ตัวแบบการบริหารเชิงยุทธศาสตร์ของเทศบาลตำบลในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์

อนงค์รัก  จิระสกุลกิจ; อนุจิตร ชิณสาร; ศิริวดี วิวิธคุณากร

doi:10.60027/iarj.2025.286081

ผู้แต่ง

อนงค์รัก จิระสกุลกิจ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา https://orcid.org/0009-0001-0162-9009
อนุจิตร ชิณสาร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา https://orcid.org/0000-0001-5180-3063
ศิริวดี วิวิธคุณากร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา https://orcid.org/0000-0002-0842-7709

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.286081

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง, วัฒนธรรมองค์กร, การบริหารเชิงยุทธศาสตร์

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การบริหารเชิงยุทธศาสตร์เป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาองค์กรภาครัฐให้สามารถปรับตัวและตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงในสภาพแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ เทศบาลตำบลในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์ มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเมืองและชุมชนให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลท้องถิ่นและยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ (1) เพื่อศึกษาระดับภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและวัฒนธรรมของเทศบาลตำบล ในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์ (2) เพื่อศึกษาระดับการบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาล ในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์ (3) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและวัฒนธรรมองค์การ กับการบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาลตำบล ในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์ (4) เพื่อศึกษาตัวแบบการบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาลตำบล ในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์

ระเบียบวิธีการวิจัย: ใช้การวิจัยแบบผสม กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารเทศบาลตำบล และบุคลากรที่เกี่ยวข้อง ในการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ของเทศบาลตำบล จำนวน 420 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้วิเคราะห์ ได้แก่ การสำรวจระดับความคิดเห็น สถิติที่ใช้ ประกอบด้วย ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรใช้การวิเคราะห์ถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ

ผลการวิจัย: (1) ผลการวิเคราะห์ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงในภาพรวม พบว่า โดยรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย 4.49 และผลการวิเคราะห์วัฒนธรรมของเทศบาลตำบลในภาพรวม พบว่า โดยรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย 4.46 (2) ผลการวิเคราะห์การบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาลตำบล พบว่า โดยรวม อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย 4.41 (3) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาลในกลุ่มจังหวัด นครชัยบุรินทร์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ได้แก่ ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง และปัจจัยวัฒนธรรม องค์กร โดยสามารถ พยากรณ์การบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาลในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์ (Y) ได้ร้อยละ 61.50 และ (4) ตัวแบบการบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาลในกลุ่มจังหวัดนครชัยบุรินทร์ ประกอบด้วยการพัฒนาด้านต่างๆ ได้แก่ (4.1) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง ประกอบด้วย การพัฒนาด้านบุคลิกภาพ การพัฒนาด้านแรงจูงใจของภาวะผู้นํา การพัฒนาด้านสติปัญญาและความรู้ (4.2) วัฒนธรรม องค์กร ประกอบด้วย การพัฒนาด้านการให้ความสำคัญกับบุคลากร การพัฒนาด้านนวัตกรรม การพัฒนา ด้านการควบคุม และการพัฒนาด้านมุ่งผลสัมฤทธิ์

สรุปผล: ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงและวัฒนธรรมองค์กรของเทศบาลตำบลอยู่ในระดับมาก การบริหาร ยุทธศาสตร์ของเทศบาลตำบลก็อยู่ในระดับมาก ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการบริหารยุทธศาสตร์ ได้แก่ ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง และวัฒนธรรมองค์กร โดยสามารถพยากรณ์ได้ร้อยละ 61.50 โมเดล การบริหารยุทธศาสตร์ของเทศบาลเน้นพัฒนาหลักๆ ใน 2 ด้าน 1) ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง พัฒนาบุคลิกภาพ, แรงจูงใจ, สติปัญญา และความรู้ และ 2) วัฒนธรรมองค์กร เน้นบุคลากร, นวัตกรรม, การควบคุม และผลสัมฤทธิ์

เอกสารอ้างอิง

เนตรนภา เจตน์จำนงค์. (2564). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษาของโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตร: มหาวิทยาลัยสยาม.

เรียวฤดี รันศรี. (2565). อิทธิพลของปัจจัยทางการบริหารภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพ การให้บริการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตอำเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

จิรวัฒน์ ขันเพียแก้ว. (2564). อิทธิพลของวัฒนธรรมองค์การต่อประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตอำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสน ศาสตรมหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

พินิจตา คำกรฤาชา. (2560). วัฒนธรรมองค์การที่มีผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของบุคลากรสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติประจำจังหวัด ในเขตภาคตะวันออก เฉียงเหนือ. วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ราชกิจจานุเบกษา. (2542). พระราชบัญญัติแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี.

สำนักบริหารยุทธศาสตร์ กลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 1. (2565). แผนพัฒนากลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 1 (พ.ศ. 2566-พ.ศ. 2570). สำนักบริหารยุทธศาสตร์ กลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 1.

Aarons, G.A., Hurlburt, M., & Horwitz, S.M. (2021). Strategic leadership and change management in local public organizations. Public Administration Review, 81(3), 451–465.

Agranoff, R. (2021). Local governments and their intergovernmental networks in federalizing systems. Georgetown University Press.

Andrews, R., Boyne, G. A., Law, J., & Walker, R. M. (2009). Strategy, structure, and process in the public sector: A test of the Miles and Snow model. Public Administration, 87(4), 732–749.

Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. Free Press.

Bryson, J. M. (2018). Strategic planning for public and nonprofit organizations: A guide to strengthening and sustaining organizational achievement (5th ed.). Wiley.

Burns, J. M. (1978). Leadership. New York: Harper & Row.

Filho, J.L., & Fialho, L. (2015). Public management and strategic planning in Brazilian municipalities. Public Administration and Management Review, 27(1), 45–58.

Freeman, R.E., & Maybin, J. (2011). Public value and strategic management in the public sector. Public Administration Review, 71(4), 504–518.

Granizo, L., Mostacero, F., & Riofrío, L. (2024). Exploring the capacities, steps, and dimensions of municipal management for sustainability: A systematic review. Public Administration and Sustainability Journal, 59(2), 134–152.

Johnsen, A. (2016). Strategic planning and management in local government in Norway: Status after three decades. Scandinavian Journal of Public Administration, 20(3), 3–25.

Jun, S., & Lee, H. (2023). Transformational leadership and followers’ creative behavior: The role of commitment to change and organizational support for creativity. Journal of Organizational Behavior, 44(2), 235–252.

Krejcie, R.V., & Morgan, D.W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.

Poister, T. H. (2019). Managing and measuring performance in public and nonprofit organizations: An integrated approach (2nd ed.). Wiley.

Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). Jossey-Bass.

Smith, J., & Brown, K. (2023). The role of leadership in driving organizational change in local government organizations. Journal of Public Administration and Policy, 45(1), 120–138.

Supattanakul, S., & Maliwan, N. (2020). The impact of management innovation on the achievement of strategic implementation: The role of innovation in municipal strategic management. Journal of Public Administration, 42(4), 258–272.