การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียนสำหรับครูประถมศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์ : การจัดการเรียนรู้เชิงรุก เป็นการนำเอาวิธีการสอน เทคนิคการสอนที่หลากหลายมาใช้ในการออกแบบแผนการสอนและการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ ส่งเสริมให้มีปฏิสัมพันธ์ของผู้เรียนในชั้นเรียนทั้งผู้เรียนและผู้สอน และส่งเสริมให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบัน การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1. ศึกษาข้อมูลพื้นฐานและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม 2. พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม 3. นำหลักสูตรฝึกอบรมไปใช้ และ 4. ประเมินหลักสูตรฝึกอบรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน สำหรับครูประถมศึกษา

ระเบียบวิธีวิจัย : การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนาแบ่งออกเป็น 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การศึกษาข้อมูลพื้นฐานและความต้องการในการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรม จากลุ่มตัวอย่างเป็นครูประถมศึกษาในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 1 จำนวน 322 คน กำหนดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางเครจซี่และมอร์แกน สุ่มตัวอย่างโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น ตามขนาดโรงเรียน และกลุ่มเป้าหมายที่ใช้สนทนากลุ่ม ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์ ครูผู้สอน จำนวน 7 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) ระยะที่ 2 การยกร่างหลักสูตรฝึกอบรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน สำหรับครูประถมศึกษา หาประสิทธิภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 7 คน ระยะที่ 3 การนำหลักสูตรฝึกอบรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน สำหรับครูประถมศึกษา ไปใช้ กลุ่มตัวอย่างครูประถมศึกษา กลุ่มเครือข่ายสถานศึกษาที่ 21 อำเภอม่วงสามสิบ จำนวน 30 คน ระยะที่ 4 การประเมินผลหลักสูตรฝึกอบรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน สำหรับครูประถมศึกษา เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถาม หลักสูตรฝึกอบรมฯ แบบทดสอบ และแบบประเมินหลักสูตร สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัย: 1) สภาพปัจจุบันในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน สำหรับครูประถมศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับน้อย และระดับความต้องการในการฝึกอบรม โดยรวมอยู่ในระดับมาก 2) หลักสูตรฝึกอบรมที่พัฒนาขึ้น มี 7 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) ความเป็นมาและความสำคัญ (2) หลักการของหลักสูตร (3) จุดมุ่งหมายของหลักสูตร (4) เนื้อหาสาระของหลักสูตร (5) กิจกรรมการฝึกอบรม (6) สื่อและแหล่งเรียนรู้ และ (7) การวัดและประเมินผล ที่มีความสอดคล้องอยู่ในระดับมาก และมีความเหมาะสมโดยรวมอยู่ในระดับมาก เช่นกัน 3) ผลการนำหลักสูตรฝึกอบรมไปใช้ โดยนำหลักสูตรฝึกอบรมใช้กับครูประถมศึกษา จำนวน 30 คน โดยการฝึกอบรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน พบว่าครูมีความรู้ความสามารถหลังการฝึกอบรมมีคะแนนเฉลี่ยคิดเป็นร้อยละ 94.27 โดยผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 ทุกคน และสามารถจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ได้ระดับคุณภาพดีมาก และครูผู้เข้ารับการฝึกอบรมรมมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน โดยภาพรวมมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด 4) ผลการประเมินหลักสูตรหลังฝึกอบรม พบว่า โดยรวมทุกด้านอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า อยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้านเช่นกัน

สรุปผล: หลักสูตรฝึกอบรมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะของผู้เรียน สำหรับครูประถมศึกษา สามารถพัฒนาครูมีความรู้ความสามารถในการจัดการเรียนรู้เชิงรุก สูงขึ้น และครูสามารถจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ได้ระดับคุณภาพดีมาก สรุปได้ว่า เป็นหลักสูตรที่สามารถพัฒนาความสามารถของครูประถมศึกษาได้ครอบคลุมทุกสมรรถนะแสดงให้เห็นว่าเป็นหลักสูตรฝึกอบรมที่พัฒนาขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ