แนวทางการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กรของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร

ณัฐสุดา   สุขสินชัย; ศิริพงษ์  เศาภายน

doi:10.60027/iarj.2025.285655

ผู้แต่ง

ณัฐสุดา สุขสินชัย คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0003-2426-1141
ศิริพงษ์ เศาภายน คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง https://orcid.org/0009-0000-4323-0816

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.285655

คำสำคัญ:

แนวทางการพัฒนา, วัฒนธรรมองค์กร, สถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: วัฒนธรรมองค์กรของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานครยังต้องเผชิญกับปัญหาความขัดแย้งของบุคคลากรในองค์กรที่ส่งผลต่อการพัฒนาและการจัดการการศึกษา ซึ่งจำเป็นต้องมีการปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่องทั้งในด้านการบริหารบุคลากร เพื่อให้บุคลากรมีความพร้อมในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาสามารถตอบสนองต่อความต้องการของสังคมในปัจจุบันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้นจึงต้องหาแนวทางการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กรของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานครเพื่อพัฒนาบุคลากรและการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในองค์กร รวมถึงการบริหารจัดการสถานศึกษาเพื่อยกระดับการศึกษาของนักเรียนให้มีมาตรฐานสูงสุด การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) โดยผู้วิจัยดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ ดังนี้ ระยะที่1 การวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาวัฒนธรรมองค์กรของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร และ 2) เพื่อเปรียบเทียบวัฒนธรรมองค์กรของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร จำแนกตาม ขนาดของสถานศึกษา และตำแหน่ง ระยะที่ 2 แนวทางการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กร ของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานครจากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิทางการศึกษา

ระเบียบวิธีการวิจัย: ข้าราชการครูสังกัดกรุงเทพมหานคร ปีการศึกษา 2566 จำนวน 13,597 คน จากจำนวนสถานศึกษาทั้งหมด 437 โรงเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ ครู สังกัดกรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างจำนวน 370 คน จากการเปิดตารางสำเร็จรูปของ (Cohen, Manion,and Morrison, 2011) และใช้การสุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Random Sampling) จากนั้นทำการสุ่มแบบหลาย ตามสัดส่วนของขนาดกลุ่มตัวอย่าง เพื่อให้ได้ตัวแทนของประชากรในการตอบแบบสอบถาม

ผลการวิจัย: ระยะที่ 1 การศึกษาและเปรียบเทียบวัฒนธรรมองค์กร ของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากทุกด้าน ผลการเปรียบเทียบวัฒนธรรมองค์กร จำแนกตาม ขนาดของสถานศึกษา และตำแหน่ง พบว่าสถานศึกษาขนาดเล็ก ครูมีทัศนะต่อวัฒนธรรมองค์กร โดยภาพรวมแตกต่างจากสถานศึกษาขนาดกลาง และสถานศึกษาขนาดกลางครูมีทัศนะต่อวัฒนธรรมองค์กร โดยภาพรวมแตกต่างจากสถานศึกษาขนาดใหญ่ ส่วนรายคู่อื่นไม่พบความแตกต่าง ระยะที่ 2 แนวทางการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กร ของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานครจากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 ท่าน เป็นแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง โดยสร้างขึ้นจากผลการศึกษาจากผลการวิจัยในระยะที่ 1 จากประเด็นคำถามที่มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด 2 ลำดับในแต่ละด้านเพื่อให้ผู้ทรงคุณวุฒิได้เสนอแนวทางการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กร ของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร

สรุปผล: วัฒนธรรมองค์กร ของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร ภาพรวมอยู่ในระดับมากในทุกด้าน และเมื่อเปรียบเทียบตามขนาดของสถานศึกษา และตำแหน่ง พบว่า ครูที่อยู่ในขนาดของสถานศึกษาต่างกันมีทัศนะต่อวัฒนธรรมองค์กร ภาพรวมและรายด้านแตกต่างกัน สถานศึกษาขนาดกลางมีวัฒนธรรมองค์กร ภาพรวมรายด้านสูงกว่า วัฒนธรรมองค์กรสถานศึกษาขนาดเล็ก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ .05 ครูที่มีตำแหน่งต่างกันมีทัศนะต่อวัฒนธรรมองค์กร ภาพรวมและรายด้าน ไม่แตกต่างกัน และแนวทางการพัฒนาวัฒนธรรมองค์กร ของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานครจากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 ท่าน ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การพัฒนาวัฒนธรรมองค์กรของสถานศึกษาสังกัดกรุงเทพมหานคร มีแนวทางดังนี้ 1) การทำงานเป็นทีม 2) การทำงานอย่างมืออาชีพ ภายใต้นโยบายการศึกษาจากภาครัฐ และนโยบายการศึกษาจากสำนักการศึกษากรุงเทพมหานคร

เอกสารอ้างอิง

กิ่งกมล เกลี้ยงแก้ว. (2562). วัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อการบริหารงานงบประมาณของโรงเรียน สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 11 ใน สุราษฎร์ธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี.

จตุรงค์ ธนะสีลังกูร. (2558). วัฒนธรรมองค์การกับการพัฒนาองค์กรสถานศึกษา. วารสารการบริหารการศึกษา, 11(2), 110–120.

จินตนา ทายะ. (2565). วัฒนธรรมองค์กรกับองค์กรแห่งการเรียนรู้ของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาญจนบุรี เขต 1. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี.

ณัฏฐณิชา โคทังคะ. (2561). วัฒนธรรมองค์กรกับความสุขในการทำงานของบุคลากรในสถานศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์.

ณัฏฐธิดา มูลทรัพย์. (2567) วัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อองค์การแห่งการเรียนรู้ ของโรงกลุ่มเรียนโรงเรียนเครือข่ายที่ 47 สังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสาร (เทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม). 7(21), 125–135.

ธนาพนธ์ ตาขัน. (2562). ปัจจัยวัฒนธรรมองค์การที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานบุคคลในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 23. วารสาร (ครุศาสตร์ มหาวิทยลัยราชภัฎสกลนคร). 1(1), 178–187.

นิธิพร ลิ่มประเสริฐ. (2557). วัฒนธรรมองค์การกับกระบวนการทำงานในสถานศึกษา. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ปิยนันท์ ศิริโสภณ. (2565). วัฒนธรรมองค์การของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจันทบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตร์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยราชภัฏรําไพพรรณี.

เพียงกานต์ พวงยอม. (2558). การบริหารวัฒนธรรมองค์กรของสถานศึกษาเพื่อความยั่งยืน. วารสารการจัดการการศึกษา, 4(1), 15–22.

โยษิตา กฤตพรพินิต. (2557). วัฒนธรรมองค์การในสภาพแวดล้อมการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว. วารสารพัฒนาการบริหาร, 12(2), 89–100.

โรเบิร์ต เอล. พีเตอร์. (2555). ผู้นำและการสร้างวัฒนธรรมองค์การ. (แปลโดย คณะนักแปล). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2011). Research methods in education (7th ed.). Routledge.

Gorton, R. A., Alston, J. A., & Snowden, P. E. (2007). School leadership and administration: Important concepts, case studies, and simulations (7th ed.). McGraw-Hill.

Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research, and practice (9th ed.). Pearson Education. (Translated into Thai in 2556)