรณบุรี: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 2: กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2550). แนวทางการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาให้คณะกรรมการ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษาตามกฎกระทรวงฯ พ.ศ. 2550. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.

สุดเฉลียว ยั่งยืน. (2563). การศึกษาปัญหาและแนวทางการนำแผนปฏิบัติการประจำปีไปปฏิบัติในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์ เขต 4 (วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.

อมรรัตน์ อมรนาถ. (2559). กระบวนการวางแผนปฏิบัติราชการประจำปีของมหาวิทยาลัยราชภัฏกลุ่มศรีอยุธยา (วิทยานิพนธ์ รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.

อรอมล โคกะทิง และคณะ. (2565). แนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปีตามหลักธรรมาภิบาลของสถานศึกษาในศูนย์เครือข่ายการศึกษาที่ 5 จตุภูมิศรีวิชัย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 2 (วิทยานิพนธ์ ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.