การศึกษาภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความพึงพอใจ ในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2

เฟื่องฟ้า  เมฆฉาย; บรรจบ  บุญจันทร์

doi:10.60027/iarj.2025.285017

ผู้แต่ง

เฟื่องฟ้า เมฆฉาย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา https://orcid.org/0009-0005-4156-7665
บรรจบ บุญจันทร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา https://orcid.org/0000-0003-0644-6874

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.285017

คำสำคัญ:

ความพึงพอใจ, ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณ

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ผู้บริหารสถานศึกษาที่สามารถเข้าถึงจิตใจและความรู้สึกของบุคลากรได้อย่างลึกซึ่ง และถ่องแท้ อันจะนำไปสู่การบริหารสถานศึกษาให้มีคุณภาพ ส่งผลให้บุคลากรเกิดความพึงพอใจในการปฏิบัติงาน ที่จะสามารถพัฒนาบุคลากรได้อย่างเหมาะสมตามความต้องการของแต่ละบุคคล และปฏิบัติงานร่วมกันได้อย่างมีความสุข การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู 2) ศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษา และ 3) สร้างสมการพยากรณ์ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณ ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2

ระเบียบวิธีการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยในครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหาร จำนวน 31 คน และครู จำนวน 286 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางสำเร็จรูป Krejcie and Morgan กลุ่มตัวอย่างได้มาโดยการสุ่มแบบชั้นภูมิ (Stratified random sampling) โดยใช้ขนาดสถานศึกษาเป็นชั้นภูมิในการสุ่ม เครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามซึ่งมีลักษณะคำถามเป็นมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาระหว่าง 0.60-1.00 ความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูและภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษา มีค่าความเชื่อมั่นโดยรวมเท่ากับ . 958 และ .986 ตามลำดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัย: พบว่า 1) ความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และเมื่อพิจารณา รายด้าน พบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน 2) ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษา โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และเมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน 3) ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษา ด้านวิสัยทัศน์ และด้านความรักที่เห็นแก่ผู้อื่น มีอิทธิพลร่วมกันต่อความพึงพอใจในการปฏิบัติงาน ของครู อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณระหว่างด้านเหล่านี้กับความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู เป็น 0.776 และด้านเหล่านี้สามารถอธิบายความแปรปรวนความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2 ได้ร้อยละ 60.3

สรุปผล: ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารสถานศึกษา ด้านวิสัยทัศน์ และด้านความรักที่เห็นแก่ผู้อื่น ส่งผลต่อความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2 โดยด้านที่ส่งผลต่อความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครู ที่มีอิทธิพลสูงที่สุด คือ ด้านวิสัยทัศน์ รองลงมา คือ ด้านความรักที่เห็นแก่ผู้อื่น ตามลำดับ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). หนังสือที่ระลึกวันคล้ายวันสถาปนากระทรวงศึกษาธิการ ครบรอบ 132 ปี “เรียนดี มีความสุข”. กรุงเทพฯ : กระทรวงศึกษาธิการ.

ตวงทิพย์ ขุนโนนเขวา. (2561). ภาวะผู้นําเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารมหาวิทยาลัยราชภัฏในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ: การวิจัยแบบผสมผสานวิธี. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ธนวรรธน์ สุวรรณปาล. (2566). ภาระงานล้นแต่เงินน้อย สรุปปัญหา #ทำไมครูไทยอยากลาออกเมื่อครูถูกผลักให้เป็นผู้เสียสละ. Retrieved on 19 October 2024 from: http://thematter.co/social/ education/why-thai-teachers-wanna-quit/160415

นิยอ บาฮา. (2559). อิทธิพลของคุณลักษณะศึกษานิเทศก์บรรยากาศองค์กรผ่านภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณที่ส่งผลต่อผลการปฏิบัติงานของศึกษานิเทศก์สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

นุจรินทร์ สายพิณ และมัญชุสา อุตทอง. (2565). จิตวิญญาณและอุดมการณ์ของผู้บริหารสถานศึกษายุคใหม่. วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย. 18 (2), 90-100.

บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น ฉบับปรับปรุงใหม่. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ : สุวีริยาสาส์น.

ปิยธิดา อำภาพันธ์. (2560). ความพึงพอใจของครูต่อการบริหารงานแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาในกลุ่มโรงเรียนพนมดงรัก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 4. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยบูรพา.

พลวัต แสงสีงาม. (2563). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณของผู้บริหารโรงเรียนในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์ เขต 3. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยรังสิต.

แพรวพรรณ ทาสมบูรณ์. (2565). ความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูต่อการบริหารการศึกษา. วารสารบริหารการศึกษาบัวบัณฑิต. 22 (2), 25-38.

ภูริกานต์ วัจน์ประภาศักดิ์. (2557). ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณบุคลิกภาพห้าองค์ประกอบวัฒนธรรมองค์การ และผลการปฏิบัติงานของพนักงานระดับบังคับบัญชาในอุตสาหกรรมกระดาษแห่งหนึ่ง ในจังหวัดกาญจนบุรี. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

มาลัยพร สาวิสัย. (2563). วิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.

รัตนา คนไว. (2565). ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามุกดาหาร. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

ลัดดา จุลวงศ์ และศักดิ์ชัย นิรัญทวี. (2563). การบริหารสถานศึกษาด้วยภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณ. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์. 15 (1), 17-30.

วนิดา ทินนา. (2556). ความพึงพอใจของผู้ปกครองนักเรียนที่มีต่อการจัดการศึกษาของโรงเรียนเกษตรสมบูรณ์วิทยาคม อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.

วริศรา อรุณกิตติพร. (2561). ปัจจัยการบริหารของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตราด. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยบูรพา.

วุฒิชัย โภคะชัย. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูผู้สอนกับประสิทธิผลของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 23. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต : มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 2. (2567). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. Retrieved on 19 October 2024 from: https://www.korat2.go.th

สุริยา จันทร์พิมล. (2560). ความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูผู้สอนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. Journal of Roi Kaensarn Academi. 2 (2), 31-42.

อนันต์ ฉิมยงค์, เริงวิชญ์ นิลโคตร และวัยวุฒิ บุญลอย. (2566). ภาวะผู้นำเชิงจิตวิญญาณและอุดมการณ์ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษาในยุคเน็กซ์เนอร์มัล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสระแก้ว. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. 10 (7), 53-63.

อนิรุทธิ์ ตุลสุข. (2564). Job dissatisfaction. Retrieved on 19 October 2024 from: https://www.coachforgoal.com/blog/topic/เมื่อ-ไม่พึงพอใจในงาน-พนักงาน-ก็จะมีอาการ-4-แบบนี้

อโนทัย ตรีวานิช. (2552). สถิติธุรกิจ. พิมพ์ครั้งที่ 4. ขอนแก่น : ขอนแก่นการพิมพ์.

อัญชนา มุ่งหมาย และฉันทนา ปาปัดถา. (2562). ความพึงพอใจในการปฏิบัติงานของครูในโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยรามคำแหง. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา. 7 (2), 58-74.

Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing. New York: Harper & Row.

Fry, L. W. (2003). Toward a theory of ethical and spiritual leadership. The Leadership Quarterly. 16 (5), 619-622.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 30 (3), 607-610.