ผลกระทบของการพัฒนาเศรษฐกิจภาคการเกษตรต่อการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในภูมิภาคอาเซียน

สุภัสสร  โฉมเชิด; วราภรณ์  นันทะเสน; เก   นันทะเสน; นิโรจน์  สินณรงค์

doi:10.60027/iarj.2025.285851

ผู้แต่ง

สุภัสสร โฉมเชิด คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ https://orcid.org/0009-0005-1136-5552
วราภรณ์ นันทะเสน คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ https://orcid.org/0009-0009-1302-6211
เก นันทะเสน คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ https://orcid.org/0009-0001-0801-1201
นิโรจน์ สินณรงค์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ https://orcid.org/0000-0002-5931-2696

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.285851

คำสำคัญ:

การพัฒนาเศรษฐกิจ, ภาคการเกษตร, การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์, ภูมิภาคอาเซียน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ก่อให้เกิดความท้าทายระดับโลกที่สำคัญ ภาคการเกษตรมีส่วนสำคัญในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในเอเชีย โดยเฉพาะในภูมิภาคอาเซียน ซึ่งมี 5 ประเทศที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุด การศึกษาครั้งนี้จะตรวจสอบแนวโน้มในการพัฒนาเศรษฐกิจการเกษตรและความสัมพันธ์กับการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในภูมิภาคอาเซียน

ระเบียบวิธีการวิจัย: การศึกษาครั้งนี้ใช้ข้อมูลแบบพาเนลจากปี 1990-2022 โดยเน้นที่ 5 ประเทศสมาชิกอาเซียนที่มีการปล่อยก๊าซมากที่สุด ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ ไทย และเวียดนาม โดยข้อมูลรวบรวมจาก World Development Indicatorsที่จัดทำโดยธนาคารโลก การวิเคราะห์จะรวมถึงกิจกรรมทางการเกษตรเป็นตัวแปรอิสระ และการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศต่อจำนวนประชากร และกำลังแรงงานเป็นตัวแปรตาม

ผลการวิจัย: กิจกรรมทางการเกษตรส่งผลต่อการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 และผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศต่อจำนวนประชากรที่ระดับ 0.01 นอกจากนี้ ความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจการเกษตรและการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในภูมิภาคอาเซียนยังเผยให้เห็นระดับนัยสำคัญที่คล้ายคลึงกันสำหรับ กิจกรรมทางการเกษตรและผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศต่อจำนวนประชากรความสัมพันธ์นี้อาจเกิดจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น อัตราการแพร่หลายของอุตสาหกรรมในภูมิภาค แหล่งพลังงานสำหรับการผลิต ระดับการพัฒนาอุตสาหกรรม และประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจโดยรวม

สรุปผล: แนวทางปฏิบัติทางการเกษตรมีอิทธิพลอย่างมากต่อการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศต่อประชากรในภูมิภาคอาเซียน ซึ่งน่าจะเกิดจากตัวแปรต่าง ๆ เช่น การมีภาคอุตสาหกรรม ประเภทของพลังงานที่ใช้ การขยายตัวของอุตสาหกรรม และการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจโดยรวม

เอกสารอ้างอิง

ธีรารัตน์ จีระมะกร, ณัฐวุฒิ ขาวสะอาด และประพิธาริ์ ธนารักษ์. (2563). การประเมินการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของการปลูกอ้อยในจังหวัดบุรีรัมย์. วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา, 25(1), 256-269.

ภัทรา เพ่งธรรมกีรติ, ชยาพร วัฒนศิริ, เครือมาศ สมัครการ, ตุลวิทย์ สถาปนจารุ, ประไพพิศ ชัยรัตนมโนกร. (2554). ศักยภาพการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการเพิ่มการกักเก็บคาร์บอนในดินตามหลักของการผลิตทางเกษตรดีที่เหมาะสม การผลิตเกษตรอินทรีย์ และการจัดการน้ำในพื้นที่ปลูกข้าว. รายงานวิจัย: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

Ahmed Ali, K., Ahmad, M. I., & Yusup, Y. (2020). Issues, impacts, and mitigations of carbon dioxide emissions in the building sector. Sustainability, 12(18), 1 - 11.

AIT Public Affairs. (2023). Mitigating Greenhouse Gas Emissions in Rice Agriculture. Retrieved from: https://ait.ac.th/2023/06/mitigating-greenhouse-gas-emissions-in-rice-agriculture/

Alam, J. (2015). Impact of agriculture, industry, and service sector’s value added in the GDP on CO2 emissions of selected South Asian countries. World Rev Bus Res, 5(2), 39-59.

ASEAN. (2022). ASEAN Annual Report 2021 - 2022. Retrieved from: https://asean.org/wp-content/uploads/2022/08/LAYOUT-ANNUAL-REPORT-2021-2022-11-28-spread_compressed.pdf.

Daly, H. E. (1987). The economic growth debate: what some economists have learned but many have not. Journal of Environmental Economics and Management, 14(4), 323-336.

FAO. (2023). World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2023. Retrieved from: https://openknowledge.fao.org/items/5c272dc7-e1b8-486a-b323-6babb174eee0

Grossman, G. M. (1991). Environmental Impacts of a North American Free Trade Agreement. United States: National Bureau of Economic Research Inc.

Grossman, G. M., & Krueger, A. B. (1995). Economic growth and the environment. The quarterly journal of economics, 110(2), 353-377.

Lynch, J., Cain, M., Frame, D., & Pierrehumbert, R. (2021). Agriculture's contribution to climate change and role in mitigation is distinct from predominantly fossil CO2-emitting sectors. Frontiers in sustainable food systems, 4, 1 - 9.

Orecchia, C., Raitzer, D., Bosello, F., Tavoni, M., Marangoni, G. & Samson, J. (2016). Southeast Asia and the Economics of Global Climate Stabilization. Retrieved from: https://www.adb.org/sites/default/files/publication/178615/sea-economics-global-climate-stabilization.pdf

Pradhan, B. B., Chaichaloempreecha, A., & Limmeechokchai, B. (2019). GHG mitigation in agriculture, forestry and other land use (AFOLU) sector in Thailand. Carbon balance and management, 14, 1-17.

Ritchie, H., Rosado, P., & Roser, M. (2023). CO₂ and Greenhouse Gas Emissions. Retrieved from: https://ourworldindata.org/coronavirus/country/somalia?country=~SOM.

Roser, H. R. a. M. (2020). CO₂ emissions. Retrieved from: https://ourworldindata.org/co2-emissions.

Russell, S. (2014). Everything You Need to Know About Agricultural Emissions. Retrieved from: https://www.wri.org/insights/everything-you-need-know-about-agricultural-emissions.

Saatchi, S. S., Harris, N. L., Brown, S., Lefsky, M., Mitchard, E. T., Salas, W., ... & Morel, A. (2011). Benchmark map of forest carbon stocks in tropical regions across three continents. Proceedings of the national academy of sciences, 108(24), 9899-9904.

Solow, R. M. (1988). Growth theory and after. The American Economic Review, 78(3), 307-317.

Sredojević, D., Cvetanović, S., & Bošković, G. (2016). Technological changes in economic growth theory: neoclassical, endogenous, and evolutionary-institutional approach. Economic Themes, 54(2), 177-194.

Statista. (2023). Annual carbon dioxide (CO₂) emissions worldwide from 1940 to 2023. Retrieved from: https://www.statista.com/statistics/276629/global-co2-emissions/#:~:text=Annual%20global%20emissions%20of%20carbon%20dioxide%201940%2D2023&text=Emissions%20are%20projected%20to%20have,by%20more%20than%2060%20percent.

Stern, D. I. (2004). The rise and fall of the environmental Kuznets curve. World Development, 32(8), 1419-1439.

Tubiello, F., & Conchedda, G. (2021). Emissions due to agriculture Global, regional and country trends. FAO food and nutrition paper, 1(18), 1 - 15.

World Bank. (2020). CO2 emissions (metric tons per capita). Retrieved from: https://data.worldbank.org/indicator/EN.ATM.CO2E.PC.