ทักษะของผู้บริหารที่ส่งผลต่อองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1

ธนวัฒน์ สิงห์ชา; ชาญวิทย์ หาญรินทร์; ไพฑูรย์ พวงยอด

doi:10.60027/iarj.2025.286639

ผู้แต่ง

ธนวัฒน์ สิงห์ชา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม https://orcid.org/0009-0005-5294-1181
ชาญวิทย์ หาญรินทร์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม https://orcid.org/0000-0002-2809-8471
ไพฑูรย์ พวงยอด คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม https://orcid.org/0000-0002-7280-402X

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.286639

คำสำคัญ:

ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษา, องค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา, ผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ความสุขในการทำงานเป็นเรื่องหนึ่งที่สำคัญต่อการดำเนินชีวิต เพราะผู้คนส่วนใหญ่ใช้เวลาอยู่กับการทำงานในแต่ละวันจนอาจกล่าวได้ว่าการทำงานเป็นกิจกรรมหลักของชีวิต นอกจากงานจะนำมาซึ่งรายได้แล้ว ยังนำมาซึ่งมิตรภาพและความสำเร็จอีกด้วยความสุขในการทำงานทำให้บุคลากรในองค์การมีพลังในการทำงาน ส่งผลต่อความสำเร็จในการทำงาน และสามารถนำไปสู่การปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาและเปรียบเทียบทักษะของผู้บริหารสถานศึกษา จำแนกตามสถานภาพและขนาดของสถานศึกษา (2) ศึกษาและเปรียบเทียบองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา จำแนกตามสถานภาพและขนาดของสถานศึกษา (3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างทักษะของผู้บริหารสถานศึกษากับองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา (4) ศึกษาทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 90 คน และครู จำนวน 318 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้เกณฑ์ร้อยละ ได้มาโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ จำแนกเป็น 2 ฉบับ คือ (1) แบบสอบถามทักษะของผู้บริหารสถานศึกษา มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ .97 (2) แบบสอบถามการเป็นองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ .98 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบสมมติฐาน โดยใช้ค่าที การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว การวิเคราะห์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัย: พบว่า (1) ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษา ตามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาและครู โดยภาพรวมพบว่า อยู่ในระดับมาก ผลการเปรียบเทียบจำแนกตามสภานภาพ โดยภาพรวมพบว่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ผลการเปรียบจำแนกตามขนาดของสถานศึกษา พบว่า โดยภาพรวมไม่แตกต่างกัน (2) องค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา ตามความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาและครู โดยภาพรวมพบว่า อยู่ในระดับมาก ผลการเปรียบเทียบจำแนกตามสถานภาพ โดยภาพรวมพบว่า แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ผลการเปรียบเทียบตามขนาดของสถานศึกษา พบว่า โดยภาพรวม ไม่แตกต่างกัน (3) วิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่างทักษะของผู้บริหารสถานศึกษากับการเป็นองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา พบว่า มีความสัมพันธ์กันเชิงบวกในระดับสูงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เท่ากับ .89 (r_xy=.89) (4) ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 4 ด้าน คือ ทักษะค่านิยมและจริยธรรมของการเป็นผู้นำ (X₅) ทักษะความเป็นผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ (X₁) ทักษะการวางแผนและการพัฒนาหลักสูตร (X₄) และทักษะการสื่อสารและความสัมพันธ์ชุมชน (X₂) ร่วมกันพยากรณ์การเป็นองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษา โดยมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 มีอำนาจพยากรณ์ร้อยละ 82 (R²=.82) SE_est= 0.251

สรุปผล: ผู้บริหารที่มีทักษะที่ดีสามารถสร้างองค์กรแห่งความสุขในสถานศึกษาได้ โดยต้องมีภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ และแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ ทักษะเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างบรรยากาศการทำงานที่ดี ลดความขัดแย้ง และกระตุ้นแรงจูงใจของบุคลากร เมื่อองค์กรมีความสุข ย่อมส่งผลให้การเรียนการสอนมีประสิทธิภาพและพัฒนาอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กอปรลาภ อภัยภักดิ์. (2563). บรรยากาศองค์กรแห่งความสุข : คนเบิกบาน งานสำเร็จ. วารสาร มจรมนุษยศาสตร์ปริทรรศน์. 6(1), 315-331.

จันทรานี สงวนนาม. (2553). ทฤษฎีแนวปฏิบัติในการบริหารสถานศึกษา. กรุงเทพ ฯ :บริษัท บุ๊ค พอยท์ จำกัด.

จินดารัตน์ โพธิ์นอก. (2557). องค์ความรู้-ภาษาวัฒนธรรม (องค์ความรู้ภาษาไทย). Retrieved from: http://www.dailynews.co.th/article/217512

ชยากานต์ เปี่ยมถาวรพจน์. (2559). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสุขในการทำงานของครูโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดฉะเชิงเทรา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต วิทยาลัยมหาวิทยาลัยบูรพา.

ชาญวิทย์ วสันต์ธนารัตน์ จุลัยวรรณ ดวงโคตะ และ นพพร ทิแก้วศรี. (2556). มาสร้างองค์กรแห่งความสุขกันเถอะ. นนทบุรี : สองขาครีเอชั่น จำกัด.

ชาญวิทย์ วสันต์ธนารัตน์ และธีร์ธรรม วุฑฒิวัตรชัยแก้ว. (2560). องค์กรแห่งความสุข 4.0. กรุงเทพ ฯ : แอทโฟร์ทปริ้นท์.

ทรงศักดิ์ ภูสีอ่อน. (2551). การประยุกต์ใช้ SPSS วิเคราะห์ข้อมูลผลงานวิจัย. กาฬสินธุ์ : สมนักพิมพ์สหธรรมิก.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (ฉบับปรับปรุง). พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพ ฯ : สุวีริยาสน์.

บุรินทร์ เทพสาร. (2557). ยุทธศาสตร์การบริหารการเปลี่ยนแปลงสถาบันอุดมศึกษาเอกชนสู่การเป็นองค์กรแห่งความสุข. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พรชัย เจดามาน. (2560). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงศตวรรษที่ 21 : ไทยแลนด์ 4.0. Retrieved from: https://www.kroobannok.com/83149

พิมลพรรณ เพชรสมบัติ. (2560). คุณลักษณะเฉพาะของภาวะผู้นำของผู้บริหารการศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญา ครุศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฎนครสวรรค์.

พิสมัย สิมสีพิมพ์. (2552). ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะการบริหารโรงเรียนกับประสิทธิผลงานวิชาการโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุดรธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.

แพรดาว สนองผัน และเสาวนี สิริสุขศิลป์. (2557). ทักษะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 37(4), 42-50.

มณีรัตน์ คำจำปา. (2558). ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะของผู้บริหารสถานศึกษากับการบริหารงาน. วิทยานิพนธ์ ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

ศิรินันท์ กิตติสุขสถิต. (2555). คุณภาพการวางแผนครอบครัวในประเทศไทย. นครปฐม : สถาบันวิจัยประชากรและสังคมมหาวิทยาลัยมหิดล.

ศุลีพร เพชรเรียง. (2562). การพัฒนาองค์กรแห่งความสุขของวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา. Retrieved from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view /222224/160691

สมนึก ภัททิยธนี. (2565). การวัดผลการศึกษา (education measurement). กรุงเทพ ฯ : ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมนึก ภัททิยธนี. (2567). การวัดผลการศึกษาและประเมินผลการศึกษา (education measurement and evaluation). กรุงเทพ ฯ : ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2552). มาสร้างองค์กรแห่งความสุขกันเถอะ.กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1. (2566). ข้อมูลสารสนเทศปีการศึกษา 2566. Retrieved from: https://www.nkpedu1.go.th/information

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต 1. (2567). แผนบริหารการศึกษาขั้นพื้นฐาน สพป.นครพนม เขต 1. Retrieved from: https://www.nkpedu1.go.th/actionplan

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). การกำหนดมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา. Retrieved from: http://www.sesa20.go.th

สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2563). แผนสร้างความผูกพันและความพึงพอใจในบุคลากรในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.Retrieved from: http://www.bga.moe.go.th/2018/wp-content/uploads/2020/05/.pdf

สุนทร โคตรบรรเทา. (2554). หลักการและทฤษฎีการบริหารการศึกษา. กรุงเทพ ฯ : ปริญญาธน.

Gray, R. (2007). A Climate of Success. Oxford. United Kingdom : ButterworthHeinemann.

Martin, A.J., Jones, E.S. and Callan, V.J. (2005). The role of psychological climate in facilitating employee adjustment during organizational change. European Journal of Work and Organizational Psychology, 14(3), 263–289.